Παρά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να προσφύγει στο Δικαστήριο της ΕΕ και να παγώσει την κύρωση της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–Mercosur, νομικό «παράθυρο» επιτρέπει την προσωρινή εφαρμογή της. Κομβικός γίνεται πλέον ο ρόλος της Κομισιόν, αλλά και η ταχύτητα με την οποία θα κινηθούν οι χώρες της Mercosur.
Η εμπορική συμφωνία ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το μπλοκ Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη, Ουρουγουάη), που διαπραγματεύεται εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες, επανέρχεται στο προσκήνιο με έναν ιδιότυπο τρόπο: ενώ το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε να την παραπέμψει στο Δικαστήριο της ΕΕ, νομικές ρυθμίσεις επιτρέπουν να τεθεί σε προσωρινή ισχύ χωρίς τη συγκατάθεσή του.
Το νομικό «παράθυρο» για την προσωρινή εφαρμογή
Τον Νοέμβριο εισήχθη μια κρίσιμη τροποποίηση στο κείμενο που εξουσιοδοτεί την πρόεδρο της Κομισιόν να υπογράψει τη συμφωνία. Η τροποποίηση αυτή προβλέπει ρητά τη δυνατότητα «προσωρινής εφαρμογής», δηλαδή να τεθούν σε ισχύ μεγάλα τμήματα της συμφωνίας πριν από την πλήρη κύρωση από όλα τα εθνικά κοινοβούλια και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Σύμφωνα με ειδικούς στο ευρωπαϊκό δίκαιο, η προσφυγή του Κοινοβουλίου στο Δικαστήριο της ΕΕ δεν έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα ως προς την προσωρινή εφαρμογή. Ο ερευνητής Dorin-Ciprian Grumaz επισημαίνει ότι η προσωρινή εφαρμογή προβλέπεται τόσο από τις Συνθήκες όσο και από την απόφαση του Συμβουλίου της 9ης Ιανουαρίου, η οποία άναψε το «πράσινο φως» για την υπογραφή.
Ακόμη πιο δεσμευτική είναι η ερμηνεία του εμπορικού αναλυτή David Kleimann, ο οποίος υπογραμμίζει ότι, μόλις μία ή περισσότερες χώρες της Mercosur κοινοποιήσουν στην ΕΕ ότι είναι έτοιμες για προσωρινή εφαρμογή, η Κομισιόν υποχρεούται –βάσει της απόφασης του Συμβουλίου– να ενημερώσει τους εταίρους ότι και η ΕΕ προτίθεται να πράξει το ίδιο. Η συμφωνία θα άρχιζε τότε να εφαρμόζεται την πρώτη ημέρα του δεύτερου μήνα μετά τις σχετικές κοινοποιήσεις, χωρίς διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής.
Πολιτική σύγκρουση με το Ευρωκοινοβούλιο
Παρότι η πρακτική της προσωρινής εφαρμογής εμπορικών συμφωνιών είναι θεσμικά επιτρεπτή, πολιτικά θεωρείται εξαιρετικά φορτισμένη. Από τη συμφωνία με τη Νότια Κορέα στις αρχές της δεκαετίας του 2010, η Κομισιόν είχε δεσμευθεί άτυπα ότι δεν θα ενεργοποιεί προσωρινή εφαρμογή χωρίς προηγούμενη συναίνεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ο πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Κοινοβουλίου, Bernd Lange, υπενθύμισε ότι τέσσερις επίτροποι έχουν δεσμευθεί να μην παρακάμψουν τη Βουλή των Ευρωπαίων πολιτών.
Ωστόσο, ισχυρές φωνές στο εσωτερικό της ΕΕ ζητούν να αξιοποιηθεί το νομικό «παράθυρο». Στελέχη του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, όπως ο εισηγητής για το εμπόριο Jörgen Warborn, πιέζουν την Κομισιόν να προχωρήσει, επικαλούμενοι την ανυπομονησία των εταίρων της Mercosur και τον κίνδυνο γεωπολιτικής απώθησης της Λατινικής Αμερικής.
Κομβικός ο ρόλος των χωρών Mercosur και οι οικονομικές επιπτώσεις
Το βλέμμα στρέφεται τώρα στις πρωτεύουσες της Mercosur, καθώς από τη δική τους ταχύτητα εξαρτάται πότε θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί η προσωρινή εφαρμογή. Ο πρόεδρος της Αργεντινής Χαβιέρ Μιλέι έχει ήδη ζητήσει η συμφωνία να ενταχθεί άμεσα στην ατζέντα του Κογκρέσου, με συζήτηση που θα μπορούσε να ξεκινήσει ήδη από τον Φεβρουάριο. Αν η Αργεντινή κινηθεί πρώτη, θα μπορούσε να γίνει η πρώτη χώρα της Mercosur που θα δει απτά οφέλη από τη μείωση δασμών.
Για την ΕΕ, η προσωρινή εφαρμογή θα σήμαινε άμεση μείωση ή κατάργηση δασμών σε βασικά εξαγωγικά προϊόντα, όπως τα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα και το κρασί, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στις αγορές της Νοτίου Αμερικής. Την ίδια ώρα, κράτη-μέλη όπως η Γαλλία, που αντιδρούν έντονα λόγω ανησυχιών για τον αγροτικό τομέα και το περιβάλλον, βλέπουν την προσφυγή στο Δικαστήριο ως τρόπο να κερδηθεί χρόνος και πολιτικό έδαφος.
Η σύγκρουση γύρω από τη Mercosur δεν είναι μόνο νομική ή εμπορική· αποτελεί και δοκιμασία ισορροπίας δυνάμεων ανάμεσα σε Συμβούλιο, Κομισιόν και Ευρωκοινοβούλιο, με ευρύτερες προεκτάσεις για το πώς θα ασκείται στο μέλλον η εμπορική πολιτική της ΕΕ.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η υπόθεση Mercosur αναδεικνύει ένα κρίσιμο θεσμικό ρήγμα στην ΕΕ: η νομική δυνατότητα της Κομισιόν να προχωρήσει συγκρούεται με τη δημοκρατική νομιμοποίηση που διεκδικεί το Ευρωκοινοβούλιο. Αν η Επιτροπή επιλέξει να ενεργοποιήσει την προσωρινή εφαρμογή, θα ενισχύσει τη γεωοικονομική θέση της Ευρώπης στη Λατινική Αμερική, αλλά με κόστος μια βαθιά πολιτική ρήξη στο εσωτερικό της Ένωσης. Το διακύβευμα ξεπερνά τη συγκεκριμένη συμφωνία: αφορά το ποιος πραγματικά καθορίζει την ευρωπαϊκή εμπορική στρατηγική στην εποχή της γεωπολιτικής πόλωσης.
#ΕΕ #Mercosur #εμπόριο #ΕυρωπαϊκόΚοινοβούλιο #Κομισιόν
