Το Στενό του Ορμούζ παραμένει ο μεγάλος άγνωστος της εύθραυστης ειρήνης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, μετά την κατάπαυση του πυρός και το «μνημόνιο του Ισλαμαμπάντ». Πίσω από τις τελετές για τον Αλί Χαμενεΐ, η Τεχεράνη δίνει ταυτόχρονα μάχη διαδοχής, οικονομικής ανάσας και γεωπολιτικού ελέγχου.
Το Στενό του Ορμούζ παραμένει ο μεγάλος άγνωστος της νέας, εύθραυστης ισορροπίας στον Περσικό Κόλπο, όπου δεν υπάρχει ούτε πραγματική ειρήνη ούτε ανοιχτός πόλεμος. Η κατάπαυση του πυρός της 8ης Απριλίου και το «μνημόνιο του Ισλαμαμπάντ» μετέφεραν τη σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν από το πεδίο της μάχης στο διπλωματικό τραπέζι, χωρίς όμως να λύσουν τις δομικές αντιθέσεις.
Η Ισλαμική Δημοκρατία άντεξε τον πρώτο γύρο και αποφεύγει την «αλλαγή καθεστώτος», αλλά η ηγεσία της βρίσκεται τώρα αντιμέτωπη με πιο σύνθετες προκλήσεις. Εσωτερικές τριβές, διαδοχή στην κορυφή της εξουσίας και οικονομική ασφυξία συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα για την Τεχεράνη.
Στενό του Ορμούζ και μάχη ισχύος μετά τη δολοφονία Χαμενεΐ
Οι πολυήμερες τελετές αποχαιρετισμού του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, με λαϊκό προσκύνημα στο τέμενος Μοσάλα και διαδρομή μέσω Κομ, Καρμπάλα και Μασχάντ, λειτουργούν ως επίδειξη νομιμοποίησης του καθεστώτος. Η προσδοκία προσέλευσης 15 έως 20 εκατομμυρίων Ιρανών και η παρουσία αξιωματούχων από περίπου τριάντα χώρες υπογραμμίζουν ότι η Τεχεράνη δεν είναι διπλωματικά απομονωμένη.
Την ίδια στιγμή, ο διάδοχος Μοτζταμπά Χαμενεΐ παραμένει «αόρατος», τραυματισμένος και εκτός δημοσίων εμφανίσεων για λόγους ασφαλείας, γεγονός που τροφοδοτεί φήμες και εσωτερικές εντάσεις. Το κενό εικόνας στην κορυφή καλύπτεται από δηλώσεις πιστότητας, όπως η κοινή ανακοίνωση 64 μελών του Συμβουλίου των Ειδημόνων που χαρακτηρίζουν «θρησκευτικό καθήκον» την υπακοή στον νέο ανώτατο ηγέτη.
Διπλωματία, εσωτερικές τριβές και οικονομική ανάσα
Ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου και διαπραγματευτής Μοχάμεντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ επιχειρεί να ισορροπήσει μεταξύ του «καλέσματος για εκδίκηση» και της ανάγκης οικονομικής ανακούφισης. Δέχεται κριτική από συντηρητικούς που πρόσκεινται στον Μοτζταμπά για τον τρόπο που χειρίζεται τις έμμεσες συνομιλίες με τις ΗΠΑ, κατηγορούμενος ότι υπερέβη «κόκκινες γραμμές» ιδίως για το πυρηνικό πρόγραμμα.
Ο ίδιος ο νέος ανώτατος ηγέτης δηλώνει ότι «καταρχήν» ήταν αντίθετος στη διαπραγμάτευση, μεταθέτοντας την ευθύνη στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας. Παράλληλα, η έκκληση για συνέχιση των λαϊκών διαδηλώσεων και για τιμωρία των «ενόχων» της δολοφονίας Χαμενεΐ, με ευθεία αναφορά στον Ντόναλντ Τραμπ, κρατά ψηλά τον τόνο της αντιπαράθεσης, ακόμη και μέσα σε φάση αποκλιμάκωσης.
Ενεργειακή αγορά, Στενό του Ορμούζ και αμερικανική τακτική
Για την ιρανική πολιτική ηγεσία, η προτεραιότητα είναι σαφής: χαλάρωση της οικονομικής πολιορκίας και αξιοποίηση δεσμευμένων πόρων, όπως αυτών στο Κατάρ, για εισαγωγές αναγκαίων αγαθών. Ωστόσο, Ιρανοί ιθύνοντες φοβούνται ότι τα πλεονεκτήματα που αποκόμισαν στη σύγκρουση, με κορυφαίο τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ, διαβρώνονται από την αμερικανική τακτική εξαγοράς χρόνου.
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει να εκτονώσει την αναταραχή στην αγορά ενέργειας, να αναπληρώσει τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου και να περάσει τον «κάβο» των ενδιάμεσων εκλογών, ενισχύοντας παράλληλα τις επιχειρησιακές δυνατότητες των ΗΠΑ. Η συνέχιση της μαζικής μεταφοράς πολεμοφοδίων στην περιοχή και η αξιοποίηση ουκρανικής τεχνολογίας anti-drone δείχνουν προετοιμασία για ενδεχόμενο νέο γύρο αντιπαράθεσης από πλεονεκτικότερη θέση.
