Το σύστημα συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που σχεδιάστηκε για να εκσυγχρονίσει τον έλεγχο εισόδου-εξόδου, δοκιμάζει πλέον τα όρια των αεροδρομίων και των αεροπορικών εταιρειών. Οι ουρές, οι καθυστερήσεις και οι αναχωρήσεις με μισοάδεια αεροπλάνα απειλούν την αιχμή της θερινής περιόδου.
Το σύστημα συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το ψηφιακό Entry/Exit System (EES), υποσχέθηκε ασφάλεια και ταχύτερους ελέγχους, αλλά στην πράξη μετατράπηκε σε πηγή επιχειρησιακού πονοκεφάλου. Η αντικατάσταση της σφραγίδας στο διαβατήριο με βιομετρική καταγραφή έφερε μαζί της πολύωρες ουρές, τεχνικές αστοχίες και πίεση σε αεροδρόμια από τη Ρώμη έως τα ελληνικά νησιά.
Πώς το νέο σύστημα συνόρων μπλόκαρε τα αεροδρόμια;
Η φιλοσοφία του EES ήταν να δημιουργηθεί ένα ενιαίο ψηφιακό αρχείο για όσους μπαίνουν και βγαίνουν από τον χώρο Σένγκεν, με στόχο τον καλύτερο έλεγχο παράτυπων διελεύσεων και υπερέμεινων. Όμως η Ευρώπη λειτούργησε ως 27 διαφορετικά πληροφοριακά σύνολα, με κάθε χώρα να επιμένει σε δικό της λογισμικό και εξοπλισμό. Το αποτέλεσμα ήταν ένα ανομοιογενές, δύσκαμπτο δίκτυο που δυσκολεύεται να αντέξει την αιχμή της θερινής κίνησης.
Χαρακτηριστικές είναι οι εικόνες από τον τερματικό του Eurostar στο Λονδίνο, όπου μηχανήματα παρέμεναν «σφραγισμένα» λόγω σφαλμάτων στη διασύνδεση με τις γαλλικές αρχές. Σε άλλα αεροδρόμια της Ευρώπης, kiosks αποτυπωμάτων υπερθερμάνθηκαν ή έγιναν πρακτικά άχρηστα λόγω συνωστισμού. Αντί για αυτοματοποίηση, οι επιβάτες βρέθηκαν ξανά σε χειροκίνητες, αργές διαδικασίες που θυμίζουν προηγούμενες δεκαετίες.
Οι αεροπορικές σε δίλημμα, οι επιβάτες στην ουρά
Η συμφόρηση στους ελέγχους περνά ευθέως στην επιχειρησιακή καρδιά των αεροπορικών εταιρειών. Οι καθυστερήσεις στον έλεγχο διαβατηρίων τραβούν τόσο πολύ σε χρόνο, ώστε τα πληρώματα να φτάνουν στα όρια εργασίας που θέτουν οι κανονισμοί ασφάλειας. Οι διοικήσεις καλούνται να επιλέξουν: να περιμένουν τους τελευταίους επιβάτες με κίνδυνο ακύρωσης πτήσης ή να απογειωθούν αφήνοντας κόσμο στο έδαφος.
Παραδείγματα που καταγράφονται στην αγορά είναι ενδεικτικά της πίεσης. Πτήση της «easyJet» από το Μιλάνο αναχώρησε με μόλις 34 επιβάτες από τους 156 που είχαν εισιτήριο, ενώ πτήση της «Ryanair» από την Αθήνα απογειώθηκε αφήνοντας δεκάδες ταξιδιώτες πίσω στον τερματικό. Στελέχη του κλάδου περιγράφουν την κατάσταση ως «whack-a-mole»: η αποσυμφόρηση σε ένα σημείο γεννά νέα συμφόρηση σε άλλο.
Τουρισμός και θερινή περίοδος στο μικροσκόπιο
Η χρονική συγκυρία κάνει το πρόβλημα ακόμη πιο οξύ. Το καλοκαίρι είναι η πιο κερδοφόρα περίοδος για τις ευρωπαϊκές αεροπορικές, όταν τα υψηλά ποσοστά πληρότητας καλύπτουν τις αδυναμίες του χειμώνα. Αν οι καθυστερήσεις και οι ακυρώσεις πολλαπλασιαστούν, η ζημιά θα περάσει στα έσοδα, στις προσλήψεις και στη ρευστότητα του κλάδου, με δευτερογενείς επιπτώσεις στην ευρύτερη οικονομία.
