Η κλιμάκωση της αμερικανικής πίεσης για τον έλεγχο της Γροιλανδίας μετατρέπει μια περιφερειακή διαφορά σε τεστ αντοχής της διατλαντικής συμμαχίας. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς αναδεικνύεται σε κεντρικό –και βαθιά διχαστικό– παίκτη για το μέλλον των σχέσεων ΗΠΑ – Ευρώπης.
Η αντιπαράθεση για τη Γροιλανδία, που μέχρι πρόσφατα έμοιαζε με «εκκεντρική» εμμονή του Ντόναλντ Τραμπ, εξελίσσεται σε μείζονα γεωπολιτική κρίση. Η επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών της Δανίας Λαρς Λόκε Ράσμουσεν και του ομολόγου του από τη Γροιλανδία στην Ουάσινγκτον, με στόχο την αποκλιμάκωση, κατέληξε σε μια σκληρή αναμέτρηση στον Λευκό Οίκο με τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς.
Η Γροιλανδία ως στρατηγικό τρόπαιο
Ο Τραμπ δηλώνει ανοιχτά ότι θέλει τον έλεγχο της Γροιλανδίας για λόγους εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ και ότι είναι έτοιμος να τον αποκτήσει είτε μέσω διαπραγμάτευσης είτε, εάν χρειαστεί, με στρατιωτικά μέσα. Η Ουάσινγκτον ήδη διαθέτει στρατιωτική παρουσία στο νησί βάσει υφιστάμενων συμφωνιών, όμως ο Λευκός Οίκος δείχνει να επιδιώκει κάτι πολύ περισσότερο: μια de jure μεταβολή κυριαρχίας.
Η Κοπεγχάγη απαντά ότι οποιαδήποτε ιδέα που αγνοεί την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου της Δανίας ή το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των Γροιλανδών είναι «εντελώς απαράδεκτη». Ο Ράσμουσεν μίλησε για «θεμελιώδη διαφωνία» με την αμερικανική πλευρά, η οποία παραμένει παρά την «ειλικρινή και εποικοδομητική» συζήτηση στην Ουάσινγκτον. Ως μικρή μόνο νίκη καταγράφεται ότι το ζήτημα, προς το παρόν, μετακινήθηκε από την άμεση απειλή σε μια διαδικασία διαπραγμάτευσης, μέσω ομάδας εργασίας υψηλού επιπέδου.
Ο Βανς ως «σκληρός παίκτης» του Λευκού Οίκου
Στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ανησυχίας βρίσκεται ο αντιπρόεδρος Βανς. Ευρωπαίοι διπλωμάτες που μίλησαν ανώνυμα στο Politico τον περιγράφουν ως άνθρωπο που «μας μισεί», έναν «σκληρό τύπο» που δεν θεωρείται σύμμαχος ούτε στο θέμα της Γροιλανδίας ούτε συνολικά στις διατλαντικές σχέσεις. Η εικόνα του να στέκεται πίσω από τον Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο, μπροστά σε έναν παγωμένο χάρτη της Γροιλανδίας, λειτούργησε συμβολικά για πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Η καχυποψία δεν είναι καινούρια. Ο Βανς έχει ήδη συγκρουστεί δημόσια με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο, ενώ στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου καταφέρθηκε με σφοδρότητα κατά των Ευρωπαίων ηγετών, κατηγορώντας τους ότι αρνούνται να συνεργαστούν με την άκρα δεξιά και ότι αφήνουν την ασφάλειά τους να χρηματοδοτείται από τις ΗΠΑ. Παρά τις δημόσιες δηλώσεις του ότι «αγαπά την Ευρώπη», ο ίδιος δεν κρύβει την ιδεολογική του απέχθεια για το ευρωπαϊκό πολιτικό mainstream και την προσέγγισή του σε θέματα μετανάστευσης και άμυνας.
Ρήγμα στο ΝΑΤΟ και φόβοι για την επόμενη μέρα
Η ρητορική της Ουάσινγκτον έχει προκαλέσει ανοιχτές προειδοποιήσεις από τη Δανία ότι μια απόπειρα προσάρτησης της Γροιλανδίας θα κατέστρεφε τη μεταπολεμική συμμαχία. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι φοβούνται ότι η υπόθεση δεν περιορίζεται στο νησί, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική: συνδυασμός των εδαφικών φιλοδοξιών του Τραμπ, της επιθετικής ρητορικής Βανς και της νέας στρατηγικής εθνικής ασφάλειας του Λευκού Οίκου, με στόχο την ανακατεύθυνση της ευρωπαϊκής δημοκρατίας προς τους στόχους του κινήματος MAGA.
Σε αυτό το πλαίσιο, η προοπτική ο Βανς να διαδεχθεί τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο, μετά τη δεύτερη θητεία του τελευταίου, αντιμετωπίζεται στις Βρυξέλλες με ανησυχία. Ευρωπαίοι διπλωμάτες τονίζουν ότι η ιδεολογική του απόσταση από την Ευρώπη συνιστά κίνδυνο όχι μόνο για τη Γροιλανδία, αλλά και για το ΝΑΤΟ και την Ουκρανία. Την ίδια ώρα, επισημαίνουν ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επενδύσουν περαιτέρω στη Γροιλανδία χωρίς να αμφισβητήσουν την κυριαρχία της, καθώς «μπορούν ήδη να έχουν ό,τι θέλουν» βάσει των υφιστάμενων συμφωνιών.
Το πραγματικό ερώτημα, όπως καταλήγει το Politico, ίσως δεν είναι τι μπορεί να προσφέρει η Δανία ή η Γροιλανδία, αλλά τι θα συμβεί αν ο Τραμπ και ο Βανς αποφασίσουν απλώς να πάρουν αυτό που θέλουν.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η σύγκρουση για τη Γροιλανδία είναι προειδοποιητικό καμπανάκι: η εποχή της «αυτόματης» διατλαντικής σύγκλισης τελειώνει και η Ευρώπη, αν δεν αποκτήσει στρατηγική αυτονομία, κινδυνεύει να μετατραπεί από εταίρο σε πεδίο άσκησης ισχύος της Ουάσινγκτον.
#ΗΠΑ #Γροιλανδία #Δανία #ΝΑΤΟ #Τραμπ #Βανς
