Η Κομισιόν καθυστερεί εκ νέου την πρόταση για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, ένα κεντρικό εργαλείο βιομηχανικής πολιτικής, προκαλώντας εκνευρισμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Η ολιγωρία υπονομεύει τον σχεδιασμό του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου και θολώνει το τοπίο για επενδύσεις, άμυνα, πράσινη μετάβαση και καινοτομία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέβαλε για ακόμη μία φορά την παρουσίαση της πρότασης για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας (European Competitiveness Fund – ECF), του εργαλείου που προορίζεται να αποτελέσει τον κεντρικό πυλώνα της νέας βιομηχανικής στρατηγικής της ΕΕ. Η καθυστέρηση χαρακτηρίζεται ήδη από διπλωματικές πηγές ως «ενοχλητική» για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς μπλοκάρει την ουσιαστική έναρξη των διαπραγματεύσεων για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ένωσης.
Κρίσιμο εργαλείο χωρίς σαφές περίγραμμα
Το υπό σχεδιασμό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας συνδέεται άμεσα με τον νέο Πολυετή Δημοσιονομικό Πλαίσιο (MFF) μετά το 2027 και φιλοδοξεί να συγκεντρώσει σημαντικούς πόρους για την ενίσχυση της βιομηχανικής βάσης της Ευρώπης. Στόχος είναι η στήριξη στρατηγικών κλάδων – από τις καθαρές τεχνολογίες και την πράσινη βιομηχανία μέχρι την άμυνα, τις κρίσιμες πρώτες ύλες και την ψηφιακή καινοτομία – σε ένα περιβάλλον αυξανόμενου ανταγωνισμού από ΗΠΑ και Κίνα.
Χωρίς συγκεκριμένη πρόταση από την Κομισιόν, τα κράτη-μέλη αδυνατούν να κοστολογήσουν τις ανάγκες, να αξιολογήσουν τον επιμερισμό βαρών και να τοποθετηθούν πολιτικά σε καίρια ζητήματα, όπως η έκδοση κοινού χρέους ή η ανακατανομή υφιστάμενων προγραμμάτων, μεταξύ των οποίων και το ερευνητικό πρόγραμμα Horizon. Η ασάφεια αυτή τροφοδοτεί ήδη συγκρούσεις μεταξύ «φειδωλών» και «φιλόδοξων» χωρών για το μέγεθος και τη φιλοσοφία του νέου προϋπολογισμού.
Πρωτεύουσες σε αναμονή, επενδύσεις σε αβεβαιότητα
Οι εθνικές κυβερνήσεις έχουν ξεκινήσει εσωτερικά τις δικές τους ασκήσεις προϋπολογισμού, αλλά δηλώνουν ότι δεν μπορούν να προχωρήσουν ουσιαστικά χωρίς σαφή εικόνα για το πώς θα δομηθεί το Ταμείο Ανταγωνιστικότητας. Για τις μεγάλες βιομηχανικές χώρες, το εργαλείο αυτό θεωρείται κλειδί για να περιοριστούν οι αποκλίσεις κρατικών ενισχύσεων που παρατηρήθηκαν τα τελευταία χρόνια, όταν κράτη με μεγαλύτερα δημοσιονομικά περιθώρια μπόρεσαν να στηρίξουν απλόχερα τις επιχειρήσεις τους.
Παράλληλα, οι αγορές και οι μεγάλες επιχειρήσεις αναμένουν σήμα κατεύθυνσης από τις Βρυξέλλες: ποιοι τομείς θα προτεραιοποιηθούν, τι είδους χρηματοδοτικά εργαλεία θα χρησιμοποιηθούν (επιχορηγήσεις, δάνεια, εγγυήσεις) και σε ποιο βαθμό θα υπάρξει συνέργεια ή επικάλυψη με υφιστάμενα προγράμματα όπως το Horizon και τα διαρθρωτικά ταμεία. Η παρατεταμένη αβεβαιότητα κινδυνεύει να μεταφραστεί σε αναβολή επενδυτικών αποφάσεων, ακριβώς τη στιγμή που η ΕΕ επιδιώκει να επιταχύνει την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.
Πολιτικό κόστος και διαπραγματευτικές ισορροπίες
Η καθυστέρηση επιβαρύνει και τη συνολική διαπραγμάτευση για το νέο MFF, η οποία παραδοσιακά είναι από τις πιο συγκρουσιακές διαδικασίες στην ΕΕ. Χωρίς ξεκάθαρη πρόταση για το Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη-μέλη κινούνται «στα τυφλά», με κίνδυνο οι συζητήσεις για επενδύσεις στην ανταγωνιστικότητα να μετατραπούν σε άθροισμα αποσπασματικών απαιτήσεων.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, που προσβλέπουν σε ισχυρή ευρωπαϊκή στήριξη για την αναβάθμιση της βιομηχανικής και τεχνολογικής τους βάσης, η έκβαση της συζήτησης για το ECF θα είναι κομβική. Η έλλειψη όμως συγκεκριμένου σχεδίου δυσκολεύει τη χάραξη εθνικής στρατηγικής και τη διαμόρφωση συμμαχιών εντός Συμβουλίου.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η επαναλαμβανόμενη ολιγωρία της Κομισιόν στο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας δείχνει ότι η ΕΕ αναγνωρίζει ρητορικά την ανάγκη βιομηχανικής ανασυγκρότησης, αλλά δυσκολεύεται να περάσει από τα λόγια στην πράξη. Όσο η πρόταση δεν έρχεται στο τραπέζι, ενισχύονται οι εθνικοί δρόμοι και οι ανισορροπίες, υπονομεύοντας ακριβώς την ενιαία ευρωπαϊκή απάντηση στον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Για την Ελλάδα, το διακύβευμα είναι διπλό: να εξασφαλίσει πόρους, αλλά και να πιέσει για κανόνες που δεν θα αφήνουν τις μικρότερες οικονομίες στο περιθώριο.
#ΕΕ #ΤαμείοΑνταγωνιστικότητας #ΠροϋπολογισμόςΕΕ #ΒιομηχανικήΠολιτική
