Ο Τούρκος πρέσβης στην Ελλάδα Τσαγατάι Ερτζιγές επιχειρεί να επανατοποθετήσει την Άγκυρα ως αναντικατάστατο κόμβο στην περιφερειακή αρχιτεκτονική φυσικού αερίου, προβάλλοντας τον ρόλο της ως συμπληρωματικό προς τον Κάθετο Διάδρομο. Παράλληλα, η νέα μελέτη του ΙΕΝΕ και οι παρεμβάσεις πρέσβεων από Μολδαβία, Βουλγαρία, Αζερμπαϊτζάν και Καζακστάν αποτυπώνουν τη μάχη για ενεργειακή ασφάλεια και επιρροή στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η συζήτηση για τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου στην Νοτιοανατολική Ευρώπη εξελίσσεται σε πεδίο ήπιας γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, με την Τουρκία να σπεύδει να προλάβει σενάρια παράκαμψης της. Μιλώντας στο Athens Energy Summit, ο πρέσβης της Άγκυρας στην Αθήνα Τσαγατάι Ερτζιγές υπογράμμισε ότι οι «εναλλακτικοί διάδρομοι μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά», στέλνοντας μήνυμα πως η Τουρκία δεν προτίθεται να αποδεχθεί υποβάθμιση του ρόλου της.
Η τουρκική αφήγηση: από χώρα διέλευσης σε περιφερειακό κόμβο
Ο Ερτζιγές παρουσίασε μια εικόνα της Τουρκίας ως αναπόσπαστου κρίκου ανάμεσα σε Καύκασο, Μέση Ανατολή, Ασία και Ευρώπη, υπενθυμίζοντας ότι προμηθεύεται φυσικό αέριο από 22 χώρες και διαθέτει το μεγαλύτερο δίκτυο υποδοχής LNG στην περιοχή, με πέντε μονάδες (τρεις FSRU και δύο χερσαίες). Παράλληλα, επικαλέστηκε τις πρόσφατες ανακαλύψεις υδρογονανθράκων στη Μαύρη Θάλασσα για να υποστηρίξει ότι η χώρα «δεν είναι πλέον μόνο διάδρομος», αλλά εξελίσσεται σε παραγωγό πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η τοποθέτηση αυτή έρχεται σε μια συγκυρία όπου ο Κάθετος Διάδρομος –το πλέγμα υποδομών που συνδέει Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία– αντιμετωπίζεται από ΗΠΑ και ΕΕ ως εργαλείο μείωσης της εξάρτησης από τη Ρωσία και, έμμεσα, περιορισμού της τουρκικής μονοκρατορίας στις ροές αερίου προς την Ευρώπη. Η επιλογή της Άγκυρας να μιλήσει για «συμπληρωματικότητα» δείχνει προσπάθεια συνύπαρξης με το νέο σχήμα, αλλά και επιμονή στη διατήρηση της επιρροής της.
Η εικόνα της περιοχής: περισσότερες ΑΠΕ, αλλά επίμονη εξάρτηση από εισαγωγές
Στην ίδια εκδήλωση, ο πρόεδρος και CEO του ΙΕΝΕ Κώστας Σταμπολής παρουσίασε τη μελέτη «SEE Energy Outlook 2025/2026», η οποία καλύπτει 16 χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Σύμφωνα με τα ευρήματα, παρατηρείται σύγκλιση των οικονομιών ως προς την ανάπτυξη και τις επενδύσεις, με άμεσο αποτύπωμα στις ενεργειακές επιλογές: αυξάνεται η συμμετοχή των ΑΠΕ και της πυρηνικής ενέργειας, αλλά και του πετρελαίου, κυρίως λόγω ανόδου του ΑΕΠ και έκρηξης του στόλου οχημάτων.
Ενδιαφέρον έχει ότι, αν εξαιρεθεί η Τουρκία –η οποία αντιστοιχεί περίπου στο 50% της ζήτησης και των επενδύσεων της περιοχής– η συμμετοχή των ορυκτών καυσίμων στο ενεργειακό μείγμα εμφανίζεται μειωμένη. Παρ’ όλα αυτά, όλες οι χώρες παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένες από εισαγωγές πετρελαίου και αερίου, με Σερβία, Βόρεια Μακεδονία και Κροατία να ξεχωρίζουν ως ιδιαίτερα ευάλωτες. Η Ελλάδα, σύμφωνα με τη μελέτη, έχει προχωρήσει περισσότερο στην απανθρακοποίηση, ενώ Κόσοβο, Βόρεια Μακεδονία και Σερβία συνεχίζουν να στηρίζονται στον λιγνίτη.
