Εντυπωσιακή μείωση των χρόνων έκδοσης αποφάσεων και επιτάχυνση κρίσιμων διαδικασιών περιέγραψε στη Βουλή ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης, παρουσιάζοντας τον απολογισμό της μεταρρύθμισης στη Δικαιοσύνη. Ο ίδιος συνέδεσε ευθέως την ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης με την ελκυστικότητα της ελληνικής οικονομίας και την εμπιστοσύνη των επενδυτών.
Η μεταρρύθμιση στη Δικαιοσύνη, με αιχμή τον νέο Δικαστικό Χάρτη και την ψηφιακή μετάβαση, αρχίζει – σύμφωνα με τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη – να αποτυπώνεται σε μετρήσιμα αποτελέσματα. Μιλώντας στην Ολομέλεια κατά τη συζήτηση του Προϋπολογισμού 2026, ο υπουργός παρουσίασε συγκεκριμένα στοιχεία που δείχνουν θεαματική επιτάχυνση στην έκδοση δικαστικών αποφάσεων, αλλά και βαθιές θεσμικές αλλαγές που επηρεάζουν την καθημερινότητα πολιτών, επαγγελματιών και επενδυτών.
Θεαματική μείωση των χρόνων απονομής δικαιοσύνης
Κεντρικό εργαλείο της μεταρρύθμισης είναι ο νέος Δικαστικός Χάρτης. Παρότι – όπως παραδέχθηκε ο κ. Φλωρίδης – δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί πλήρως σε όλα τα Ειρηνοδικεία, τα πρώτα αποτελέσματα κρίνονται εντυπωσιακά: οι αποφάσεις πρώτου βαθμού, που παραδοσιακά χρειάζονταν περίπου δύο χρόνια για να εκδοθούν, πλέον βγαίνουν σε έναν χρόνο. Ο στόχος που είχε τεθεί για το 2027, να μειωθεί ο μέσος χρόνος έκδοσης αποφάσεων στα Πρωτοδικεία (πλην Αθήνας), έχει ουσιαστικά επιτευχθεί ήδη από φέτος, με τον μέσο όρο να διαμορφώνεται στις 250 ημέρες.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η εικόνα στα μεγάλα δικαστήρια: το Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, το δεύτερο μεγαλύτερο της χώρας, εμφανίζει σήμερα μέσο χρόνο 214 ημερών. Στην Αθήνα, όπου ιστορικά συσσωρεύονται οι μεγαλύτερες καθυστερήσεις, ο χρόνος έκδοσης αποφάσεων έχει πέσει από τα 4 χρόνια στο περίπου 1,5 έτος μέσα σε μόλις έναν χρόνο εφαρμογής του νέου Χάρτη. Καθοριστικό βήμα θεωρείται η εκκαθάριση περίπου 15.000 εκκρεμών υποθέσεων ενοχικού και εμπορικού δικαίου στο Πρωτοδικείο Αθηνών, η οποία – σύμφωνα με τον υπουργό – θα ολοκληρωθεί εντός του 2026, συμπιέζοντας περαιτέρω τον εθνικό μέσο όρο.
Από την 1η Ιανουαρίου 2026 τίθεται σε ισχύ και η νέα Πολιτική Δικονομία, η οποία στοχεύει σε πιο λιτές και γρήγορες διαδικασίες, περιορισμό των αναβολών και ενίσχυση εργαλείων που αποτρέπουν τις καταχρηστικές τακτικές καθυστέρησης.
Μεταφορά ύλης σε δικηγόρους και συμβολαιογράφους
Σημαντικό στοιχείο της στρατηγικής επιτάχυνσης είναι η αποσυμφόρηση των δικαστηρίων μέσω μεταφοράς ύλης σε άλλους θεσμικούς παίκτες. Ο κ. Φλωρίδης ανέφερε ότι μέσα σε έναν χρόνο έχουν μεταφερθεί στους δικηγόρους περίπου 70.000 υποθέσεις και έχουν εκδοθεί περίπου 250.000 ένορκες βεβαιώσεις, σύμφωνα με την Ολομέλεια των Δικηγορικών Συλλόγων. Η λογική είναι σαφής: οι δικαστές επικεντρώνονται στις υποθέσεις που πράγματι απαιτούν δικαιοδοτική κρίση, ενώ οι επαγγελματίες της δικηγορίας αναλαμβάνουν διαδικαστικές πράξεις που μπορούν να διεκπεραιωθούν εκτός ακροατηρίου.
