Νέα στοιχεία από τις Αναλυτικές Περιοδικές Δηλώσεις του ΕΦΚΑ αποκαλύπτουν βαθύ μισθολογικό χάσμα μεταξύ εργαζομένων σε μικρές και μεγαλύτερες επιχειρήσεις. Καθοριστικό ρόλο στη διεύρυνση των ανισοτήτων παίζει η αποδυνάμωση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας την τελευταία δεκαετία.
Η ελληνική αγορά εργασίας παραμένει βαθιά διαιρεμένη, με τους μισθωτούς να ζουν σε δύο παράλληλες πραγματικότητες ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης όπου απασχολούνται. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία του ΕΦΚΑ, από τις Αναλυτικές Περιοδικές Δηλώσεις (ΑΠΔ) του Μαΐου 2025, καταγράφουν διαφορά έως και 41% στις αποδοχές μεταξύ εργαζομένων σε μικρές και μεγαλύτερες επιχειρήσεις, φωτίζοντας ένα διαρθρωτικό πρόβλημα που υπερβαίνει τη συγκυρία.
Το χάσμα μισθών μεταξύ μικρών και μεγάλων επιχειρήσεων
Σύμφωνα με τα στοιχεία, ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης σε επιχειρήσεις με πάνω από 10 εργαζόμενους ανήλθε σε 1.457 ευρώ τον μήνα. Αντίθετα, σε επιχειρήσεις με λιγότερους από 10 μισθωτούς ο αντίστοιχος μέσος μισθός περιορίστηκε στα 1.032 ευρώ. Η διαφορά των 425 ευρώ μηνιαίως αποτυπώνει όχι μόνο διαφορετική παραγωγικότητα ή επίπεδο εξειδίκευσης, αλλά κυρίως διαφορετικό βαθμό θεσμικής προστασίας.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σύνθετη αν ληφθεί υπόψη η διάσταση φύλου. Στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις, οι άνδρες πλήρους απασχόλησης λαμβάνουν κατά μέσο όρο 1.550 ευρώ, ενώ οι γυναίκες 1.346 ευρώ. Στις μικρές επιχειρήσεις, οι άνδρες αμείβονται με 1.065 ευρώ και οι γυναίκες με 994 ευρώ. Το μισθολογικό χάσμα μεταξύ φύλων συνυπάρχει με το χάσμα ανά μέγεθος επιχείρησης, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα τις γυναίκες στις πιο αδύναμες δομές της αγοράς εργασίας.
Στη μερική απασχόληση, οι εργαζόμενοι σε επιχειρήσεις άνω των 10 ατόμων λαμβάνουν κατά μέσο όρο 619 ευρώ (603 ευρώ οι άνδρες, 630 ευρώ οι γυναίκες), ενώ σε επιχειρήσεις κάτω των 10 ατόμων ο μέσος μισθός μερικής απασχόλησης περιορίζεται στα 516 ευρώ (513 ευρώ για άνδρες, 518 ευρώ για γυναίκες). Τα νούμερα αυτά δείχνουν ότι η ευελιξία στην αγορά εργασίας συνοδεύεται από χαμηλές αποδοχές και περιορισμένη διαπραγματευτική ισχύ.
Ο ρόλος των συλλογικών συμβάσεων και ο κατώτατος μισθός
Η ανάλυση των δεδομένων συγκλίνει σε έναν κρίσιμο παράγοντα: την αποδυνάμωση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, ιδίως στον χώρο των μικρών επιχειρήσεων. Εκεί όπου δεν υπάρχουν κλαδικές ή επιχειρησιακές συμβάσεις, ο μισθός «κολλά» στον κατώτατο ή λίγο πάνω από αυτόν, χωρίς ουσιαστικές αυξήσεις με βάση την εμπειρία, την παραγωγικότητα ή το κόστος ζωής.
Ειδικοί της αγοράς εργασίας εκτιμούν ότι αν οι συλλογικές συμβάσεις είχαν διατηρηθεί και επεκταθεί την τελευταία δεκαετία, ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης θα μπορούσε ήδη να κινείται γύρω ή και πάνω από τα 1.500 ευρώ. Αντί γι’ αυτό, η μισθολογική βελτίωση συγκεντρώνεται κυρίως σε μεγαλύτερες επιχειρήσεις, όπου η οργάνωση της εργασίας, η παρουσία συνδικάτων και η πρόσβαση σε κλαδικές ρυθμίσεις είναι ισχυρότερες.
Σημαντικό είναι επίσης ότι τα τρία τέταρτα των μισθωτών – περίπου 2,27 εκατ. από συνολικά 3,02 εκατ. εργαζομένους που δηλώθηκαν στις ΑΠΔ του Μαΐου 2025 – απασχολούνται σε επιχειρήσεις με πάνω από 10 άτομα προσωπικό. Ωστόσο, το υπόλοιπο ένα τέταρτο, περίπου 750.000 εργαζόμενοι, παραμένει εγκλωβισμένο σε χαμηλότερες αποδοχές, συχνά χωρίς συλλογική κάλυψη και με περιορισμένη δυνατότητα διαπραγμάτευσης.
Η συζήτηση για νέα αύξηση του κατώτατου μισθού το 2026, αλλά και για την επανενεργοποίηση κλαδικών συμβάσεων, αποκτά έτσι σαφές κοινωνικό και οικονομικό αποτύπωμα: δεν αφορά μόνο το «πάτωμα» των αποδοχών, αλλά και τη γεφύρωση ενός συστημικού χάσματος που διαμορφώνει δύο κατηγορίες εργαζομένων στον ίδιο ιδιωτικό τομέα.
Σχόλιο SBCTV.gr: Τα στοιχεία του ΕΦΚΑ επιβεβαιώνουν ότι χωρίς ισχυρές συλλογικές συμβάσεις, ο κατώτατος μισθός λειτουργεί ως ταβάνι αντί για δάπεδο, ιδίως στις μικρές επιχειρήσεις. Αν η κυβέρνηση επιδιώκει πραγματική σύγκλιση μισθών και όχι μόνο επικοινωνιακές αυξήσεις, οφείλει να συνδέσει τις μελλοντικές παρεμβάσεις στον κατώτατο με στοχευμένη ενίσχυση της συλλογικής διαπραγμάτευσης και με κίνητρα συμμόρφωσης για τις μικρές επιχειρήσεις, αλλιώς η Ελλάδα θα συνεχίσει να έχει αγορά εργασίας δύο ταχυτήτων.
#μισθοί #αγορά_εργασίας #ΕΦΚΑ #συλλογικές_συμβάσεις #κατώτατος_μισθός
