Με μια αιφνιδιαστική πρωτοβουλία, ο Ντόναλντ Τραμπ κάλεσε περίπου 60 κυβερνήσεις να συμμετάσχουν σε ένα νέο «Συμβούλιο Ειρήνης», με τον ίδιο ισόβιο πρόεδρο και δυνατότητα αγοράς μόνιμης έδρας έναντι 1 δισ. δολαρίων. Η κίνηση προκαλεί έντονες ανησυχίες ότι δημιουργεί έναν de facto ανταγωνιστικό οργανισμό προς τον ΟΗΕ, υπονομεύοντας τη διεθνή θεσμική αρχιτεκτονική.
Η πρωτοβουλία του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τη δημιουργία ενός νέου «Συμβουλίου Ειρήνης», με πρόσκληση συμμετοχής σε περίπου 60 χώρες, ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην αντιπαράθεση Ουάσιγκτον – ΟΗΕ και γεννά ερωτήματα για το μέλλον της πολυμερούς διεθνούς τάξης. Σύμφωνα με επιστολή και προσχέδιο καταστατικού που είδε το Reuters, ο Τραμπ προβλέπεται να προεδρεύει ισοβίως του οργάνου, το οποίο ξεκινά με αντικείμενο τον πόλεμο στη Γάζα, αλλά φιλοδοξεί να επεκταθεί σε «όλες τις συρράξεις».
Ισόβια προεδρία, «εισιτήριο» 1 δισ. και εύλογες υποψίες
Το σχέδιο προβλέπει ότι τα κράτη-μέλη θα έχουν θητεία τριών ετών, με μία κρίσιμη εξαίρεση: μπορούν να εξασφαλίσουν μόνιμη συμμετοχή εφόσον καταβάλουν 1 δισ. δολάρια για τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων του Συμβουλίου. Ο Λευκός Οίκος, σε ανάρτηση στην πλατφόρμα Χ, επιχειρεί να παρουσιάσει τη ρύθμιση ως επιβράβευση χωρών που «επιδεικνύουν βαθιά δέσμευση στην ειρήνη, την ασφάλεια και την ευημερία».
Στην πράξη, όμως, η σύνδεση μόνιμης ιδιότητας μέλους με οικονομική συνεισφορά αυτού του μεγέθους παραπέμπει σε έναν κλειστό, de facto «κλαμπ ισχυρών», όπου η επιρροή αγοράζεται. Η ίδια η ισόβια προεδρία Τραμπ ενισχύει τις υποψίες ότι πρόκειται για όχημα προσωπικής και γεωπολιτικής ισχύος, περισσότερο παρά για ουδέτερο μηχανισμό ειρηνικής επίλυσης συγκρούσεων.
Ευρωπαϊκές επιφυλάξεις και κίνδυνος υπονόμευσης του ΟΗΕ
Μέχρι στιγμής, μόνο η Ουγγαρία –της οποίας ο πρωθυπουργός διατηρεί στενούς δεσμούς με τον Τραμπ– έχει αποδεχθεί χωρίς ενστάσεις την πρόσκληση. Άλλες κυβερνήσεις, κυρίως ευρωπαϊκές, τηρούν σιωπή δημοσίως, ενώ διπλωμάτες, μιλώντας ανωνύμως, προειδοποιούν ότι το εγχείρημα θα μπορούσε να υπονομεύσει ευθέως τον ΟΗΕ. Ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης έκανε λόγο για «τα Ηνωμένα Έθνη του Τραμπ που αψηφούν τις θεμελιώδεις αρχές του Χάρτη του ΟΗΕ».
Η ενσωμάτωση καταστατικού στην ίδια την επιστολή-πρόσκληση, καθώς και η σαφής φιλοδοξία το Συμβούλιο να επεκταθεί πέραν της Γάζας, τροφοδοτούν τον φόβο δημιουργίας ενός παράλληλου, ανταγωνιστικού θεσμού. Η ίδια η εντολή του Συμβουλίου Ειρήνης από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, που ισχύει μέχρι το 2027 και περιορίζεται στη Γάζα, χρησιμοποιείται από την Ουάσιγκτον ως θεσμικό έρεισμα, αλλά η νέα αρχιτεκτονική που προωθεί ο Τραμπ υπερβαίνει σαφώς αυτό το πλαίσιο.
Διχασμένη διεθνής αντίδραση και προειδοποίηση για «σκοτεινές εποχές»
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι δήλωσε από τη Νότια Κορέα ότι η Ρώμη είναι «έτοιμη να συνεισφέρει», χωρίς να διευκρινίσει αν αναφέρεται αποκλειστικά στη Γάζα ή στη γενικότερη πρωτοβουλία. Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ εξέφρασε κατ’ αρχήν στήριξη στο Συμβούλιο Ειρήνης για τη Γάζα, επισημαίνοντας ότι οι λεπτομέρειες παραμένουν ανοιχτές.
Στον αντίποδα, η πρόεδρος της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, Αναλένα Μπέρμποκ, υπογράμμισε ότι ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών είναι ο μόνος θεσμός με ηθική και νομική νομιμοποίηση να φέρνει στο ίδιο τραπέζι όλα τα κράτη, «μικρά και μεγάλα». Προειδοποίησε μάλιστα ότι η αμφισβήτηση αυτού του ρόλου θα μας γυρίσει «σε πολύ, πολύ σκοτεινές εποχές».
Το έγγραφο της αμερικανικής πλευράς, σε μια σαφή αιχμή προς τα Ηνωμένα Έθνη, μιλά για «ανάγκη ενός πιο επιδέξιου και αποτελεσματικού διεθνούς σώματος οικοδόμησης της ειρήνης» και καλεί τους ηγέτες να απομακρυνθούν από «προσεγγίσεις και θεσμούς που έχουν αποτύχει». Η ουσία είναι ότι ο Λευκός Οίκος επιχειρεί να επανασχεδιάσει τους κανόνες του παιχνιδιού, μεταφέροντας το κέντρο βάρους από μια συλλογική, πολυμερή δομή σε ένα σχήμα με έντονο αμερικανικό –και προσωπικό– αποτύπωμα.
Σχόλιο SBCTV.gr: Το «Συμβούλιο Ειρήνης» του Τραμπ δεν είναι απλώς ακόμη μία ad hoc πρωτοβουλία για τη Γάζα· αποτελεί απόπειρα αναθεώρησης της ίδιας της αρχιτεκτονικής της διεθνούς διακυβέρνησης, με ιδιωτικοοικονομικούς όρους (εισιτήριο 1 δισ.) και προσωποπαγή ηγεσία. Αν επικρατήσει, θα σηματοδοτήσει μετατόπιση από τον δύσκαμπτο αλλά νομιμοποιημένο πολυμερή ΟΗΕ σε μια πιο ρευστή, συναλλακτική τάξη πραγμάτων, όπου η ισχύς –οικονομική και πολιτική– θα αγοράζει και τον κανόνα του παιχνιδιού.
#Tramp #OHE #SymvoulioEirinis #Gaza #Diplomatia
