Τρόμο σε όλον τον πλανήτη σπέρνει η αύξηση της τιμής των σιτηρών, απόρροια του αδιεξόδου στο ρωσοουκρανικό και της αποχώρησης της Μόσχας από τη σχετική Συμφωνία. Η τιμή του σιταριού κατέγραψε τη μεγαλύτερη ημερήσια αύξηση της τελευταίας δεκαετίας, την ώρα που επικρατεί πανικός στις αγορές της Ασίας για το μέλλον σε ό,τι αφορά στις τιμές και τον πληθωρισμό των τροφίμων.
Την εικόνα δίνουν τα χρηματιστήρια τροφίμων διεθνώς. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης στο Σικάγο διεύρυναν τα κέρδη, κατά 1,79%, αφού είχαν αυξηθεί κατά 9%, η μεγαλύτερη αύξηση από το 2012, την ώρα που στην Κουάλα Λουμπούρ στη Μαλαισία, έδρα του ασιατικού τροφίμων, προετοιμάζονται για την «τέλεια καταιγίδα» περιορισμένης προσφοράς και μεγάλης ζήτησης σε σιτηρά, αλεύρι και δημητριακά. Το μεγαλύτερο θύμα της κατάστασης εκτιμάται ότι θα είναι η Κίνα, που εισήγαγε το 30% των πρώτων υλών τροφίμων από την Ουκρανία, με ό,τι αυτό συνεπάγεται…
Η μειωμένη διαθεσιμότητα σιτηρών από την Ουκρανία σημαίνει λιγότερη διαθεσιμότητα για εξαγωγές κατά τη διάρκεια της κρίσιμης περιόδου συγκομιδής στη Μαύρη Θάλασσα, δήλωσε ο αναλυτής για γεωργικά θέματα του πανεπιστημίου του Σίδνεϊ Ντ. Βοσνέφτσκι.
Η Συμφωνία των Σιτηρών ανάμεσα σε Μόσχα και Κίεβο είχε επιτευχθεί πριν ένα χρόνο με τη μεσολάβηση του ΟΗΕ και της Τουρκίας, με σκοπό την απρόσκοπτη μεταφορά ουκρανικών αλλά και ρωσικών σιτηρών και παραγώγων τους από τα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας. Πριν την ρωσική εισβολή, η Ουκρανία βρισκόταν στην πρώτη θέση των χωρών-εξαγωγών σε σιτηρά και η Ρωσία στην έκτη παγκοσμίως. Η Συμφωνία εξασφάλιζε ότι δεν θα προκληθεί διεθνής επισιτιστική κρίση, κυρίως στα κράτη του πάλαι ποτέ τρίτου κόσμου.
Ο μεγάλος «πελάτης» της Ουκρανίας και η Ασία
Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας τροφίμων από την Ουκρανία, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, λαμβάνοντας 7,7 εκατομμύρια τόνους ή σχεδόν το 1/4 του συνόλου των ουκρανικών εξαγωγών σε πρώτες τροφικές ύλες. Οι εισαγωγές της Κίνας περιελάμβαναν 5,6 εκατομμύρια τόνους καλαμποκιού, 1,8 εκατομμύρια τόνους ηλιόσπορου, 370.000 τόνους ηλιέλαιο και 340.000 τόνους κριθάρι.
Η Κίνα θα μετριάσει τον αντίκτυπο από τη δραματική μείωση των εισαγωγών σιτηρών από την Ουκρανία μέσω συμφωνιών που έχει κάνει κεντρικά με τη Βραζιλία και άλλες σιτοπαραγωγικές χώρες. Ωστόσο και πάλι η ζήτηση δεν θα καλυφθεί, με δεδομένες τις πληθωριστικές τάσεις.
Χειρότερη βέβαια θα είναι η κατάσταση σε άλλες περιοχές της Ασίας. Σύμφωνα με τη συμφωνία της Μαύρης Θάλασσας, η Ασία λάμβανε το 46 % των αποστολών σιτηρών και άλλων τροφίμων από τα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας, η Ευρώπη το 40% και η Αφρική μόλις το 12 %.
Με αυτά τα δεδομένα ο ΟΗΕ συγκρότησε το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα μέσω του οποίου πάνω από το 80% των συνολικών προμηθειών σιταριού για το 2023 προήλθε από την Ουκρανία (50% το 2022) με προορισμούς τις φτωχές χώρες της Αφρικής, όπως το Σουδάν, η Κένυα, η Σομαλία, η Αιθιοπία, και της Ασίας (Αφγανιστάν, Μπαγκλαντές, Μαλαισία, Ινδονησία), στις οποίες έφτασαν σχεδόν 800.000 τόνοι ουκρανικού σιταριού.
Στην Ουκρανία μελετώνται ήδη επιλογές για να συνεχιστεί η τροφοδοσία σε σιτηρά, με την υποστήριξη της Δύσης. Μια από αυτές έχει να κάνει με την ενεργοποίηση του εγγυητικού ταμείο 500 εκατομμυρίων δολαρίων για την κάλυψη τυχόν ζημιών ή εξόδων από πλοία που κινούνται μέσω της Μαύρης Θάλασσας ώστε να συνεχιστεί, έστω και παρακινδυνευμένα, η εμπορική ροή δια θαλάσσης. Η άλλη λύση έχει να κάνει με τη μεταφορά περισσότερων σιτηρών μέσω του ποταμού Δούναβη προς τη Δυτική Ευρώπη. Είναι μια οδός που είχε χρησιμοποιηθεί και πριν τον πόλεμο, με μερικές εκατοντάδες χιλιάδες τόνους να διακινούνται το μήνα μέσω αυτής της διαδρομής. Κατά το τελευταίο έτος, το εμπόριο μέσω Δούναβη αυξήθηκε σε δυο εκατομμύρια τόνους και υπάρχει δυνατότητα διπλασιασμού αυτού του αριθμού, σύμφωνα με την Ουκρανική Ένωση Σιτηρών.