Λίβανος, Ισραήλ και η μετατόπιση του βάρους στην Τεχεράνη
Η συμφωνία-πλαίσιο Λιβάνου–Ισραήλ ανατρέπει κρίσιμες παραδοχές του «μνημονίου του Ισλαμαμπάντ» και «νομιμοποιεί» τη συνέχιση της ισραηλινής παρουσίας εντός λιβανικού εδάφους. Αυτό περιορίζει τον επιχειρησιακό χώρο της Χεζμπολάχ και ωθεί τις ιρανικές δυνάμεις να αναλάβουν άμεσα μεγαλύτερο βάρος σε περίπτωση νέας αναμέτρησης με το Ισραήλ.
Την ώρα που τα ισραηλινά πλήγματα στον νότιο Λίβανο συνεχίζονται και οι κάτοικοι παραμένουν εκτοπισμένοι, η Τεχεράνη καλείται να επαναξιολογήσει τον ρόλο της στο λιβανικό μέτωπο. Η στρατιωτική πίεση στο βόρειο σύνορο του Ισραήλ συνδέεται πλέον ακόμη στενότερα με τις συνολικές διαπραγματεύσεις για την περιφερειακή ασφάλεια και τον έλεγχο των ενεργειακών ροών.
Στενό του Ορμούζ, ναυτιλία και γεωπολιτικές «κόκκινες γραμμές»
Οι συνομιλίες με μεσολάβηση Κατάρ και Πακιστάν θα συνεχιστούν μετά την ταφή του Χαμενεΐ, με τον Τραμπ να χαρακτηρίζει τις τεχνικές επαφές στην Ντόχα «πολύ καλές». Ωστόσο, παραμένει ασάφεια ως προς το καθεστώς στο Στενό του Ορμούζ, καθώς το Ιράν επιμένει στη θέσπιση τελών για υπηρεσίες σχετικές με τη διέλευση εμπορικών πλοίων μετά τη λήξη της 60ήμερης διαπραγματευτικής περιόδου, κάτι που οι ΗΠΑ απορρίπτουν.
Συνδικαλιστικές και εργοδοτικές οργανώσεις της ναυτιλίας εξακολουθούν να θεωρούν το στενό εμπόλεμη ζώνη, παρά τη σταθεροποίηση της τιμής του Μπρεντ λίγο κάτω από τα 70 δολάρια το βαρέλι. Η Centcom συγκάλεσε σύνοδο στο Μπαχρέιν με 12 χώρες του Κόλπου για την ελεύθερη κυκλοφορία του εμπορίου, με την Τεχεράνη να απαντά ότι το Στενό του Ορμούζ είναι «υπό τη διοίκηση του Ιράν, όχι της Centcom» και ότι η ασφάλεια θα διασφαλιστεί με απόσυρση των ΗΠΑ και αποδοχή των νέων γεωπολιτικών πραγματικοτήτων.
SBC Red Line
Η Τεχεράνη προσπαθεί να «πουλήσει» εσωτερικά νίκη, ενώ στο πεδίο χάνει σταδιακά το μονοπώλιο πίεσης μέσω του Στενού του Ορμούζ. Η αμερικανική στρατηγική κερδίζει χρόνο, χωρίς να πληρώνει πλέον το κόστος ενός ανοιχτού πολέμου.
Για τη ναυτιλία και τις ενεργειακές αγορές, η τυπική σταθεροποίηση των τιμών δεν σημαίνει πραγματική ασφάλεια· οι οργανώσεις του κλάδου συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν το Ορμούζ ως εμπόλεμη ζώνη, με άμεσο αντίκτυπο σε ασφάλιστρα, ναύλα και επενδυτικές αποφάσεις.
Το επόμενο στοίχημα είναι αν οι έμμεσες διαπραγματεύσεις θα παράξουν μόνιμο πλαίσιο για το πέρασμα ή αν η παρούσα «ανάπαυλα» είναι απλώς προετοιμασία για μια αναμέτρηση με πιο προχωρημένα οπλικά συστήματα και πιο σύνθετες συμμαχίες.
Διαβάστε επίσης:
Ιράν προειδοποιεί ότι δεν έχει ειρήνη με τις ΗΠΑ
Ιράν και Κατάρ επαναλαμβάνουν θαλάσσιο εμπόριο μετά την κρίση
#Ιράν #ΗΠΑ #ΝτόναλντΤραμπ #ΣτενότουΟρμούζ #ΠερσικόςΚόλπος #ΑλίΧαμενεΐ #ΜοτζταμπάΧαμενεΐ #ΜοχάμεντΜπαγέρΓαλιμπάφ #Χεζμπολάχ #Λίβανος #Ισραήλ #πετρέλαιο #ναυτιλία #ενεργειακήασφάλεια #γεωπολιτικήΜέσηςΑνατολής
