Το 2026 εξελίσσεται σε κομβική χρονιά αναδιάρθρωσης για το οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων, με μεγάλες εξαγορές και επενδύσεις σε υποδομές, τεχνολογία και πράσινη ενέργεια. Παράλληλα, η κατανάλωση αυξάνεται, αλλά οι πιέσεις στις τιμές βασικών ειδών διατροφής παραμένουν έντονες για τα νοικοκυριά.
Η πρώτη μεγάλη κίνηση συγκέντρωσης του 2026 στον κλάδο των σούπερ μάρκετ, με το προσύμφωνο εξαγοράς του 100% της ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός από τη βορειοελλαδίτικη αλυσίδα Διαμαντής Μασούτης, σηματοδοτεί την επιτάχυνση της αναδιάταξης δυνάμεων στο οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων. Η συμφωνία, που θα εξεταστεί από την Επιτροπή Ανταγωνισμού και εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί σε περίπου τρεις μήνες, ενισχύει σημαντικά το αποτύπωμα της Μασούτης και αλλάζει τον χάρτη του κλάδου.
Συγκέντρωση σε λίγους «μεγάλους» και επενδύσεις δισ. ευρώ
Παράγοντες της αγοράς προεξοφλούν ότι η κίνηση αυτή δεν θα είναι η τελευταία. Αναμένονται και άλλες εξαγορές μικρομεσαίων αλυσίδων, σε μια πορεία που οδηγεί σε μοντέλο 4-6 ισχυρών παικτών, όπως ήδη συμβαίνει σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Η δυναμική αυτή συνοδεύεται από ένα πρωτοφανές επενδυτικό πρόγραμμα: την περίοδο 2020-2025 οι επενδύσεις στον κλάδο άγγιξαν τα 2,2 δισ. ευρώ, ενώ συνολικά την τελευταία δεκαετία ανέρχονται σε περίπου 3,5 δισ. ευρώ. Για τη διετία 2026-2027 μόνο οι πέντε μεγαλύτερες αλυσίδες σχεδιάζουν νέα έργα κοντά στο 1 δισ. ευρώ.
Οι επενδύσεις επικεντρώνονται σε τρεις άξονες: εφοδιαστική αλυσίδα, ψηφιακός μετασχηματισμός και πράσινη ενέργεια. Τα logistics μετατρέπονται σε κρίσιμο πεδίο ανταγωνισμού, με αυτοματοποιημένα κέντρα διανομής, συστήματα διαχείρισης αποθεμάτων και νέες, συχνά ψυχόμενες, μεταφορικές υποδομές. Παράλληλα, η εκρηκτική άνοδος του ηλεκτρονικού εμπορίου την περίοδο της πανδημίας άφησε μόνιμο αποτύπωμα: οι αλυσίδες ενισχύουν πλατφόρμες online παραγγελιών, εφαρμογές για κινητά, συνεργασίες με υπηρεσίες άμεσης διανομής και «dark stores» για ταχύτερη εξυπηρέτηση.
Πράσινη μετάβαση και ανθρώπινο κεφάλαιο
Το ενεργειακό κόστος, ένας από τους βασικούς παράγοντες πίεσης στα περιθώρια κέρδους, ωθεί τις αλυσίδες σε μαζική στροφή σε ΑΠΕ και εξοικονόμηση ενέργειας. Φωτοβολταϊκά σε καταστήματα και αποθήκες, αντικατάσταση ψυγείων και φωτισμού με χαμηλής κατανάλωσης εξοπλισμό και συστήματα ανάκτησης θερμότητας αποτελούν πλέον τυπικό μέρος των business plans. Ταυτόχρονα, η ψηφιοποίηση αναδιαμορφώνει και τις ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό: αυξάνεται η ζήτηση για data analysts, τεχνικούς αυτοματισμού, στελέχη e-commerce, ενώ υλοποιούνται προγράμματα επανακατάρτισης και βελτίωσης των συνθηκών εργασίας.
Ισχυρός τζίρος, άνιση εικόνα τιμών και πίεση στα νοικοκυριά
Το 2025 ο τζίρος του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων ξεπέρασε τα 16,2 δισ. ευρώ, με αύξηση 7,1%. Η ανάπτυξη στηρίχθηκε κυρίως στην αυξημένη κατανάλωση, με τα φρέσκα και χύμα προϊόντα να εμφανίζουν άνοδο 10,1% σε αξία και τις κατηγορίες Bazaar (μη τρόφιμα) 9,6%. Τα ταχυκίνητα καταναλωτικά προϊόντα (FMCG) αντιπροσωπεύουν το 75% των πωλήσεων και αυξήθηκαν κατά 5,9%, με τους όγκους να ενισχύονται 4,2% και τη μέση τιμή καλαθιού 1,7%.
Παρά τον σχετικά χαμηλό πληθωρισμό στα σούπερ μάρκετ – περίπου 1,06% στο διάστημα Δεκέμβριος 2024 – Νοέμβριος 2025, με την Ελλάδα να καταγράφει έναν από τους χαμηλότερους δείκτες τροφίμων στην ΕΕ – η εικόνα για τα νοικοκυριά παραμένει αντιφατική. Σε ορισμένες κατηγορίες, όπως απορρυπαντικά, είδη καθαρισμού, τρόφιμα παντοπωλείου και χαρτικά, καταγράφονται μειώσεις τιμών λόγω αποκλιμάκωσης πρώτων υλών (π.χ. ελαιόλαδο). Αντίθετα, σε νωπά κρέατα, σοκολατοειδή, είδη πρωινού, φρέσκα ψάρια και γαλακτοκομικά οι αυξήσεις είναι έντονες.
Κομβικός παράγοντας είναι η εκτίναξη των διεθνών τιμών του κακάο – από περίπου 3.000 σε έως 12.000 δολάρια ο τόνος το 2024 – και η άνοδος του κόστους κρέατος λόγω μείωσης ζωικού κεφαλαίου και ζωονόσων. Παρότι μέρος των αυξήσεων πρώτων υλών δεν έχει ακόμη περάσει πλήρως στον καταναλωτή, είναι αβέβαιο αν η τρέχουσα αποκλιμάκωση θα μεταφραστεί σε ουσιαστικές μειώσεις στο ράφι.
Σχόλιο SBCTV.gr: Ο κλάδος των σούπερ μάρκετ εξελίσσεται σε εργαστήριο συγκέντρωσης, ψηφιακής μετάβασης και πράσινης επένδυσης, αλλά το πραγματικό τεστ θα είναι αν τα οφέλη από τις οικονομίες κλίμακας και την τεχνολογία θα φτάσουν στον καταναλωτή ή θα εγκλωβιστούν στα περιθώρια κέρδους των λίγων ισχυρών παικτών.
#σουπερμαρκετ #εξαγορες #επενδυσεις #λιανεμποριο #τροφιμα
