Το σοκ του Ιράν αναδιαμορφώνει την παγκόσμια ενεργειακή συζήτηση, χωρίς όμως να επαναλαμβάνει την πετρελαϊκή κρίση του 1973. Οι μέχρι τώρα επιπτώσεις σε καύσιμα, τρόφιμα και πληθωρισμό παραμένουν ηπιότερες από την περίοδο Covid-Ουκρανίας.
Το σοκ του Ιράν αναδιαμορφώνει την παγκόσμια ενεργειακή συζήτηση, αλλά δεν θυμίζει τη δομική πετρελαϊκή κρίση του 1973 που σφράγισε μια ολόκληρη γενιά. Οι πρώτες ενδείξεις δείχνουν ένα ηπιότερο επεισόδιο, με περιορισμένη διαταραχή στον εφοδιασμό υδρογονανθράκων και σαφώς χαμηλότερη πληθωριστική ένταση σε σχέση με την περίοδο Covid-Ουκρανίας.
Πόσο διαφορετικό είναι το σημερινό σοκ του Ιράν από το 1973;
Η βασική διαφορά είναι ότι, όσο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν έστω και μερικώς ανοιχτά για τα δεξαμενόπλοια, το σοκ στην προσφορά πετρελαίου δεν είναι κατακλυσμιαίο. Η εκτίμηση που παγιώνεται διεθνώς είναι ότι η τρέχουσα αναταραχή είναι ασθενέστερη από το συνδυασμένο πλήγμα πανδημίας και πολέμου στην Ουκρανία, που εκτόξευσε τα καύσιμα και τα τρόφιμα.
Μετρούμενη από τον πληθωρισμό τιμών εισαγωγών στις αναδυόμενες αγορές, που παραδοσιακά «πληρώνουν» ακριβότερα τις παγκόσμιες κρίσεις, η έξαρση λόγω Ιράν είναι σαφώς χαμηλότερη. Είναι μάλιστα ηπιότερη ακόμη και από το επεισόδιο του 2016, όταν η πιστωτική τόνωση στην Κίνα, η άνθηση στα εμπορεύματα και το ισχυρό δολάριο δημιούργησαν έντονη ανοδική πίεση στις τιμές.
Πώς αντιδρά το παγκόσμιο εμπόριο και οι αγορές καυσίμων;
Σε αντίθεση με την περίοδο Covid, όπου οι εφοδιαστικές αλυσίδες «μπλόκαραν» από την υπερβάλλουσα ζήτηση για διαρκή αγαθά, τώρα το μη πετρελαϊκό εμπόριο δείχνει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Τα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων κινούνται κανονικά, η χωρητικότητα των λιμανιών δεν έχει πληγεί και οι ναύλοι παρέμειναν σταθεροί στους πρώτους μήνες του πολέμου.
Τα Στενά του Ορμούζ λειτουργούν περισσότερο ως «λεμφικό τριχοειδές» του εμπορίου παρά ως κεντρική αρτηρία, με αποτέλεσμα ο αποκλεισμός τους να μην παραλύει τη διακίνηση εμπορευματοκιβωτίων. Ο μεγαλύτερος κόμβος της περιοχής, το Τζεμπέλ Άλι στο Ντουμπάι, ανακατεύθυνε γρήγορα δραστηριότητες, ενώ η πρόσφατη άνοδος ναύλων αποδίδεται κυρίως σε εποχική ζήτηση και προεξόφληση νέων δασμών στις ΗΠΑ.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Για τον Έλληνα καταναλωτή και τις επιχειρήσεις, το σημερινό σοκ του Ιράν μεταφράζεται περισσότερο σε αυξημένη μεταβλητότητα παρά σε μόνιμο άλμα τιμών. Η μέχρι τώρα ήπια επίδραση σε καύσιμα και τρόφιμα, σε σύγκριση με την περίοδο Covid-Ουκρανίας, περιορίζει τον κίνδυνο νέου κύματος ανατιμήσεων σε αντλία, σούπερ μάρκετ και λογαριασμούς ενέργειας.
Οι κεντρικές τράπεζες έχουν ήδη δείξει ότι μπορούν να περιορίσουν ένα σπιράλ μισθών-τιμών χωρίς να οδηγήσουν την οικονομία σε βαθιά ύφεση, όπως συνέβη με την «ομαλή προσγείωση» του 2024. Αν και μελλοντικά σοκ –από το El Niño έως νέες εντάσεις στα Στενά– θεωρούνται βέβαια, το κρίσιμο στοιχείο για τις τελικές τιμές ρεύματος και καυσίμων θα είναι η αντίδραση πολιτικής και όχι το ίδιο το σοκ.
Σχόλιο 
: Η τρέχουσα κρίση στον Κόλπο λειτουργεί ως υπενθύμιση της γεωπολιτικής ευθραυστότητας, αλλά και ως επιταχυντής για επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ως «ασφάλεια» απέναντι σε μελλοντικά σοκ. Για την ελληνική αγορά ενέργειας και τους λογαριασμούς των νοικοκυριών, το κλειδί είναι η συνέχιση της διαφοροποίησης πηγών, η ενίσχυση αποθεμάτων και η σταθερή νομισματική πολιτική, ώστε κάθε νέο σοκ να μεταφράζεται σε προσωρινές διακυμάνσεις και όχι σε μακροχρόνιο στασιμοπληθωρισμό.
Διαβάστε επίσης:
Μπαχρέιν: Το υπουργείο Εσωτερικών ανακοινώνει τρεις τραυματίες
Η διπλωματία του απρόβλεπτου – Όταν οι αγορές κινούνται στον ρυθμό του Ντόναλντ Τραμπ
#Ιράν #ΣτενάτουΟρμούζ #Πετρέλαιο #Πληθωρισμός #Παγκόσμιοεμπόριο
