Ο Αντρέ Βεντούρα και το ακροδεξιό Chega περνούν με άνεση στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών στην Πορτογαλία, παγιώνοντας την παρουσία της Ακροδεξιάς ως κεντρικού παίκτη. Το αποτέλεσμα λειτουργεί ως ηχηρή προειδοποίηση για την κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στα παραδοσιακά κόμματα και την αποσύνθεση του κλασικού κεντροδεξιού-κεντροαριστερού διπολισμού.
Οι προεδρικές εκλογές στην Πορτογαλία επιβεβαίωσαν ότι η χώρα δεν αποτελεί πλέον εξαίρεση στο ευρωπαϊκό φαινόμενο ανόδου της Ακροδεξιάς. Ο Αντρέ Βεντούρα, επικεφαλής του Chega, πέρασε με 23,5% στον δεύτερο γύρο και διεκδικεί την προεδρία απέναντι στον σοσιαλιστή Αντόνιο Ζοζέ Σεγκούρο, ο οποίος ήρθε πρώτος με 31%, αλλά ως ανεξάρτητος και όχι ως επίσημος υποψήφιος του Σοσιαλιστικού Κόμματος.
Κατάρρευση της παραδοσιακής Κεντροδεξιάς
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι μόνο το υψηλό ποσοστό του Chega, που πλέον σταθεροποιείται πάνω από το 20% με ξενοφοβική και αντιευρωπαϊκή ρητορική. Είναι η θεαματική υποχώρηση των κλασικών πολιτικών πυλώνων. Ο υποψήφιος της κεντροδεξιάς κυβέρνησης, Λουίς Μάρκες Μέντες, περιορίστηκε στο 11% και στην πέμπτη θέση, παρά την ενεργή στήριξη του πρωθυπουργού Λουίς Μοντενέγκρο.
Το μήνυμα προς την κυβερνητική Κεντροδεξιά είναι σαφές: η κοινωνική κόπωση από την ακρίβεια και τη στεγαστική κρίση, σε συνδυασμό με τη φθορά της διακυβέρνησης, δημιουργούν εύφορο έδαφος για αντισυστημικές δυνάμεις. Η κυβέρνηση Μοντενέγκρο τυπικά έχει τρία χρόνια θητείας μπροστά της, πολιτικά όμως βαδίζει σε έδαφος που γίνεται ολοένα πιο ασταθές.
Ασθενική Αριστερά και ψήφος φόβου
Η Αριστερά εμφανίζεται κατακερματισμένη και αδύναμη. Το Αριστερό Μπλοκ, οι κομμουνιστές και το πράσινο Livre δεν ξεπέρασαν αθροιστικά το 5%, γεγονός που δείχνει ότι ένα σημαντικό τμήμα των παραδοσιακών τους ψηφοφόρων μετακινήθηκε τακτικά προς τον Σεγκούρο, προκειμένου να φράξει τον δρόμο σε μια πρωτιά του Βεντούρα.
Ακόμη και υποψήφιοι που εμφανίστηκαν ως «εκτός συστήματος», όπως ο πρώην ναύαρχος Ενρίκε Γκουβέια ε Μέλο, έμειναν στο 12,33%, πολύ χαμηλότερα από τις προσδοκίες. Έτσι, για πρώτη φορά από το 1986 ο πρόεδρος δεν εκλέγεται από τον πρώτο γύρο, ένδειξη βαθιάς πολυδιάσπασης και στρατηγικής ψήφου.
Δεύτερος γύρος με ευρωπαϊκές προεκτάσεις
Ο δεύτερος γύρος στις 8 Φεβρουαρίου θεωρείται εξαιρετικά δύσκολος για τον Βεντούρα, καθώς θα χρειαστεί να υπερβεί το 50% συν μία ψήφο. Ωστόσο, η δυναμική του Chega δεν πρέπει να υποτιμηθεί: ο ίδιος απευθύνει κάλεσμα σε «όλους τους δεξιούς» να «μην φοβηθούν τις αλλαγές», στοχεύοντας σε ψηφοφόρους τόσο του ε Μέλο όσο και του Μέντες.
Για τις δημοκρατικές δυνάμεις, η πρόκληση είναι διπλή: αφενός να αποτρέψουν την εκλογή ενός από τους πιο σκληρούς εκπροσώπους της ευρωπαϊκής Ακροδεξιάς στην προεδρία, αφετέρου να αντιμετωπίσουν τις κοινωνικές ρίζες που τροφοδοτούν το φαινόμενο – την αίσθηση αδικίας, τη συμπίεση των μεσαίων και χαμηλών στρωμάτων και την αποξένωση από τους παραδοσιακούς θεσμούς.
Η Πορτογαλία, που κάποτε προβαλλόταν ως παράδειγμα χώρας όπου η μνημονιακή κρίση δεν γέννησε ισχυρή Ακροδεξιά, μετατρέπεται πλέον σε εργαστήριο για το πώς ένα κόμμα τύπου Chega μπορεί να καταστεί κεντρικός πόλος του πολιτικού συστήματος.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η πορτογαλική κάλπη λειτουργεί ως καμπανάκι για ολόκληρη την Ευρώπη: όταν η Κεντροδεξιά φθείρεται και η Αριστερά αδυνατεί να αρθρώσει πειστική κοινωνική πρόταση, το κενό δεν μένει ποτέ άδειο – το καταλαμβάνουν δυνάμεις που επενδύουν στον φόβο, στην οργή και στην απλοϊκή αντι-ελίτ ρητορική, με συνέπειες που ξεπερνούν τα εθνικά σύνορα.
#Πορτογαλία #Εκλογές #Ακροδεξιά #Chega #Ευρώπη
