Το ισχύον ασφαλιστικό σύστημα αποδεικνύεται γενναιόδωρο μόνο για όσους έχουν πολλά χρόνια ασφάλισης και χαμηλές έως μεσαίες αποδοχές, καθώς εκεί εμφανίζονται ποσοστά αναπλήρωσης πάνω από 60% του μισθού. Αντίθετα, οι ασφαλισμένοι με υψηλότερους μισθούς, παρότι πληρώνουν περισσότερες εισφορές, βλέπουν χαμηλότερη ανταποδοτικότητα.
Ο τρόπος με τον οποίο «κουμπώνουν» τα έτη ασφάλισης με το ύψος των συντάξιμων αποδοχών καθορίζει αν η τελική σύνταξη θα ξεπεράσει ή όχι το 60% του μισθού. Τα πρόσφατα παραδείγματα υπολογισμών που παρουσιάζονται για το 2026 δείχνουν ότι το σύστημα ευνοεί κυρίως όσους έχουν μακρά ασφαλιστική διαδρομή αλλά όχι πολύ υψηλές αποδοχές, ενώ τιμωρεί σε επίπεδο ανταποδοτικότητας τους καλύτερα αμειβόμενους.
Πού «πιάνεται» το 60% και πότε το ποσοστό γκρεμίζεται
Τα ποσοστά αναπλήρωσης άνω του 60% εντοπίζονται σε ασφαλισμένους με 33 έως 40 έτη ασφάλισης και συντάξιμους μισθούς από χαμηλά έως μεσαία επίπεδα. Ενδεικτικά, γυναίκα με 38 χρόνια ασφάλισης και συντάξιμο μισθό 1.800 ευρώ λαμβάνει σύνταξη περίπου 1.255 ευρώ, δηλαδή το 70% του μισθού της. Ωστόσο, αν ο μισθός της ήταν 3.640 ευρώ, η σύνταξη μεν ανεβαίνει στα περίπου 2.082 ευρώ, αλλά το ποσοστό αναπλήρωσης πέφτει στο 57%.
Παρόμοια εικόνα εμφανίζεται και στα 40 έτη ασφάλισης: άνδρας με μισθό 1.800 ευρώ εξασφαλίζει σύνταξη 1.347 ευρώ, που αντιστοιχεί στο 75% του μισθού. Με μισθό 3.070 ευρώ η σύνταξη διαμορφώνεται στα 1.982 ευρώ, αλλά το ποσοστό περιορίζεται στο 65%. Σε ακόμη υψηλότερες αποδοχές, π.χ. 4.500 ευρώ με 40 χρόνια, η σύνταξη φτάνει τα περίπου 2.697 ευρώ, όμως η αναπλήρωση υποχωρεί στο 59,9%.
Η τάση αυτή επαναλαμβάνεται και στα 33-35 έτη. Για 35 χρόνια ασφάλισης, μισθός 1.780 ευρώ οδηγεί σε σύνταξη 1.111 ευρώ (62%), ενώ με 2.020 ευρώ μισθό η σύνταξη ανεβαίνει στα 1.201 ευρώ αλλά η αναπλήρωση πέφτει στο 59%. Στα 33 έτη, ποσοστά πάνω από 60% εμφανίζονται μόνο μέχρι συντάξιμες αποδοχές περίπου 1.550 ευρώ· από εκεί και πάνω το ποσοστό συμπιέζεται, φτάνοντας ακόμη και στο 47% για μισθό 3.100 ευρώ (σύνταξη 1.440 ευρώ).
Δομική αδικία για τους υψηλόμισθους ασφαλισμένους
Τα παραδείγματα αναδεικνύουν μια δομική ιδιαιτερότητα του ελληνικού ασφαλιστικού: η αύξηση των αποδοχών αυξάνει μεν το απόλυτο ποσό της σύνταξης, αλλά μειώνει το ποσοστό αναπλήρωσης. Έτσι, οι ασφαλισμένοι με υψηλότερους μισθούς καταβάλλουν σημαντικά περισσότερες εισφορές χωρίς να «αγοράζουν» ανάλογη βελτίωση στο λόγο σύνταξης προς μισθό.
Στην πράξη, το σύστημα επιβραβεύει την παραμονή στην αγορά εργασίας (πολλά έτη ασφάλισης) και όχι τόσο το ύψος των αποδοχών. Για να εξασφαλιστεί σύνταξη άνω του 60% του μισθού, απαιτείται συνδυασμός μακράς ασφάλισης και σχετικά συγκρατημένου συντάξιμου μισθού, κάτι που λειτουργεί υπέρ των χαμηλόμισθων και μεσαίων στρωμάτων, αλλά υπονομεύει την αίσθηση δικαιοσύνης για τα ανώτερα εισοδηματικά κλιμάκια.
Το ερώτημα που ανακύπτει είναι αν ένα σύστημα που δεν ανταμείβει αναλογικά τους υψηλότερους μισθούς μπορεί μακροπρόθεσμα να στηρίξει κίνητρα για δηλωμένη εργασία και καταβολή υψηλών εισφορών ή αν, αντιθέτως, τροφοδοτεί τάσεις αποφυγής εισφορών και παράκαμψης της επίσημης αγοράς.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η μαθηματική λογική του σημερινού μοντέλου ενισχύει τη βιωσιμότητα του συστήματος, αλλά με τίμημα μια εμφανή ανισορροπία στην ανταποδοτικότητα. Αν δεν υπάρξουν διορθωτικές παρεμβάσεις στους συντελεστές αναπλήρωσης για τα υψηλότερα κλιμάκια, ο κίνδυνος είναι διπλός: αποδυνάμωση της φορολογικής και ασφαλιστικής συμμόρφωσης και περαιτέρω διάβρωση της εμπιστοσύνης της μεσαίας και ανώτερης τάξης στο δημόσιο συνταξιοδοτικό σύστημα.
#συντάξεις #ασφαλιστικό #οικονομία #εισφορές
