Η μεξικανική κυβέρνηση ανακοινώνει δέσμη μέτρων κατά της βιομηχανικής ρύπανσης, μετά τις αποκαλύψεις για βαριά μόλυνση γύρω από εργοστάσιο που επεξεργάζεται επικίνδυνα απόβλητα από τις ΗΠΑ. Στο επίκεντρο βρίσκονται πρόστιμα, νέα δίκτυα παρακολούθησης της ατμόσφαιρας και αυστηροποίηση των προτύπων για αέρα και έδαφος.
Μια σημαντική στροφή στην περιβαλλοντική πολιτική επιχειρεί το Μεξικό, έπειτα από πολυμήνες αποκαλύψεις της Guardian και του μεξικανικού ερευνητικού οργανισμού Quinto Elemento Lab για την έκταση της βιομηχανικής ρύπανσης στην μητροπολιτική περιοχή του Μοντερέι. Στο επίκεντρο βρίσκεται η εταιρεία Zinc Nacional, η οποία επεξεργάζεται ιδιαίτερα τοξική σκόνη που προκύπτει από την ανακύκλωση χάλυβα στις ΗΠΑ.
Βαριά πρόστιμα και «ιστορική» συμφωνία με τη Zinc Nacional
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε την επιβολή προστίμων ύψους 4,8 εκατ. δολαρίων στη Zinc Nacional και την υπογραφή συμφωνίας περιβαλλοντικής ευθύνης, την οποία η ομοσπονδιακή εισαγγελέας για την περιβαλλοντική προστασία, Μαριάννα Μπόι Ταμπορέλ, χαρακτήρισε «ορόσημο» για τον τρόπο ελέγχου της βιομηχανίας.
Η εταιρεία υποχρεώνεται σε 24 διορθωτικά μέτρα: μεταφορά μέρους των δραστηριοτήτων της σε νέα μονάδα εκτός πυκνοκατοικημένων περιοχών, κατασκευή εγκαταστάσεων συγκράτησης και επεξεργασίας υδάτων, απορρύπανση μολυσμένων εκτάσεων, αναδάσωση περίπου 5 εκταρίων και συστηματική παρακολούθηση των μελλοντικών εκπομπών.
Παρότι η Zinc Nacional αναγνωρίζει ύπαρξη ρύπανσης εντός του οικοπέδου της –την οποία αποδίδει σε προηγούμενη εταιρεία– υποστηρίζει ότι οι δικές της εκπομπές είναι «πολύ κάτω από τα όρια» και ότι δεν διασπείρεται ρύπανση στην ατμόσφαιρα ή στα ύδατα. Στο παρελθόν είχε αμφισβητήσει και τα αποτελέσματα δειγματοληψιών εδάφους γύρω από το εργοστάσιο.
Νέο δίκτυο παρακολούθησης και αυστηρότερα πρότυπα
Κεντρικό στοιχείο της κυβερνητικής απάντησης είναι η δημιουργία νέου βιομηχανικού δικτύου παρακολούθησης της ατμόσφαιρας, το οποίο χαρακτηρίζεται ως «πρώτο του είδους του στη Λατινική Αμερική». Το σύστημα θα μετρά εκπομπές βαρέων μετάλλων και άλλων ρύπων, αν και παραμένει ασαφές αν θα καλύπτει μόνο το Μοντερέι ή ολόκληρη τη χώρα.
Παράλληλα, ο κύριος περιβαλλοντικός ρυθμιστής (Semarnat) προχωρά στην επικαιροποίηση τριών βασικών προτύπων για τη βιομηχανική ρύπανση της ατμόσφαιρας, μειώνοντας, μεταξύ άλλων, κατά 50% το επιτρεπόμενο όριο αιωρούμενων σωματιδίων. Προβλέπεται επίσης αναθεώρηση παρωχημένων προτύπων για τη ρύπανση του εδάφους.
Ο τοξικολόγος Μαρτίν Σότο Χιμένες, που συνεργάστηκε με τη Guardian στη δειγματοληψία εδαφών γύρω από τη Zinc Nacional, χαρακτήρισε τη συμφωνία «ιστορικό βήμα για την περιβαλλοντική δικαιοσύνη στο Μεξικό». Υπογράμμισε όμως ότι η αξία του νέου δικτύου θα εξαρτηθεί από τη δημόσια, σε πραγματικό χρόνο, πρόσβαση στα δεδομένα για πολίτες και επιστήμονες.
Αντιδράσεις κατοίκων και πολιτικές πρωτοβουλίες
Παρά τα μέτρα, κάτοικοι των γύρω περιοχών εκφράζουν απογοήτευση, θεωρώντας ότι η κυβέρνηση επικεντρώνεται κυρίως στη ρύπανση εντός του εργοστασίου, αφήνοντας σε δεύτερο πλάνο τις επιπτώσεις στην υγεία των γειτονιών. Δειγματοληψίες εδάφους είχαν δείξει ακραία επίπεδα βαρέων μετάλλων – όπως μόλυβδο, κάδμιο και αρσενικό – ακόμη και σε σχολεία, με ένα δημοτικό να εμφανίζει 1.760 φορές τα επίπεδα μολύβδου που θα θεωρούνταν επικίνδυνα για την υγεία στις ΗΠΑ.
Γείτονες όπως ο Ρικάρντο Γκονζάλες και ο Κριστόμπαλ Παλάθιος ζητούν πλήρη διαφάνεια: δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων απορρύπανσης, των μετρήσεων αέρα και σαφή, δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα. Παράλληλα, δύο ομάδες πολιτών κινητοποιούνται για αυστηρότερα πρότυπα ποιότητας αέρα και προσφυγές στη δικαιοσύνη κατά της βιομηχανικής ρύπανσης στο Μοντερέι.
Σε πολιτικό επίπεδο, ο ομοσπονδιακός γερουσιαστής Βάλντο Φερνάντες ετοιμάζει τροποποίηση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας ώστε να περιοριστεί η εισαγωγή τοξικών αποβλήτων και να καταστεί υποχρεωτική η παρακολούθηση εκπομπών βαρέων μετάλλων από σχετικές μονάδες. Στόχος είναι να απαγορευθούν ρεύματα αποβλήτων που δεν είναι «περιβαλλοντικά επωφελή» για το Μεξικό.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση δείχνει πώς η διασυνοριακή «εξαγωγή» τοξικών αποβλήτων από τις ΗΠΑ μετατρέπει βιομηχανικές περιοχές του Μεξικού σε ζώνες υψηλού περιβαλλοντικού και υγειονομικού κινδύνου. Οι κινήσεις της κυβέρνησης είναι σημαντικές, αλλά η ουσία θα κριθεί από τη διαφάνεια, την αυστηρότητα εφαρμογής και το αν θα περιοριστεί ουσιαστικά το οικονομικό κίνητρο για φθηνή, ρυπογόνα διαχείριση αποβλήτων.
#Μεξικό #Περιβάλλον #ΒιομηχανικήΡύπανση #ZincNacional