Αντίστοιχα, από την 1η Νοεμβρίου λειτουργεί η ρύθμιση με την οποία η δημοσίευση διαθηκών μεταφέρεται στους συμβολαιογράφους και σε νέα ψηφιακή πλατφόρμα. Το αποτέλεσμα είναι δραματικό: από τις 400 ημέρες που απαιτούνταν για τη δημοσίευση διαθήκης και την έκδοση πιστοποιητικού από τα Πρωτοδικεία Αθήνας και Πειραιά, πλέον η διαδικασία ολοκληρώνεται μέσα σε μόλις 7 ημέρες, συμπεριλαμβανομένης της έκδοσης του πιστοποιητικού. Πρόκειται για αλλαγή με άμεση επίπτωση στην καθημερινότητα χιλιάδων οικογενειών και στην ταχύτητα διευθέτησης κληρονομικών υποθέσεων.
Νομοθετικές τομές σε Κληρονομικό Δίκαιο και εναλλακτική επίλυση διαφορών
Ο υπουργός προανήγγειλε για το πρώτο τρίμηνο του 2026 την κατάθεση στη Βουλή νομοσχεδίου για την αλλαγή του Κληρονομικού Δικαίου, για πρώτη φορά μετά από 80 χρόνια. Πρόκειται για ένα πεδίο όπου η κοινωνική πραγματικότητα (διάσπαρτες περιουσίες, μετανάστευση, νέες μορφές οικογένειας) έχει αλλάξει ριζικά σε σχέση με τη δεκαετία του 1940, καθιστώντας την αναθεώρηση σχεδόν αναπόφευκτη. Ο κ. Φλωρίδης υποστήριξε ότι η πρωτοβουλία αυτή έχει γίνει αποδεκτή «από το σύνολο του ελληνικού λαού», επιχειρώντας να προσδώσει ευρεία νομιμοποίηση στη μεταρρύθμιση.
Στη συνέχεια, εντός του πρώτου τετραμήνου του 2026, θα ακολουθήσει νέος Κώδικας για την εναλλακτική επίλυση διαφορών. Η ενίσχυση της διαμεσολάβησης, της διαιτησίας και άλλων εξωδικαστικών μηχανισμών θεωρείται κρίσιμη για την αποσυμφόρηση των δικαστηρίων, ιδίως σε εμπορικές και αστικές διαφορές. Εφόσον εφαρμοστεί ουσιαστικά και όχι τυπικά, μπορεί να μεταφέρει μεγάλο όγκο υποθέσεων εκτός δικαστικής αίθουσας, επιταχύνοντας τις λύσεις και μειώνοντας το κόστος για επιχειρήσεις και πολίτες.
Ψηφιακή Δικαιοσύνη, απομακρυσμένες δίκες και Τεχνητή Νοημοσύνη
Κομβικό στοιχείο του οράματος Φλωρίδη είναι η πλήρης ψηφιακή μετάβαση της Δικαιοσύνης μέχρι το τέλος του 2026. Εμβληματικό έργο θεωρείται ο «ψηφιακός φάκελος», ο οποίος από 1η Ιανουαρίου 2026 θα λειτουργήσει πιλοτικά για τις υποθέσεις του Εθνικού Κτηματολογίου. Η δυνατότητα ενιαίας, ψηφιακής παρακολούθησης μιας υπόθεσης – από κατάθεση μέχρι απόφαση – αποτελεί προϋπόθεση για διαφάνεια, ταχύτητα και μείωση λαθών.
Παράλληλα, προγραμματίζεται η εκτεταμένη εφαρμογή εξ αποστάσεως δικών μέσα στο 2026, ιδίως σε διαδικασίες όπου η φυσική παρουσία δεν είναι αναγκαία. Η χρήση τηλεδιάσκεψης μπορεί να εξοικονομήσει χρόνο και κόστος, αλλά εγείρει και ζητήματα δικονομικών εγγυήσεων, ιδίως σε ποινικές υποθέσεις – ένα πεδίο όπου θα κριθεί η ισορροπία μεταξύ αποδοτικότητας και δικαιωμάτων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η αναφορά του υπουργού στην εισαγωγή συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης από το νέο έτος για την αποηχογράφηση των δικών, κυρίως στις αστικές υποθέσεις. Στόχος είναι οι δικηγόροι να λαμβάνουν ανεπίσημα πρακτικά μέσα σε 24 ώρες και τα επίσημα σε τρεις ημέρες, ώστε να μπορούν να καταθέτουν έγκαιρα προσθήκες και αντικρούσεις. Αν το σύστημα λειτουργήσει αξιόπιστα, θα μειώσει ένα χρόνιο «στενό λαιμό» στη ροή των υποθέσεων.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το κτηριακό πρόγραμμα αναβάθμισης δικαστικών κτιρίων, ύψους 400 εκατ. ευρώ, που αφορά τόσο νέα όσο και παλαιά κτίρια. Η υλική υποδομή παραμένει κρίσιμος παράγοντας για την εικόνα και τη λειτουργία της Δικαιοσύνης – από την ασφάλεια και την προσβασιμότητα έως την απλή δυνατότητα τηλεδιάσκεψης σε αίθουσες που σήμερα συχνά δεν διαθέτουν ούτε τα βασικά.
