Το ρωσικό υπουργείο Οικονομίας προαναγγέλλει απότομη επιβράδυνση στην αμυντική παραγωγή, καθώς ο νέος τριετής προϋπολογισμός μεταφέρει την προτεραιότητα από τον πόλεμο στην Ουκρανία στη δημοσιονομική σταθερότητα. Η μείωση των δαπανών που συνδέονται με τον πόλεμο κατά περίπου 11% σηματοδοτεί το πρώτο σοβαρό «φρένο» στην πολεμική μηχανή του Κρεμλίνου από το 2022.
Η ρωσική οικονομία μπαίνει σε φάση αναγκαστικής προσαρμογής, με το Κρεμλίνο να περιορίζει για πρώτη φορά την εκρηκτική επέκταση της αμυντικής βιομηχανίας που τροφοδότησε τον πόλεμο στην Ουκρανία. Σύμφωνα με την τριετή πρόβλεψη του υπουργείου Οικονομίας, οι κλάδοι που εξαρτώνται από κρατικές αμυντικές παραγγελίες –από drones και πυρομαχικά έως άρματα μάχης και ηλεκτρονικά συστήματα– θα περιορίσουν τον ρυθμό ανάπτυξης στο 4%–5% το 2026, από περίπου 30% τα προηγούμενα χρόνια.
Από την «οικονομία πολέμου» στη δημοσιονομική άμυνα
Η στροφή αυτή αντανακλά την κλιμάκωση των πιέσεων στα ρωσικά δημόσια οικονομικά. Οι αμυντικές δαπάνες παραμένουν η μεγαλύτερη κατηγορία του προϋπολογισμού, αλλά είναι η μοναδική στην οποία αποφασίστηκαν πραγματικές περικοπές: οι δαπάνες που σχετίζονται με τον πόλεμο προβλέπεται να μειωθούν σχεδόν κατά 11% το 2026, μετά από άνοδο άνω του 30% το 2025.
Ο υπουργός Οικονομικών Αντόν Σιλουάνοφ, που πριν δύο χρόνια διακήρυττε ότι η δημοσιονομική πολιτική υπηρετεί τη «νίκη», πλέον επανατοποθετεί τον στόχο σε έναν ισοσκελισμένο προϋπολογισμό, ανθεκτικό σε χαμηλότερες τιμές πετρελαίου και σε αυστηρότερες κυρώσεις. Η επιλογή αυτή περιορίζει τη δυνατότητα περαιτέρω στρατιωτικής κλιμάκωσης χωρίς σημαντικό κόστος για την ευρύτερη οικονομία.
Παράλληλα, η κυβέρνηση επιχειρεί σταδιακή «αποστρατιωτικοποίηση» της παραγωγικής βάσης. Ο πρώτος αναπληρωτής πρωθυπουργός Ντένις Μαντούροφ ενημέρωσε τον Βλαντίμιρ Πούτιν ότι το μερίδιο πολιτικών προϊόντων στην παραγωγή των αμυντικών εργοστασίων ξεπέρασε το 30% το 2025, με σχέδιο περαιτέρω διεύρυνσης των πολιτικών έργων στα στρατιωτικά συγκροτήματα.
Ενεργειακά έσοδα υπό πίεση και κόστος εργασίας στα ύψη
Η στροφή δεν είναι πολιτική επιλογή χωρίς κόστος, αλλά απάντηση σε σκληρούς περιορισμούς. Η Ρωσία βλέπει τα έσοδα από υδρογονάνθρακες να πιέζονται από χαμηλότερες διεθνείς τιμές πετρελαίου, μεγαλύτερες εκπτώσεις στο ρωσικό αργό και δυσκολίες μεταφοράς λόγω κυρώσεων. Το ισχυρό ρούβλι μειώνει επιπλέον την αξία των εξαγωγικών εσόδων σε τοπικό νόμισμα.
Ταυτόχρονα, τα ρευστά αποθέματα του κρατικού επενδυτικού ταμείου προσεγγίζουν το ελάχιστο όριο ασφαλείας, με αποτέλεσμα το δημοσιονομικό έλλειμμα να καλύπτεται πλέον σχεδόν αποκλειστικά από νέο δανεισμό. Η συνέχιση της επιθετικής στρατιωτικής επέκτασης θα σήμαινε είτε περικοπές σε κοινωνικές και αναπτυξιακές δαπάνες είτε ταχύτερη αύξηση του χρέους.
Σημαντικός παράγοντας είναι και η αγορά εργασίας. Η μαζική πρόσληψη περίπου 800.000 εργαζομένων από την αμυντική βιομηχανία την τελευταία τριετία δημιούργησε έντονη έλλειψη εργατικού δυναμικού στον ιδιωτικό, μη στρατιωτικό τομέα, τροφοδοτώντας ισχυρό ανταγωνισμό μισθών. Η απότομη άνοδος των αποδοχών συνέβαλε σε πληθωριστικό κύμα, που ανάγκασε την κεντρική τράπεζα να διατηρήσει τα επιτόκια σε ιστορικά υψηλά επίπεδα για μεγάλο διάστημα.
Τι σημαίνει η επιβράδυνση για τον πόλεμο και την οικονομία
Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι η επιβράδυνση είναι ήδη σε εξέλιξη: η αύξηση παραγωγής στη βιομηχανία οπτικών και ηλεκτρονικών (κρίσιμη για στρατιωτικά συστήματα) έπεσε στο 11% το 2025 από 28% το 2024, τα άρματα και τα λοιπά οχήματα μάχης στο 27% από 34%, ενώ τα τελικά μεταλλικά προϊόντα –βόμβες και όπλα– στο 14% από 32%.
Η δημοσιονομική αυστηροποίηση, εάν εφαρμοστεί, μπορεί να δώσει μεγαλύτερο περιθώριο στην κεντρική τράπεζα να χαλαρώσει τη νομισματική πολιτική, προσφέροντας ανάσα στην πολιτική οικονομία και στις επιχειρήσεις. Ωστόσο, περιορίζει τον ρυθμό με τον οποίο η Ρωσία μπορεί να συνεχίσει να κλιμακώνει την πολεμική της μηχανή, τη στιγμή που ο Πούτιν διατηρεί μαξιμαλιστικές εδαφικές αξιώσεις στις διαπραγματεύσεις υπό αμερικανική αιγίδα.
Οι μακροοικονομικές προβλέψεις του προϋπολογισμού μπορούν να αναθεωρηθούν εντός του έτους, αλλά το σημερινό πλαίσιο αποτυπώνει μια νέα ισορροπία: η Μόσχα αναγκάζεται να βάζει πλέον όρια στην «οικονομία πολέμου» για να αποτρέψει μια εσωτερική οικονομική κρίση.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η απόφαση του Κρεμλίνου δεν σημαίνει αποστράτευση, αλλά αναγνώριση ότι η ρωσική οικονομία αγγίζει τα όρια αντοχής της. Η ικανότητα της Μόσχας να χρηματοδοτεί μακροχρόνιο πόλεμο χωρίς σοβαρές εσωτερικές αναταράξεις μειώνεται, κάτι που δυνητικά αναβαθμίζει τον ρόλο των οικονομικών κυρώσεων και της ενεργειακής πολιτικής της Δύσης ως μοχλών πίεσης στο πεδίο των διαπραγματεύσεων.
#Ρωσία #Ουκρανία #ΑμυντικήΒιομηχανία #ΑμυντικέςΔαπάνες #Προϋπολογισμός
