Σε «νεκρό» χρόνο και στον απόηχο της συνάντησης Μητσοτάκη-Ερντογάν στην Αθήνα πριν έναν μήνα περίπου ήρθαν οι δηλώσεις του καθηγητή Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής Άγγελου Συρίγου για την «παρωχημένη» Συνθήκη της Λωζάνης.
Η τοποθέτηση του βουλευτή της ΝΔ και πρώην υφυπουργού Παιδείας, παρά τις προσπάθειες ανασκευής της από τον ίδιο και τις αποστάσεις της κυβέρνησης μέσω του Π. Μαρινάκη, απηχούν τις απόψεις ενός μεγάλου μέρους «ειδικών» καθηγητών, διεθνολόγων και πολιτικών, που βλέπουν μια «νεκρή Συνθήκη» και την ανάγκη σύναψης άλλου συμφωνητικού για το modus operandi με την Τουρκία.
Το κλίμα ευφορίας που καλλιεργήθηκε από την επίσκεψη Ερντογάν, και τα «καζάν καζάν» μιας ήρεμης σχέσης Αθήνας-Άγκυρας δημιουργούν άλλα δεδομένα στα ελληνοτουρκικά και επαναφέρουν στο προσκήνιο θέσεις, που κάποτε απορρίπτονταν συνοπτικά ως πρόθεση υποχώρησης από τις πάγιες εθνικές κόκκινες γραμμές. Ωστόσο πλέον όλα συζητούνται σε μια διαδικασία επίλυσης των διαχρονικών διαφορών μας με την Τουρκία, όπως τουλάχιστον περνούν ως μηνύματα από κυβερνητικής πλευράς, από επίσημης κυβέρνησης συγκεκαλυμένα και με μεγαλύτερη σαφήνεια από μερίδα κυβερνητικών βουλευτών.
Σε αυτό το πλαίσιο θα μπορούσε να υπαχθεί και η αναφορά του κ. Συρίγου, όπως και οι διευκρινήσεις τους σε διάφορα ΜΜΕ, περί των παρωχημένων άρθρων της Συνθήκης σε ποσοστό 97%, όπως το προσδιόρισε, ανάβοντας ξαφνικά εστία αντιπαράθεσης με αντίκτυπο στην κυβέρνηση. «Από όλο το σύμπλεγμα της Συνθήκης της Λωζάνης, το μόνο που έχει η αξία, είναι τα σύνορα και οι μειονότητες. Δεν τα συζητάμε», κατέληξε ο Αγγελος Συρίγος στις διευκρινιστικές δηλώσεις τους στον ΑΝΤ1, για να κατευνάσει τις αντιδράσεις.
Σε αυτά που υποστήριξε ο βουλευτής και καθηγητής, και έχουν επιστημονική υπόσταση, κάπου έχει δίκιο και κάπου άδικο. Εννοείται πως κάποιες αναφορές της Συνθήκης, όπως για παράδειγμα σε ζητήματα ανταλλαγής αιχμαλώτων, μοιάζουν εντελώς εκτός τόπου και χρόνου και ανήκουν σε μια άλλη εποχή. Είναι όμως, αμετακίνητα μόνο τα άρθρα που αφορούν στα σύνορα και τον χαρακτηρισμό των μειονοτήτων στις δυο πλευρές του Αιγαίου;
Ό,τι δεν απειλείται, δεν αποστρατιωτικοποιείται;
Το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης, παρά τη διευκρίνηση του καθηγητή, είναι κάτι που τίθεται από την άλλη πλευρά και αφορά στα νησιά του Αιγαίου. Ο ίδιος το έθεσε και πιο ουσιωδώς, αν για παράδειγμα η Τουρκία αποσύρει την Στρατιά του Αιγαίου, την παλιά Τέταρτη Στρατιά, τότε ποια θα είναι τα βήματα που θα πρέπει να ακολουθήσει η χώρα μας. Ο κ. Συρίγος, μετά την πίεση που υπέστη, ξεκαθάρισε πως «και να πάψει κάτι να απειλείται, δεν αποστρατιωτικοποιείται», δηλώνοντας πίστη στην «εθνική θέση που έχει καθοριστεί από το 1995».
Το ερώτημα είναι πως αν μια πιθανή απόσυρση της Τέταρτης Στρατιάς συνοδευτεί από την άρση του casus belli της Άγκυρας, με απόφαση της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, τότε η Αθήνα θα είναι υποχρεωμένη να «ανταποδώσει» την κίνηση της άλλης πλευράς. Κι αυτό σε μια φάση που κατά πολλούς έχει απομειωθεί η αμυντική θωράκιση των νησιών είτε κατ’ επιχειρησιακή επιλογή είτε μέσω αφαίρεσης κομματιών του αμυντικού στρατηγικού δόγματος, όπως η μεταφορά των τεθωρακισμένων BMP-1 από το Αιγαίο στην Ουκρανία.
Πολλές από τις απαντήσεις στα παραπάνω θα δοθούν προσεχώς, σε μια περίοδο που είναι πλέον σαφές πως πολλά από αυτά που χωρίζουν Ελλάδα και Τουρκία είναι πλέον προς συζήτηση σε όλα τα επίπεδα.