Για χώρες με βαριά εξάρτηση από τον τουρισμό, όπως η Ελλάδα, το ρίσκο είναι διπλό. Από τη μία, η επιβαρυμένη εμπειρία άφιξης μπορεί να πλήξει την ελκυστικότητα των προορισμών. Από την άλλη, η επιχειρησιακή αστάθεια πιέζει αεροπορικές και αεροδρόμια σε μια περίοδο που κάθε χαμένο δρομολόγιο μεταφράζεται σε χαμένο τουριστικό συνάλλαγμα. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετά κράτη ζητούν χαλαρώσεις και μεγαλύτερη ευελιξία στη χρήση του συστήματος.
Κομισιόν, αγορές και το στοίχημα της προσαρμογής
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπερασπίζεται το EES, τονίζοντας ότι έχει ήδη βοηθήσει στον εντοπισμό δεκάδων χιλιάδων περιπτώσεων και ότι οι διαταραχές είναι «περιορισμένες» και προσωρινές. Υποστηρικτές του συστήματος εκτιμούν πως, με τον χρόνο, η διαδικασία θα επιταχυνθεί, καθώς οι ταξιδιώτες θα έχουν καταχωριστεί και οι επόμενες διελεύσεις θα είναι πιο σύντομες. Ωστόσο, αυτή η καμπύλη μάθησης έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με την πίεση της θερινής περιόδου.
Αεροπορικές εταιρείες και διαχειριστές αεροδρομίων ζητούν πιο ρεαλιστικό σχεδιασμό, με σαφή διάκριση ανάμεσα σε «ήσυχες» ημέρες και Σαββατοκύριακα αιχμής του Αυγούστου. Πολλές κυβερνήσεις, ανάμεσά τους και η ελληνική, έχουν ήδη υιοθετήσει εποχικές χαλαρώσεις και πρακτικές ευελιξίας, αναζητώντας ισορροπία ανάμεσα στην ασφάλεια και τη λειτουργικότητα. Το ζητούμενο πλέον είναι αν η ΕΕ θα προσαρμόσει κεντρικά το πλαίσιο ή θα συνεχίσει να βασίζεται σε αποσπασματικές εθνικές λύσεις.
SBC Red Line
Το EES δείχνει τι συμβαίνει όταν η Ευρώπη επενδύει δισεκατομμύρια σε τεχνολογία χωρίς ενιαίο επιχειρησιακό σχέδιο: ένα «έξυπνο» σύστημα συνόρων που κολλάει ακριβώς όταν το χρειάζεται περισσότερο. Η ασφάλεια δεν μπορεί να χτιστεί πάνω σε ουρές τριών ωρών και σε kiosks εκτός λειτουργίας.
Για τις επιχειρήσεις του τουρισμού και τις αεροπορικές, κάθε χαμένο κάθισμα σε πτήση αιχμής είναι χαμένο έσοδο που δεν ανακτάται. Αν το πρόβλημα παραταθεί, θα δούμε πιέσεις σε τιμές, δρομολόγια και επενδύσεις σε νέες γραμμές, με άμεσο αντίκτυπο σε προορισμούς όπως η Ελλάδα.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η Ευρώπη πρέπει να αποφασίσει αν θέλει να λειτουργεί ως ενιαία ψηφιακή αγορά ή ως 27 παράλληλα πειράματα. Το επόμενο στοίχημα δεν είναι άλλο ένα σύστημα, αλλά η ικανότητα να ευθυγραμμίζονται τεχνολογία, κανονισμοί και πραγματικές ροές επιβατών πριν το χάος γίνει «νέα κανονικότητα».
#σύστημασυνόρων #EES #αεροδρόμια #ΕυρωπαϊκήΈνωση #αεροπορικέςεταιρείες #τουρισμός #Ελλάδα #ουρές #καθυστερήσειςπτήσεων #χώροςΣένγκεν #Κομισιόν #θερινήπερίοδος #τεχνολογίασυνόρων #βιομετρικάδεδομένα #ταξιδιωτικήκίνηση
