Το φιλόδοξο σχέδιο της ύπατης εκπροσώπου της ΕΕ, Κάγια Κάλλας, για τη συγκέντρωση έως και 40 δισεκατομμυρίων ευρώ σε νέα στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία δεν κατάφερε να κερδίσει την απαραίτητη πολιτική στήριξη στη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης την Πέμπτη, θέτοντας την υλοποίησή του υπό σοβαρή αμφισβήτηση.
Η αντίδραση των ηγετών ήταν τόσο χλιαρή, που κάποιοι διπλωμάτες χαρακτήρισαν το εγχείρημα «νεκρό».
Αόριστες αναφορές αντί για συγκεκριμένες δεσμεύσεις
Στα συμπεράσματα της Συνόδου, το σχέδιο της Κάλλας αναφέρεται ακροθιγώς, χωρίς να περιλαμβάνει συγκεκριμένους οικονομικούς στόχους. Το κείμενο, που εγκρίθηκε από 26 χώρες παρά το βέτο της Ουγγαρίας, αναφέρει:
“Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπενθυμίζει τις πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της στρατιωτικής υποστήριξης της ΕΕ προς την Ουκρανία, ιδίως εκείνη της Ύπατης Εκπροσώπου για τον συντονισμό της αυξημένης υποστήριξης από τα κράτη μέλη και άλλες συμμετέχουσες χώρες, σε εθελοντική βάση.”
Ακόμη και το πιο «ρεαλιστικό» σκέλος του σχεδίου, που προέβλεπε 5 δισ. ευρώ για την προμήθεια 2 εκατομμυρίων πυρομαχικών στην Ουκρανία σε σύντομο χρονικό διάστημα, δεν συμπεριλήφθηκε ρητά στα συμπεράσματα. Αντ’ αυτού, γίνεται μόνο μια γενική αναφορά σε «πυρομαχικά μεγάλου διαμετρήματος και πυραύλους».
Οι εκκλήσεις της Κάλλας και του Ζελένσκι έπεσαν στο κενό
Προσερχόμενη στη Σύνοδο, η Κάλλας υποστήριξε τη σημασία λήψης άμεσων αποφάσεων:
“Εάν δεν μπορούμε να αποφασίσουμε τώρα για όλο το επόμενο έτος, ας αποφασίσουμε τουλάχιστον για τις άμεσες ανάγκες της Ουκρανίας σε πυρομαχικά.”
Παρόμοια έκκληση έκανε και ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, σε διαδικτυακή ομιλία του στους ηγέτες της ΕΕ:
“Χρειαζόμαστε χρηματοδότηση για πυρομαχικά πυροβολικού και θα εκτιμούσαμε ιδιαίτερα την υποστήριξη της Ευρώπης με τουλάχιστον 5 δισεκατομμύρια ευρώ το συντομότερο δυνατό.”
Ωστόσο, οι προσπάθειές τους δεν απέδωσαν. Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, απέφυγε να απαντήσει ευθέως στην απουσία συγκεκριμένων δεσμεύσεων, τονίζοντας ότι τα κράτη μέλη έχουν ήδη υποσχεθεί επιπλέον 15 δισ. ευρώ στρατιωτικής υποστήριξης και ότι αναμένονται νέες δεσμεύσεις στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού σχεδίου επανεξοπλισμού.
“Συνεχίζουμε να μελετάμε τρόπους για να αυξήσουμε τη στήριξή μας προς την Ουκρανία. Θα παραμείνουμε αμετακίνητοι μέχρι το τέλος αυτού του πολέμου και θα συνεχίσουμε να στηρίζουμε την Ουκρανία και μετά, με εγγυήσεις ειρήνης και στην ενσωμάτωσή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.”
Γιατί απέτυχε το σχέδιο της Κάλλας;
Η αποτυχία του σχεδίου της Κάλλας δεν ήταν εντελώς απρόσμενη. Διπλωμάτες είχαν εκφράσει ανησυχίες ότι η πρότασή της ήταν καλοπροαίρετη, αλλά εσπευσμένα διατυπωμένη.
Ένα από τα μεγαλύτερα σημεία τριβής ήταν η πρόταση να συνεισφέρουν οι χώρες ανάλογα με το οικονομικό τους μέγεθος, βάσει του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος (GNI). Αυτή η προσέγγιση συνάντησε έντονη αντίσταση από μεγάλες χώρες, όπως η Γαλλία και η Ιταλία, που θα έπρεπε να συνεισφέρουν δυσανάλογα υψηλά ποσά.
Επιπλέον, υπήρχαν ανοιχτά ερωτήματα σχετικά με το πώς θα υπολογίζονταν οι εθνικές δεσμεύσεις, όπως τα 15 δισ. ευρώ που ανέφερε ο Κόστα, αλλά και το κατά πόσο μη μέλη της ΕΕ, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νορβηγία, θα συμμετείχαν στην πρωτοβουλία.
Ένα ακόμη ζήτημα είναι η σχέση του σχεδίου με το δάνειο των 18 δισ. ευρώ που έχει εγκρίνει η ΕΕ για την Ουκρανία, το οποίο χρηματοδοτείται από τα κέρδη των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.
Τέλος, η εθελοντική φύση της πρωτοβουλίας δημιουργεί αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητά της, καθώς σχεδιάστηκε έτσι ώστε να παρακάμψει το ουγγρικό βέτο.
Υπάρχει ελπίδα διάσωσης του σχεδίου;
Παρά την αποδυνάμωσή του, κάποιοι διπλωμάτες πιστεύουν ότι το σχέδιο της Κάλλας θα μπορούσε να διασωθεί με στρατηγικές αλλαγές, κυρίως με την αφαίρεση του δείκτη GNI ως κριτήριο συνεισφοράς. Ωστόσο, παραμένει αβέβαιο αν αυτό θα είναι αρκετό για να ξεπεραστούν οι αντιστάσεις και να εξασφαλιστεί η απαραίτητη πολιτική στήριξη.
