Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ εισέρχεται στο 2026 με μετωπική σύγκρουση πολιτικής και νομισματικής στρατηγικής: αλλαγή προέδρου, παρεμβάσεις από τον Λευκό Οίκο και μια οικονομία που τρέχει μεν, αλλά υπό τον μόνιμο κίνδυνο του πληθωρισμού. Παρά τον θόρυβο, η Wall Street προεξοφλεί περιορισμένες μόνο νέες μειώσεις επιτοκίων, καθώς η ανάπτυξη παραμένει ισχυρή και τα επιτόκια πλησιάζουν το «ουδέτερο» επίπεδο.
Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) κλείνει μια ταραχώδη χρονιά με τρεις διαδοχικές μειώσεις επιτοκίων και μπαίνει στο 2026 αντιμέτωπη με ένα σπάνιο μείγμα πολιτικής πίεσης και σύνθετων μακροοικονομικών διλημμάτων. Στο επίκεντρο βρίσκεται η επιλογή νέου προέδρου, η διαχείριση μιας οικονομίας που συνδυάζει ισχυρούς ούριους ανέμους με επίμονα πληθωριστικά ρίσκα και η ανάγκη διατήρησης της αξιοπιστίας της κεντρικής τράπεζας.
Πολιτική θύελλα γύρω από την ανεξαρτησία της Fed
Το 2025 η Fed βρέθηκε σε πρωτοφανή πολιτική δίνη. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απείλησε επανειλημμένα να αποπέμψει τον Τζερόμ Πάουελ επειδή, κατά την άποψή του, δεν προχώρησε αρκετά γρήγορα σε μειώσεις επιτοκίων. Παράλληλα, η κεντρική τράπεζα δέχθηκε κριτική για υπερβάσεις κόστους σε έργο ανακαίνισης των κεντρικών της γραφείων στην Ουάσιγκτον.
Η ένταση κλιμακώθηκε με την απόπειρα του Λευκού Οίκου να απομακρύνει τη διοικητή Λίζα Κουκ με αφορμή μη αποδεδειγμένες καταγγελίες για υποτιθέμενη τραπεζική απάτη σε στεγαστικό δάνειο. Η υπόθεση έχει πλέον φθάσει στο Ανώτατο Δικαστήριο, το οποίο στις 21 Ιανουαρίου θα κρίνει αν ο πρόεδρος έχει την εξουσία να απολύει μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Fed. Η απόφαση μπορεί να αναδιαμορφώσει θεσμικά τα όρια της ανεξαρτησίας της κεντρικής τράπεζας.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Τραμπ αναμένεται εντός Ιανουαρίου να ανακοινώσει τον διάδοχο του Πάουελ στην προεδρία της Fed, ενώ ο ίδιος ο Πάουελ θα πρέπει να ξεκαθαρίσει αν θα παραμείνει ως μέλος του Συμβουλίου έως τη λήξη της θητείας του στις αρχές του 2028. Ταυτόχρονα, νέοι περιφερειακοί διοικητές με πιο «σκληρή» στάση ως προς τον πληθωρισμό εισέρχονται στην Επιτροπή Ανοικτής Αγοράς, αυξάνοντας την πιθανότητα διαφωνιών στις ψηφοφορίες.
Επιτόκια κοντά στο «ουδέτερο» και οικονομία σε στροφή
Παρά τον πολιτικό θόρυβο, η αγορά αναμένει ότι η Fed θα επιχειρήσει να διατηρήσει την εστίασή της στα μακροοικονομικά δεδομένα. Μετά τις τρεις μειώσεις κατά 0,25 μονάδες η καθεμία, το βασικό επιτόκιο βρίσκεται περίπου μισή ποσοστιαία μονάδα πάνω από το επίπεδο που η ίδια η Fed θεωρεί μακροπρόθεσμα «ουδέτερο», γύρω στο 3%. Σε αυτό το σημείο η νομισματική πολιτική ούτε τονώνει ούτε φρενάρει την οικονομική δραστηριότητα.
Οι περισσότεροι αναλυτές βλέπουν περιορισμένο περιθώριο για νέες μειώσεις. Η επίσημη «dot plot» της Fed προδιαγράφει μία μόνο μείωση εντός του 2026, ενώ κάποιοι πιο «πεσιμιστές» για την αγορά εργασίας, όπως η Moody’s Analytics και η Citigroup, μιλούν για τρεις μειώσεις στο πρώτο εξάμηνο. Άλλοι, όπως ο επικεφαλής οικονομολόγος της Apollo, Τόρστεν Σλοκ, εκτιμούν ότι η ισχυρή ανάπτυξη θα επιτρέψει μόλις μία μικρή επιπλέον κίνηση.
Μετά από ένα αδύναμο ξεκίνημα, η αμερικανική οικονομία επιτάχυνε σημαντικά στα μέσα του 2025 και οι εκτιμήσεις της Fed της Ατλάντα δείχνουν ρυθμό κοντά στο 3% στο τέλος του έτους. Οι αντίθετοι άνεμοι του 2025 – δασμοί, υψηλός πληθωρισμός και αβεβαιότητα – αντικαθίστανται πλέον από δημοσιονομική τόνωση και πιο σταθερή αγορά εργασίας, κάτι που δυσκολεύει την επιχειρηματολογία για επιθετικές μειώσεις επιτοκίων.
Τεχνητή νοημοσύνη: ο άγνωστος Χ της νομισματικής πολιτικής
Καθοριστικός, αλλά ακόμη ασαφής, παράγοντας είναι η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης (AI). Από τη μία πλευρά, η AI υπόσχεται ισχυρή αύξηση παραγωγικότητας· από την άλλη, μπορεί να ανατρέψει δομές στην αγορά εργασίας και να αλλάξει τον τρόπο που μετράται και εξελίσσεται ο πληθωρισμός μισθών και υπηρεσιών. Ο Τζόζεφ Μπρουσουέλας της RSM προειδοποιεί ότι η Fed πρέπει να αρθρώσει ξεκάθαρη στρατηγική για το πώς ενσωματώνει αυτές τις τεχνολογικές αλλαγές στο μοντέλο της οικονομίας.
Οι μετοχές που σχετίζονται με την AI οδήγησαν σε ακόμη μία χρονιά διψήφιων αποδόσεων στη Wall Street, ενισχύοντας τον πλούτο και την εμπιστοσύνη των επενδυτών. Αυτό όμως καθιστά πιο δύσκολη την «λεπτή ρύθμιση» της νομισματικής πολιτικής: πολύ γρήγορες μειώσεις επιτοκίων μπορεί να φουσκώσουν περαιτέρω τις αποτιμήσεις, ενώ υπερβολική αυστηρότητα ενέχει τον κίνδυνο απότομης προσγείωσης.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η σύγκρουση πολιτικής εξουσίας και ανεξαρτησίας της Fed το 2026 δεν είναι απλώς αμερικανικό εσωτερικό ζήτημα· επηρεάζει την παγκόσμια τιμολόγηση του χρήματος, τις ροές κεφαλαίων και, τελικά, το κόστος δανεισμού για κράτη και επιχειρήσεις διεθνώς. Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, μια Fed που υποκύπτει σε βραχυπρόθεσμες πολιτικές πιέσεις θα σημαίνει μεγαλύτερη μεταβλητότητα στις αγορές και δυσκολότερο περιβάλλον για τον σχεδιασμό νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής.
#ΗΠΑ #FederalReserve #επιτόκια #παγκόσμια_οικονομία #τεχνητή_νοημοσύνη
