Το τελικό πρωτογενές πλεόνασμα της Γενικής Κυβέρνησης για το 2025 εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 10 δισ. ευρώ, σημαντικά πάνω από τα 8,1 δισ. του προϋπολογισμού. Η υπεραπόδοση των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης και τα αυξημένα φορολογικά έσοδα δημιουργούν «ωφέλιμο» δημοσιονομικό χώρο για στοχευμένες μειώσεις φόρων και εισφορών, υπό τον όρο ότι τηρούνται οι νέοι ευρωπαϊκοί κανόνες.
Η εκτέλεση του προϋπολογισμού για το 2025 διαμορφώνει πρωτογενές πλεόνασμα Γενικής Κυβέρνησης που εκτιμάται ότι θα κινηθεί μεταξύ 10 και 11 δισ. ευρώ, σαφώς υψηλότερα από τα 8,1 δισ. ευρώ που κατέγραψαν τα ταμειακά στοιχεία του 12μήνου. Η εξέλιξη αυτή δεν είναι απλώς λογιστική επιτυχία· μεταφράζεται σε επιπλέον περιθώριο για φορολογικές ελαφρύνσεις, εφόσον ο επιπλέον χώρος κριθεί «ωφέλιμος» με βάση το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο δημοσιονομικής εποπτείας.
Πού παράγεται το επιπλέον πλεόνασμα
Καθοριστικό ρόλο παίζει η βελτίωση των αποτελεσμάτων σχεδόν σε όλους τους βασικούς φορείς της Γενικής Κυβέρνησης. Τα ασφαλιστικά ταμεία από πλεόνασμα 1 δισ. ευρώ το 2024 αναμένεται να κλείσουν το 2025 με 2 δισ. ευρώ, αντανακλώντας τόσο την αύξηση της απασχόλησης όσο και τη βελτίωση της εισπραξιμότητας. Τα δημόσια νοσοκομεία διατηρούν πλεονασματική εικόνα, με 257 εκατ. ευρώ το 2025 έναντι 274 εκατ. ευρώ το 2024, στοιχείο που δείχνει ότι, παρά τις πιέσεις στο ΕΣΥ, η δημοσιονομική διαχείριση παραμένει υπό έλεγχο.
Εντυπωσιακή είναι η αναστροφή στην Τοπική Αυτοδιοίκηση: από έλλειμμα 300 εκατ. ευρώ το 2024, οι ΟΤΑ εκτιμάται ότι θα εμφανίσουν πλεόνασμα 67 εκατ. ευρώ το 2025. Τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου ενισχύουν περαιτέρω το θετικό ισοζύγιο, με πλεόνασμα 3,6 δισ. ευρώ έναντι 3,53 δισ. ευρώ ένα χρόνο πριν. Συνολικά, το αποτέλεσμα των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης βελτιώνεται κατά περίπου 1,42 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2024.
Παράλληλα, τα φορολογικά έσοδα του προϋπολογισμού στο 12μηνο κινούνται ήδη 400 εκατ. ευρώ πάνω από τους αναθεωρημένους στόχους, πριν ακόμη συνυπολογιστούν τα τέλη κυκλοφορίας, οι τελευταίες δόσεις φόρου εισοδήματος και ΕΝΦΙΑ, καθώς και η τελική δόση ΦΠΑ του προηγούμενου έτους που εισπράττονται έως το τέλος Φεβρουαρίου.
Ο «ωφέλιμος» χώρος και οι πιθανές ελαφρύνσεις
Το οικονομικό επιτελείο έχει προαναγγείλει παρεμβάσεις στη φορολογία των επιχειρήσεων, στις ασφαλιστικές εισφορές και νέες εισοδηματικές ενισχύσεις. Ωστόσο, η δυνατότητα αξιοποίησης του πρόσθετου πλεονάσματος περιορίζεται από τους νέους ευρωπαϊκούς κανόνες, που θέτουν ανώτατες οροφές στην ετήσια αύξηση των δαπανών. Σε αυτό το πλαίσιο, κρίσιμος είναι ο διαχωρισμός ανάμεσα σε συγκυριακά και διαρθρωτικά έσοδα.
Κομβικό ρόλο αναλαμβάνουν τα έσοδα από την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής. Η είσπραξη 2 δισ. ευρώ το 2024 μείωσε την ανάγκη για περικοπές δαπανών κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες, επιτρέποντας στην Ελλάδα να κινηθεί εντός της συμφωνημένης οροφής αύξησης δαπανών (2,6%). Για το 2025, το ΥΠΕΘΟ αναμένει επιπλέον 800 εκατ. – 1 δισ. ευρώ από τη φοροδιαφυγή· εφόσον αυτά αναγνωριστούν ως επαναλαμβανόμενα, μπορούν να κατευθυνθούν σχεδόν στο σύνολό τους σε μόνιμες μειώσεις φόρων.
Δεύτερη δεξαμενή «ωφέλιμου» χώρου είναι η πλευρά των δαπανών. Στο τέλος του 2025, οι δημόσιες δαπάνες υπολείπονταν των στόχων κατά 3,49 δισ. ευρώ. Η υποεκτέλεση οφείλεται κυρίως σε καθυστερήσεις μεταβιβαστικών πληρωμών προς φορείς της Γενικής Κυβέρνησης (περίπου 1,225 δισ. ευρώ) και σε ετεροχρονισμό πληρωμών εξοπλιστικών προγραμμάτων (περίπου 705 εκατ. ευρώ). Αν και οι αμυντικές δαπάνες θα πραγματοποιηθούν, η βελτίωση των οικονομικών των φορέων μπορεί να αφήσει μέρος των 1,2 δισ. ευρώ οριστικά στα ταμεία του Δημοσίου, ενισχύοντας τον μόνιμο δημοσιονομικό χώρο.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η υπεραπόδοση του πρωτογενούς πλεονάσματος προσφέρει σπάνια ευκαιρία για στοχευμένες ελαφρύνσεις, αλλά και κίνδυνο «δημοσιονομικού εφησυχασμού». Το στοίχημα δεν είναι να διανεμηθεί γρήγορα το πλεόνασμα, αλλά να μετατραπεί σε μόνιμη βελτίωση της φορολογικής βάσης και σε επενδύσεις που αυξάνουν το δυνητικό ΑΕΠ. Μόνο έτσι οι ελαφρύνσεις θα είναι διατηρήσιμες και δεν θα οδηγήσουν σε νέο κύκλο λιτότητας στο μέλλον.
#πρωτογενές_πλεόνασμα #δημοσιονομικός_χώρος #φοροελαφρύνσεις #οικονομία