Πολιτική αντιπαράθεση και δημοσιονομικό πλαίσιο
Ο κ. Φλωρίδης δεν παρέλειψε να επιτεθεί στην αντιπολίτευση, επισημαίνοντας ότι «δυστυχώς αυτές τις μεταρρυθμίσεις δεν τις ψήφισε» και ότι προέβλεπε «δεινά που θα επέλθουν» τα οποία – κατά τον ίδιο – δεν επιβεβαιώθηκαν, καθώς όλες οι αλλαγές έγιναν μετά από διαβούλευση με τους θεσμικούς φορείς της Δικαιοσύνης. Η κριτική αυτή εντάσσεται στην ευρύτερη πολιτική σύγκρουση για το αν οι μεταρρυθμίσεις προωθούνται με κοινωνική συναίνεση ή με λογική τετελεσμένων.
Σε ό,τι αφορά το δημοσιονομικό πλαίσιο, ο υπουργός τοποθέτησε την πολιτική για τη Δικαιοσύνη μέσα στη συζήτηση για τα πρωτογενή πλεονάσματα. Θύμισε ότι η Ελλάδα, μετά από μια δεκαετία ουσιαστικής χρεοκοπίας, έχει υποχρέωση να διατηρεί πλεονάσματα για τρεις βασικούς λόγους: την αποπληρωμή του υπερβολικού χρέους που συσσωρεύτηκε, τη διατήρηση μόνιμου αποθεματικού προς διασφάλιση των δανειστών και τη χρηματοδότηση των αυξημένων αμυντικών δαπανών, που – όπως υποστήριξε – λειτουργούν αποτρεπτικά και όχι πολεμοχαρώς.
Με αυτό τον τρόπο, ο κ. Φλωρίδης επιχειρεί να συνδέσει τη μεταρρύθμιση της Δικαιοσύνης με τη συνολικότερη εικόνα αξιοπιστίας της χώρας στις αγορές: η ταχεία και προβλέψιμη απονομή δικαιοσύνης βαθμολογείται από διεθνείς οργανισμούς και επενδυτές, επηρεάζοντας άμεσα την ελκυστικότητα της ελληνικής οικονομίας.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η παρέμβαση Φλωρίδη στη Βουλή αναδεικνύει μια σπάνια για τα ελληνικά δεδομένα διάσταση: τη Δικαιοσύνη ως σκληρή οικονομική μεταβλητή και όχι μόνο ως θεσμικό αυτονόητο. Τα στοιχεία για τη μείωση των χρόνων απονομής είναι πράγματι εντυπωσιακά, όμως η πραγματική δοκιμασία θα είναι η αντοχή τους στον χρόνο και η επέκτασή τους σε όλο το εύρος της δικαιοδοτικής ύλης, ιδίως στα ποινικά. Η ψηφιοποίηση, η χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης και οι εξ αποστάσεως δίκες μπορούν να αλλάξουν ριζικά το τοπίο, αλλά φέρουν και σοβαρούς κινδύνους αν εφαρμοστούν χωρίς ισχυρές εγγυήσεις διαφάνειας, προστασίας δεδομένων και δικαιωμάτων των διαδίκων. Τέλος, η πολιτική αντιπαράθεση γύρω από τις μεταρρυθμίσεις δείχνει ότι το πραγματικό στοίχημα δεν είναι μόνο τεχνικό, αλλά βαθιά πολιτικό: αν η κοινωνία θα πειστεί ότι η επιτάχυνση δεν γίνεται εις βάρος της ποιότητας των αποφάσεων και της ισότητας των πολιτών απέναντι στον νόμο.
#Δικαιοσύνη #Φλωρίδης #Μεταρρύθμιση #Προϋπολογισμός2026
