Η Σόφια καταγγέλλει ότι οι τελευταίες θέσεις των αρχών της Βόρειας Μακεδονίας απομακρύνονται από την ευρωπαϊκή συναίνεση του 2022, επαναφέροντας στο προσκήνιο τα διμερή αγκάθια. Στο επίκεντρο βρίσκεται το Σχέδιο Δράσης για τα δικαιώματα των κοινοτήτων και ο ρόλος του στην ενταξιακή πορεία των Σκοπίων προς την ΕΕ.
Η Βουλγαρία επανέρχεται με σκληρή γλώσσα απέναντι στα Σκόπια, προειδοποιώντας ότι οι πρόσφατες «κατασκευασμένες θέσεις» της κυβέρνησης της Βόρειας Μακεδονίας αποκλίνουν «ξεκάθαρα» από την ουσία της ευρωπαϊκής συναίνεσης του 2022. Με ανακοίνωσή του, το βουλγαρικό υπουργείο Εξωτερικών επιχειρεί να επαναχαράξει τις κόκκινες γραμμές της Σόφιας ως προς τις προϋποθέσεις έναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της γειτονικής χώρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το Σχέδιο Δράσης, η γλώσσα και το πολιτικό μήνυμα
Στον πυρήνα της νέας αντιπαράθεσης βρίσκεται το Σχέδιο Δράσης για τα Δικαιώματα των Κοινοτήτων στη Βόρεια Μακεδονία, ένα εργαλείο που έχει συμφωνηθεί να προηγηθεί της συνταγματικής αναγνώρισης των Βουλγάρων ως κοινότητας. Η ένταξη των Βουλγάρων στο Σύνταγμα αποτελεί ρητή προϋπόθεση του ευρωπαϊκού πλαισίου διαπραγμάτευσης· χωρίς αυτήν, η χώρα δεν μπορεί να περάσει στην ουσιαστική φάση των ενταξιακών συνομιλιών.
Η Σόφια διευκρινίζει ότι το ζήτημα της γλώσσας στην οποία θα συνταχθεί το Σχέδιο Δράσης είναι εσωτερική υπόθεση της Βόρειας Μακεδονίας και «δεν αποτελεί θέμα διμερών σχέσεων». Υπογραμμίζει μάλιστα ότι, εφόσον το έγγραφο προορίζεται να εφαρμοστεί από τους θεσμούς της χώρας προς τους πολίτες της, είναι «λογικό» να είναι γραμμένο σε γλώσσα προσιτή σε αυτούς.
Ωστόσο, το βουλγαρικό ΥΠΕΞ αφήνει αιχμές για την επιλογή των Σκοπίων να παρουσιάσουν το προσχέδιο στα αγγλικά, κάνοντας λόγο για απόφαση «δύσκολο να εξηγηθεί», ιδίως αν ο στόχος είναι η αποτελεσματική εφαρμογή του. Η παρατήρηση αυτή στοχεύει έμμεσα στην πολιτική διαχείριση του ζητήματος από την κυβέρνηση του Χρίστιαν Μίτσκοσκι, η οποία επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις ενταξιακές δεσμεύσεις και στην εσωτερική εθνικιστική πίεση.
Η αντιπαράθεση Μίτσκοσκι – Σόφια και το ευρωπαϊκό διακύβευμα
Ο πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας, Χρίστιαν Μίτσκοσκι, κατηγόρησε τη Βουλγαρία ότι αντιτίθεται στο Σχέδιο Δράσης επειδή είναι γραμμένο στη μακεδονική γλώσσα, επιχειρώντας να εμφανίσει τη Σόφια ως εμπόδιο στην προστασία των μειονοτήτων. Η βουλγαρική πλευρά απορρίπτει πλήρως αυτή την ερμηνεία, χαρακτηρίζοντας τις θέσεις των Σκοπίων «κατασκευασμένες» και εκτός του συμφωνημένου ευρωπαϊκού πλαισίου.
Παρά την κριτική, η Σόφια σπεύδει να καταγράψει και ένα θετικό στοιχείο: χαιρετίζει τη δήλωση Μίτσκοσκι ότι δέχεται όλες τις λοιπές παρατηρήσεις της βουλγαρικής κοινότητας επί του Σχεδίου Δράσης και δηλώνει ότι «αναμένει» την τήρηση αυτής της δέσμευσης. Με αυτόν τον τρόπο, το βουλγαρικό ΥΠΕΞ επιχειρεί να διατηρήσει ανοιχτό το παράθυρο προόδου, αλλά ταυτόχρονα να καταστήσει σαφές ότι η ευρωπαϊκή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας παραμένει στενά συνδεδεμένη με την πλήρη υλοποίηση των συμφωνημένων όρων.
Το Σχέδιο Δράσης για την προστασία των μειονοτήτων δεν είναι μια τυπική γραφειοκρατική άσκηση, αλλά κρίσιμος κρίκος στην αλυσίδα που οδηγεί στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Κάθε νέα δημόσια σύγκρουση Σόφιας – Σκοπίων γύρω από τη γλώσσα, την ταυτότητα ή την ερμηνεία της ευρωπαϊκής συναίνεσης του 2022 επιβαρύνει το κλίμα στα Δυτικά Βαλκάνια και ενισχύει τις αμφιβολίες για την ικανότητα της ΕΕ να διαχειριστεί αποτελεσματικά τη διεύρυνση στην περιοχή.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η κόντρα Βουλγαρίας – Βόρειας Μακεδονίας δείχνει πως η διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ έχει μετατραπεί σε πεδίο εθνικής ταυτότητας και εσωτερικής πολιτικής κατανάλωσης. Όσο οι κυβερνήσεις στα Σκόπια και τη Σόφια εργαλειοποιούν το ευρωπαϊκό πλαίσιο για να απευθυνθούν σε εθνικιστικά ακροατήρια, τόσο θα καθυστερεί η ουσιαστική σύγκλιση και θα ενισχύονται τρίτοι παίκτες στα Βαλκάνια. Η ΕΕ, από την πλευρά της, οφείλει να διασφαλίσει ότι οι διμερείς διαφορές δεν θα υποκαθιστούν τα κριτήρια της Κοπεγχάγης, αν θέλει μια αξιόπιστη πολιτική διεύρυνσης στην περιοχή.
#Βουλγαρία #ΒόρειαΜακεδονία #ΕΕ #Διεύρυνση #ΔυτικάΒαλκάνια
