Δύο νέες μελέτες της Επιτροπής Ανταγωνισμού χαρτογραφούν τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται οι τιμές στο εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο, από την παραγωγή στη Μεσόγειο μέχρι τη λιανική στην Ελλάδα. Τα ευρήματα αναδεικνύουν την Ισπανία ως «ρυθμιστή» τιμών και αποκαλύπτουν μεγάλη ανομοιογένεια στις στρατηγικές τιμολόγησης των ελληνικών σούπερ μάρκετ.
Η Επιτροπή Ανταγωνισμού (ΕΑ) ολοκλήρωσε δύο ερευνητικές μελέτες που φωτίζουν, με εργαλεία προηγμένης οικονομετρίας, πώς διαμορφώνονται οι τιμές στο εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο. Το ελαιόλαδο, στρατηγικό αγροτικό προϊόν για την Ελλάδα, αποδεικνύεται ότι επηρεάζεται καθοριστικά από τις διεθνείς εξελίξεις στη Μεσόγειο, ενώ σε επίπεδο εγχώριας λιανικής κυριαρχούν έντονα διαφοροποιημένες εμπορικές πολιτικές μεταξύ αλυσίδων και προϊόντων.
Ισπανία ο «ρυθμιστής» των τιμών παραγωγού στη Μεσόγειο
Η πρώτη μελέτη, με τίτλο «Price dependence among the major EU extra virgin olive oil markets», εξετάζει τη διασύνδεση των τιμών παραγωγού σε Ελλάδα, Ιταλία και Ισπανία. Μέσα από δυναμικά μοντέλα τιμών, η ανάλυση καταλήγει στο ότι η Ισπανία λειτουργεί ως κυρίαρχος καθοριστής τιμών («price setter») στη Μεσόγειο. Δηλαδή, οι διακυμάνσεις στην ισπανική αγορά αποτελούν το βασικό σημείο αναφοράς για τις υπόλοιπες χώρες.
Η ελληνική αγορά, σύμφωνα με τα ευρήματα, ακολουθεί μακροχρόνια τις ισπανικές τάσεις, γεγονός που εξηγεί γιατί οι εγχώριες τιμές παραγωγού συχνά εμφανίζουν καθυστέρηση, αλλά τελικά συγκλίνουν στις διεθνείς. Η Ιταλία, αντίθετα, εμφανίζεται ως ο βασικός «αγωγός» μεταβλητότητας: αντιδρά πιο έντονα στα βραχυχρόνια σοκ, μεταφέροντας γρήγορα τις διακυμάνσεις στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η εικόνα αυτή έχει σαφείς συνέπειες για τους Έλληνες παραγωγούς και συνεταιρισμούς: η διαπραγματευτική τους ισχύς επηρεάζεται από μια αγορά στην οποία το κέντρο βάρους βρίσκεται εκτός συνόρων, ενώ η δυνατότητα «αποσύνδεσης» από τις ισπανικές τιμές είναι περιορισμένη, ιδίως για χύμα προϊόν που διοχετεύεται στο εξωτερικό.
Μεγάλη ανομοιογένεια στις τιμές των ελληνικών σούπερ μάρκετ
Η δεύτερη μελέτη, «Price Connectedness in the Extra Virgin Olive Oil Retail Market in Greece», εστιάζει στην εγχώρια λιανική αγορά, αναλύοντας τις τελικές τιμές πώλησης σε τέσσερις μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ. Με χρήση παλινδρόμησης ποσοστημορίων (quantile regressions), οι ερευνητές διαπιστώνουν σημαντική ανομοιογένεια στις στρατηγικές τιμολόγησης τόσο ανά αλυσίδα όσο και ανά προϊόν.
Η συμπεριφορά των τιμών δεν είναι ομοιόμορφη σε όλο το εύρος τους: η αλληλεπίδραση μεταξύ ανταγωνιστών μεταβάλλεται ανάλογα με το αν οι τιμές βρίσκονται σε χαμηλά ή υψηλά επίπεδα, ενώ οι αντιδράσεις σε κινήσεις του ανταγωνισμού είναι ασύμμετρες. Κατά την ΕΑ, τα στοιχεία αυτά δεν συνάδουν με συντονισμένη πρακτική ή καρτελοποίηση, αλλά με διαφοροποιημένες εμπορικές στρατηγικές, που πιθανότατα αξιοποιούν προσφορές, ιδιωτικές ετικέτες και στοχευμένη τοποθέτηση προϊόντων.
Για τον καταναλωτή, το συμπέρασμα είναι ότι η αγορά του ίδιου τύπου ελαιολάδου μπορεί να έχει σημαντικά διαφορετικό κόστος ανά αλυσίδα και μάρκα, ενισχύοντας τη σημασία της σύγκρισης τιμών και της διαφάνειας. Για τους ρυθμιστές, τα ευρήματα προσφέρουν ένα εργαλείο έγκαιρης ανίχνευσης τυχόν μελλοντικών αποκλίσεων από τον υγιή ανταγωνισμό.
Οι πλήρεις μελέτες είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα της Επιτροπής Ανταγωνισμού, ενισχύοντας τη δημόσια συζήτηση γύρω από τη λειτουργία της αγοράς τροφίμων και ειδικά ενός βασικού αγαθού, όπως το εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η χαρτογράφηση της αγοράς ελαιολάδου δείχνει ότι το «ακριβό ράφι» δεν είναι προϊόν καρτέλ, αλλά σύνθετου διεθνούς περιβάλλοντος και επιθετικών, συχνά αδιαφανών, εμπορικών πρακτικών. Η επόμενη πίεση προς την πολιτεία δεν είναι για περισσότερες δηλώσεις, αλλά για εργαλεία διαφάνειας τιμών σε πραγματικό χρόνο, ώστε παραγωγοί και καταναλωτές να παίζουν σε πιο ισότιμο γήπεδο.
#ελαιόλαδο #τιμές #ΕπιτροπήΑνταγωνισμού #σούπερ_μάρκετ #αγροτική_οικονομία