Κάθετος Διάδρομος, FSRU και ο νέος χάρτης συμμαχιών
Στο πάνελ που ακολούθησε, ο πρέσβης της Μολδαβίας Αντρέι Ποπόφ μίλησε για «κουλτούρα συνεργασίας» ως προϋπόθεση για τη λειτουργία του Κάθετου Διαδρόμου, τονίζοντας ότι στόχος είναι η ροή αερίου από την Ελλάδα έως Μολδαβία και Ουκρανία, με αξιοποίηση των μεγάλων υπόγειων αποθηκών της τελευταίας. Η Μολδαβία, όπως είπε, έχει απεξαρτηθεί από το ρωσικό αέριο, αγοράζοντας πλέον όλες τις ποσότητες από την Ευρώπη και την Ελλάδα, και ήταν η πρώτη χώρα που χρησιμοποίησε τον αγωγό Ελλάδας–Βουλγαρίας και το FSRU Αλεξανδρούπολης.
Ο Βούλγαρος πρέσβης Βαλεντίν Ποριάζοφ δήλωσε ενδιαφέρον για συμμετοχή και στο δεύτερο FSRU που σχεδιάζει η Gastrade, επισημαίνοντας ότι η Σόφια επενδύει ενεργά στον Κάθετο Διάδρομο με υποδομές στα σύνορα με Ελλάδα και Ρουμανία, στοχεύοντας στον διπλασιασμό της χωρητικότητας και στη χρήση του από γειτονικές χώρες. Υπενθύμισε ότι η Βουλγαρία έχει μηδενίσει την εξάρτηση από ρωσικό αέριο, χάρη και στη στήριξη Αζερμπαϊτζάν και Ελλάδας.
Ο πρέσβης του Αζερμπαϊτζάν Αρίφ Μαμμάντοφ έθεσε το ζήτημα των μακροπρόθεσμων συμβολαίων, τονίζοντας ότι η ευρωπαϊκή εμμονή στα βραχυπρόθεσμα συμβόλαια αυξάνει την τιμολογιακή αστάθεια και αποθαρρύνει επενδύσεις σε αγωγούς. Υπενθύμισε ότι το αζερικό αέριο φτάνει πλέον μέχρι Γερμανία και Αυστρία, προσφέροντας ουσιαστική διαφοροποίηση. Από την πλευρά του, ο πρέσβης του Καζακστάν Τιμούρ Σουλτανγκοζίν ανέδειξε τον ρόλο της χώρας του ως μεγάλου εξαγωγέα πετρελαίου προς την ΕΕ και εξέφρασε ανησυχία για τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στη Μαύρη Θάλασσα, ζητώντας στενότερη συνεργασία με την ΕΕ για νομικά εργαλεία προστασίας.
Στο ελληνικό σκέλος, ο Κώστας Σταμπολής αναφέρθηκε στο σχέδιο του ΑΔΜΗΕ «Green Aegean Interconnector» για εξαγωγή πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας από την Ελλάδα προς την Κεντρική Ευρώπη, ως έργο με ισχυρό περιφερειακό αποτύπωμα που μπορεί να συμπληρώσει τον ρόλο της χώρας ως κόμβου αερίου.
Σχόλιο SBCTV.gr: Οι παρεμβάσεις στο Athens Energy Summit δείχνουν ότι ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι απλώς τεχνικό έργο, αλλά εργαλείο ανακατανομής ισχύος στην ευρύτερη περιοχή. Η Τουρκία προσπαθεί να «αγκαλιάσει» το νέο σχήμα ώστε να μη βρεθεί στο περιθώριο, την ώρα που Ελλάδα, Βουλγαρία και Μολδαβία χτίζουν, μέσω FSRU και διασυνδέσεων, μια εναλλακτική αρχιτεκτονική ασφάλειας εφοδιασμού. Η έκβαση θα κριθεί από δύο παράγοντες: τη βούληση της ΕΕ να στηρίξει μακροπρόθεσμα συμβόλαια και επενδύσεις υποδομών, και την ικανότητα των περιφερειακών παικτών να υπερβούν τα εθνικά αντανακλαστικά και να λειτουργήσουν με όρους κοινής αγοράς ενέργειας.
#ΚάθετοςΔιάδρομος #ΦυσικόΑέριο #LNG #Τουρκία #Ενέργεια #ΝοτιοανατολικήΕυρώπη
