Ο Αντόνιο Γκουτέρες καταγράφει στην έκθεσή του την πρώτη, μετά το 2020, ρητή συμφωνία των δύο ηγετών στην Κύπρο για λύση με πολιτική ισότητα, όπως ορίζουν τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας. Την ίδια ώρα, προειδοποιεί για μονομερείς ενέργειες στη νεκρή ζώνη και ζητά επιτάχυνση των μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Μια «νέα στιγμή ευκαιρίας» για το Κυπριακό διαπιστώνει ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, στην έκθεσή του για την αποστολή Καλών Υπηρεσιών στην Κύπρο, η οποία καλύπτει την περίοδο 12 Ιουνίου – 15 Δεκεμβρίου 2025. Κεντρικό στοιχείο είναι ότι, για πρώτη φορά μετά από περισσότερο από πέντε χρόνια, οι δύο ηγέτες συζήτησαν ουσιαστικά πολιτικά ζητήματα και επανέλαβαν ρητά τον κοινό στόχο λύσης με πολιτική ισότητα, στη βάση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Επαναφορά της ομοσπονδιακής βάσης και ρόλος των εγγυητριών
Κατά την κοινή συνάντηση της 11ης Δεκεμβρίου 2025, υπό τη διευκόλυνση της προσωπικής απεσταλμένης του ΓΓ, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν, οι δύο ηγέτες συμφώνησαν ότι επιδιώκουν λύση του Κυπριακού με πολιτική ισότητα, όπως αυτή περιγράφεται στα σχετικά ψηφίσματα. Ο Γκουτέρες υπογραμμίζει ότι τέτοια ρητή δέσμευση δεν είχε διατυπωθεί από το 2020, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα στην εξέλιξη.
Η έκθεση αναδεικνύει επίσης τον ρόλο των εγγυητριών δυνάμεων –Ελλάδας, Τουρκίας και Ηνωμένου Βασιλείου– οι οποίες, παρά το ότι πρόκειται για τη μακρύτερη περίοδο χωρίς επίσημες διαπραγματεύσεις στην ιστορία της διαδικασίας, διατηρούν ενεργή εμπλοκή. Ο Γκουτέρες σημειώνει τις συνεχείς προσπάθειες Αθήνας και Άγκυρας για βελτίωση των διμερών σχέσεων, επισημαίνοντας ότι αυτό έχει άμεση σημασία για την αναβίωση του διαλόγου στο Κυπριακό.
Μέτρα εμπιστοσύνης, νεκρή ζώνη και Βαρώσια
Κομβικό στοιχείο της έκθεσης είναι η έμφαση στα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Στην άτυπη συνάντηση της 17ης Ιουλίου 2025 στη Νέα Υόρκη, σε διευρυμένο σχήμα με τη συμμετοχή των δύο ηγετών και των υπουργών Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας, έγινε απολογισμός έξι ήδη συμφωνημένων πρωτοβουλιών και συμφωνήθηκαν τέσσερις επιπλέον. Ορισμένες προχωρούν, άλλες όμως παραμένουν σε εκκρεμότητα.
Ο Γκουτέρες καλεί ρητά τις δύο πλευρές να επιδείξουν «ισχυρότερη αποφασιστικότητα» στην υλοποίηση αυτών των πρωτοβουλιών, δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στο άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης. Τονίζει ότι οι διελεύσεις έχουν «απτό και θετικό αντίκτυπο» στην καθημερινότητα, ενισχύουν την επαφή, το εμπόριο και την οικονομική αλληλεξάρτηση, άρα λειτουργούν ως μοχλός πολιτικής αποκλιμάκωσης.
Παράλληλα, εκφράζει ανησυχία για μονομερείς ενέργειες «εντός και πέριξ της νεκρής ζώνης», που υπονομεύουν το στρατιωτικό status quo και την εντολή της UNFICYP. Επαναβεβαιώνει ότι η θέση του ΟΗΕ για τα Βαρώσια «παραμένει αμετάβλητη», υπενθυμίζοντας τα ψηφίσματα 550 (1984) και 789 (1992), στέλνοντας σαφές μήνυμα προς την τουρκική πλευρά.
Τεχνικές Επιτροπές, νεολαία και πολιτικό πλαίσιο
Η αποστολή Καλών Υπηρεσιών κατέγραψε 176 συναντήσεις με πολιτικούς, θρησκευτικούς και κοινωνικούς φορείς, την ΕΕ, την Παγκόσμια Τράπεζα και τη διπλωματική κοινότητα, ενώ οι 13 Τεχνικές Επιτροπές συνεδρίασαν 151 φορές. Ο Γκουτέρες χαιρετίζει τον ενισχυμένο ρόλο τους, σημειώνοντας ότι η ανάθεση σε αυτές της επεξεργασίας μέτρων εμπιστοσύνης αναδεικνύει την «προστιθέμενη αξία» τους.
Ειδική μνεία γίνεται στην Τεχνική Επιτροπή για τη Νεολαία, η οποία, με δημόσιες δράσεις και διεθνή εργαστήρια, ανταποκρίνεται στο αίτημα του Συμβουλίου Ασφαλείας για ουσιαστική συμμετοχή των νέων στην ειρηνευτική διαδικασία. Αντίθετα, επιτροπές όπως της Παιδείας, της Ισότητας των Φύλων και της Διαχείρισης Κρίσεων εμφανίζουν ελάχιστη ή μηδενική πρόοδο, στοιχείο που ο ΓΓ χαρακτηρίζει προβληματικό, ιδίως σε ό,τι αφορά τον ρόλο της εκπαίδευσης στη συμφιλίωση.
Στο πολιτικό επίπεδο, η έκθεση καταγράφει την εκλογή του Τουφάν Ερχιουρμάν ως νέου Τουρκοκύπριου ηγέτη, με πλατφόρμα επανόδου σε ομοσπονδιακή λύση και υπέρβασης εσωτερικών διαιρέσεων. Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, από την πλευρά του, επαναβεβαιώνει ότι μόνη βιώσιμη προοπτική είναι η «διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα», εκφράζοντας ταυτόχρονα ανησυχία για τουρκικές κινήσεις που «δημιουργούν νέα τετελεσμένα».
Ο Γκουτέρες χαρακτηρίζει τον τρέχοντα διάλογο «ενθαρρυντικό αλλά πρώιμο» και καλεί τις πλευρές να ενισχύσουν τη δυναμική, διαμορφώνοντας «γνήσιο κλίμα εμπιστοσύνης». Διαβεβαιώνει ότι ο ίδιος θα παραμείνει σε στενή επαφή με τις πλευρές και τις εγγυήτριες δυνάμεις, προσηλωμένος στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η έκθεση Γκουτέρες δεν συνιστά ακόμη «επιστροφή στις διαπραγματεύσεις», αλλά καταγράφει μια σπάνια σύγκλιση ρητορικής και στόχων σε μια περίοδο γεωπολιτικής ρευστότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Αν οι τεχνικές επιτροπές και τα μέτρα εμπιστοσύνης μετατραπούν σε απτά οφέλη για τους πολίτες, μπορεί να δημιουργηθεί πολιτικό κόστος για οποιαδήποτε πλευρά επιλέξει τη στασιμότητα – και αυτό είναι ίσως το πιο ουσιαστικό διακύβευμα της παρούσας «στιγμής ευκαιρίας».
#Κυπριακό #ΟΗΕ #Γκουτέρες #Κύπρος #ΠολιτικήΙσότητα
