Το ΔΝΤ προειδοποιεί για εκρηκτική αύξηση του χρέους στην Ευρώπη έως το 2040

Αύξηση δαπανών και κόστους δανεισμού απειλούν τη δημοσιονομική σταθερότητα
Σύμφωνα με την τελευταία του έκθεση με τίτλο «How Can Europe Pay for Things That It Cannot Afford?», το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει ότι το δημόσιο χρέος των ευρωπαϊκών χωρών θα εκτοξευθεί τα επόμενα χρόνια, εξαιτίας της αύξησης των δημοσίων δαπανών και του υψηλότερου κόστους δανεισμού. Οι πιέσεις προέρχονται κυρίως από τους τομείς της υγείας, των συντάξεων, της άμυνας και της κλιματικής αλλαγής.

Το χρέος μπορεί να φτάσει έως και το 155% του ΑΕΠ
Το ΔΝΤ εκτιμά ότι, εάν δεν ληφθούν μέτρα, η πορεία του δημόσιου χρέους θα είναι μη βιώσιμη, φτάνοντας κατά μέσο όρο το 130% του ΑΕΠ έως το 2040 – σχεδόν διπλάσιο από τα σημερινά επίπεδα. Εάν ληφθεί υπόψη το σταθμισμένο ΑΕΠ των χωρών, ο δείκτης θα μπορούσε να αγγίξει το 155%. Για τις χώρες της Κεντρικής, Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης, η αύξηση των δημοσίων δαπανών αναμένεται να φτάσει το 5,5% του ΑΕΠ.

Κίνδυνος φαύλου κύκλου ανάπτυξης και χρέους
Η έκθεση προειδοποιεί ότι η επιδείνωση των δημοσιονομικών θέσεων μπορεί να επιβραδύνει την ήδη ασθενική ανάπτυξη και να αυξήσει περαιτέρω το κόστος δανεισμού, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο. Σύμφωνα με την οικονομική βιβλιογραφία, υψηλά επίπεδα χρέους επιβαρύνουν την ανάπτυξη, αυξάνοντας τα επιτόκια και περιορίζοντας τις επενδύσεις.

Αρνητικές συνέπειες στην ανάπτυξη και στη σταθερότητα
Κατά μέσο όρο, μια αύξηση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες μειώνει τον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης κατά 0,05 έως 0,2 ποσοστιαίες μονάδες, όταν το χρέος υπερβαίνει το 75% του ΑΕΠ. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι, χωρίς διορθωτικές παρεμβάσεις, η αύξηση του χρέους θα μπορούσε να μειώσει τον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης κατά μισή ποσοστιαία μονάδα έως το 2040 — πλήγμα ιδιαίτερα σοβαρό, δεδομένου ότι ο μέσος δυνητικός ρυθμός ανάπτυξης στην Ευρώπη είναι μόλις 2%.

Ανάγκη για συντονισμένη πολιτική και βαθιές μεταρρυθμίσεις
Το ΔΝΤ προτείνει μια φιλόδοξη και ολοκληρωμένη στρατηγική για την αντιμετώπιση της κρίσης χρέους, που θα στηρίζεται σε τρεις πυλώνες:

1. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για ενίσχυση της ανάπτυξης και μείωση των πιέσεων στις δαπάνες, όπως η αναμόρφωση των συνταξιοδοτικών συστημάτων και η εμβάθυνση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς.

2. Μεσοπρόθεσμα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης, τόσο με αύξηση των εσόδων μέσω φορολογικών μεταρρυθμίσεων και καλύτερης διαχείρισης, όσο και με βελτίωση της αποδοτικότητας των δαπανών.

3. Πιο ριζοσπαστικές παρεμβάσεις, όπου χρειάζεται, όπως η επανεξέταση του εύρους των δημόσιων υπηρεσιών που παρέχονται από το κράτος.

Το Ταμείο υπογραμμίζει ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη καμπή: χωρίς έγκαιρη δράση, το βάρος του χρέους θα μπορούσε να υπονομεύσει την οικονομική της σταθερότητα και τις προοπτικές ανάπτυξης για τις επόμενες δεκαετίες.