Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι δεν θα επιβάλει τους προαναγγελθέντες δασμούς σε ευρωπαϊκές χώρες, επικαλούμενος ένα νέο «πλαίσιο» συμφωνίας με το ΝΑΤΟ για τη Γροιλανδία. Η εξέλιξη αποκλιμακώνει προσωρινά μια σοβαρή εμπορική και γεωπολιτική κρίση, αλλά αφήνει αναπάντητα κρίσιμα ερωτήματα για το μέλλον της Αρκτικής ασφάλειας.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι κατέληξε σε «πλαίσιο συμφωνίας» με το ΝΑΤΟ για τη Γροιλανδία και, με βάση αυτή την κατανόηση, δεν θα προχωρήσει στην επιβολή νέων δασμών σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες από την 1η Φεβρουαρίου. Η ανακοίνωση έγινε μέσω ανάρτησής του σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης, χωρίς δημοσιοποίηση συγκεκριμένων όρων της συμφωνίας.
Από την απειλή αγοράς και προσάρτησης σε «πλαίσιο» συνεργασίας
Το τελευταίο διάστημα, η Ουάσιγκτον είχε κλιμακώσει δραματικά την πίεση γύρω από τη Γροιλανδία, δανική επικράτεια στρατηγικής σημασίας για την άμυνα της Αρκτικής. Ο Τραμπ είχε συνδέσει την απειλή επιβολής δασμών σε χώρες όπως η Δανία, η Γερμανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο με τον στόχο «πλήρους και ολικής αγοράς» της Γροιλανδίας. Παράλληλα, δεν είχε αποκλείσει ακόμη και χρήση στρατιωτικής ισχύος για την de facto προσάρτηση του νησιού.
Στην ομιλία του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, ο Τραμπ εμφανίστηκε να υπαναχωρεί από το σενάριο στρατιωτικής δράσης, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι οι ΗΠΑ «δεν θα χρησιμοποιήσουν υπέρμετρη δύναμη» στη Γροιλανδία, παρότι –όπως υποστήριξε– θα ήταν «ασταμάτητες» αν το επέλεγαν. Αντί γι’ αυτό, ανακοίνωσε ότι οι διαπραγματεύσεις θα επικεντρωθούν σε ένα σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας που σχετίζεται με τη Γροιλανδία.
Την ηγεσία των συνομιλιών ανέθεσε στον αντιπρόεδρο JD Vance, τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ, δείχνοντας ότι το ζήτημα αντιμετωπίζεται ως υψηλής στρατηγικής προτεραιότητας για την Ουάσιγκτον.
Ευρωπαϊκή αντίσταση και ενδοαμερικανικές αντιδράσεις
Η ευρωπαϊκή πλευρά αντέδρασε με ασυνήθιστη σκληρότητα στην αμερικανική εκστρατεία για τη Γροιλανδία. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχε προειδοποιήσει ότι η ΕΕ είναι «πλήρως έτοιμη να απαντήσει» σε περίπτωση επιβολής δασμών, ενώ ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ δήλωσε ότι «δεν θα υποχωρήσει» στο ζήτημα της Γροιλανδίας, ακόμη και υπό την απειλή εμπορικών αντιποίνων.
Ταυτόχρονα, εντός των ΗΠΑ αναπτύχθηκε σπάνιο διακομματικό μέτωπο επιφύλαξης. Αντιπροσωπεία Ρεπουμπλικανών και Δημοκρατικών βουλευτών ταξίδεψε πρόσφατα στη Δανία για συνομιλίες με Δανούς αξιωματούχους, ενώ ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο να μπλοκάρουν μέσω προϋπολογισμού οποιαδήποτε κίνηση του Λευκού Οίκου που θα οδηγούσε σε μονομερή έλεγχο της Γροιλανδίας.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, σε πάνελ στο Νταβός, επιχείρησε να δώσει θετικό τόνο, λέγοντας ότι οι χώρες της Συμμαχίας «πρέπει να είναι χαρούμενες» για τον ρόλο του Τραμπ στην «αναδιάταξη» του ΝΑΤΟ, αν και αναγνώρισε ότι η στάση του δεν είναι δημοφιλής στην Ευρώπη. Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, η Γροιλανδία θεωρείται κρίσιμος κρίκος στην αλυσίδα άμυνας της Αρκτικής και, κατά τη δική τους ανάγνωση, πρέπει να παραμείνει υπό συντονισμένο νατοϊκό έλεγχο, όχι υπό μονομερή αμερικανική κυριαρχία.
Τι σημαίνει η αναστολή των δασμών
Η προσωρινή ακύρωση των δασμών απομακρύνει άμεσα τον κίνδυνο μιας νέας σκληρής εμπορικής σύγκρουσης ΗΠΑ–ΕΕ, σε μια συγκυρία όπου οι δύο πλευρές ήδη αντιμετωπίζουν γεωπολιτικές προκλήσεις από τη Ρωσία και την Κίνα. Ωστόσο, η απουσία σαφών όρων στο λεγόμενο «πλαίσιο» συμφωνίας αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων πιέσεων, αν η Ουάσιγκτον κρίνει ότι δεν προχωρά όπως θα ήθελε ο σχεδιασμός της για τη Γροιλανδία.
Η σκληρή ρητορική Τραμπ για χρήση στρατιωτικής ισχύος, ακόμη και αν τώρα αποσύρεται, έχει ήδη τραυματίσει την εμπιστοσύνη μεταξύ συμμάχων και αναδεικνύει πόσο εύθραυστη έχει γίνει η ισορροπία εντός του ΝΑΤΟ όταν στρατηγικής σημασίας εδάφη μετατρέπονται σε αντικείμενο συναλλαγής με όρους «αγοραπωλησίας».
Σχόλιο SBCTV.gr: Η υπόθεση Γροιλανδίας δείχνει πώς ο Τραμπ εργαλειοποιεί δασμούς και στρατιωτική ισχύ ως διαπραγματευτικό μοχλό ακόμη και απέναντι σε στενούς συμμάχους. Η Ευρώπη, αν και πέτυχε προσωρινή αποκλιμάκωση, παραμένει εκτεθειμένη σε αιφνίδιες αμερικανικές κινήσεις, ενώ η εσωτερική αμερικανική αντίδραση υπογραμμίζει ότι η επιθετική διπλωματία της Ουάσιγκτον δεν είναι καθόλου αυτονόητη ούτε στο εσωτερικό της χώρας. Για το ΝΑΤΟ, το δίλημμα είναι σαφές: πώς να διατηρήσει την ενότητα απέναντι σε εξωτερικές απειλές όταν η βασική εσωτερική ένταση προέρχεται από την ίδια την υπερδύναμη που το ηγείται.
#ΗΠΑ #Trump #Γροιλανδία #ΝΑΤΟ #ΕΕ #Δασμοί
