Η κυβέρνηση Τραμπ δρομολογεί το Project Vault, ένα ιδιωτικό στρατηγικό απόθεμα κρίσιμων ορυκτών αξίας 12 δισ. δολαρίων, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης των ΗΠΑ από την Κίνα. Στο σχήμα συμμετέχουν κορυφαίοι βιομηχανικοί όμιλοι και ο αμερικανικός οργανισμός εξαγωγικών πιστώσεων, σε μια κίνηση που θυμίζει το στρατηγικό απόθεμα πετρελαίου αλλά για μέταλλα υψηλής τεχνολογίας.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες περνούν σε μια νέα φάση βιομηχανικής και γεωπολιτικής θωράκισης, με τον Ντόναλντ Τραμπ να εγκαινιάζει το Project Vault: ένα στρατηγικό απόθεμα κρίσιμων ορυκτών, συνολικής δυναμικότητας έως 12 δισ. δολαρίων. Στόχος είναι να προστατευτούν οι αμερικανικές βιομηχανίες από διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα και να περιοριστεί η εξάρτηση από την Κίνα, τον κυρίαρχο παγκόσμιο παίκτη σε σπάνιες γαίες και κρίσιμα μέταλλα.
Η αρχιτεκτονική του Project Vault
Το σχέδιο προβλέπει τη μόχλευση 1,67 δισ. δολαρίων ιδιωτικών κεφαλαίων με δάνειο 10 δισ. δολαρίων από την κρατική Τράπεζα Εξαγωγών-Εισαγωγών των ΗΠΑ (Ex-Im Bank). Τα κεφάλαια θα χρησιμοποιηθούν για την αγορά και αποθήκευση ορυκτών όπως γάλλιο, κοβάλτιο, σπάνιες γαίες και άλλα στρατηγικά υλικά, τα οποία είναι απαραίτητα για προϊόντα υψηλής τεχνολογίας – από iPhone και μπαταρίες μέχρι κινητήρες αεροσκαφών.
Το απόθεμα θα λειτουργεί ως ιδιωτικός «στρατηγικός κουμπαράς» για τον πολιτικό τομέα, σε αντιδιαστολή με το ήδη υπάρχον εθνικό απόθεμα που εξυπηρετεί κυρίως την αμυντική βιομηχανία. Οι συμμετέχουσες εταιρείες θα δεσμεύονται να αγοράσουν σε προκαθορισμένη τιμή συγκεκριμένες ποσότητες υλικών στο μέλλον, καταβάλλοντας προκαταβολικά τέλη και κόστος διακράτησης που καλύπτει τόκους δανείου και φύλαξη.
Κρίσιμο στοιχείο του μηχανισμού είναι ότι οι εταιρείες δεσμεύονται όχι μόνο να αγοράσουν αλλά και να επαναγοράσουν στο μέλλον την ίδια ποσότητα στην ίδια τιμή, δημιουργώντας έναν ιδιότυπο μηχανισμό σταθεροποίησης τιμών που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, περιορίζει τη μεταβλητότητα στις αγορές πρώτων υλών.
Βιομηχανική συσπείρωση και γεωοικονομικά μηνύματα
Περισσότερες από δώδεκα μεγάλες εταιρείες έχουν ήδη ενταχθεί στο Project Vault, μεταξύ των οποίων οι General Motors, Stellantis, Boeing, Corning, GE Vernova και Google (Alphabet). Τρεις μεγάλοι εμπορικοί οίκοι – Hartree Partners, Traxys North America και Mercuria Energy – έχουν αναλάβει τη διαχείριση των αγορών και της τροφοδοσίας του αποθέματος.
Το διοικητικό συμβούλιο της Ex-Im Bank αναμένεται να εγκρίνει εντός της ημέρας το 15ετές δάνειο-ρεκόρ, το μεγαλύτερο στην ιστορία του οργανισμού. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το έργο έχει ήδη υπερκαλυφθεί από επενδυτές, οι οποίοι προσελκύονται από την παρουσία βιομηχανικών ομίλων υψηλής πιστοληπτικής ικανότητας και τη συμμετοχή του κρατικού φορέα εξαγωγικών πιστώσεων.
Η πρωτοβουλία έρχεται μετά τους αυστηρότερους κινεζικούς ελέγχους στις εξαγωγές κρίσιμων υλικών, που πέρυσι ανάγκασε αμερικανικούς κατασκευαστές να περιορίσουν την παραγωγή τους, αναδεικνύοντας την επιρροή του Πεκίνου. Παράλληλα, η Ουάσινγκτον έχει ήδη συνάψει συμφωνίες συνεργασίας για κρίσιμα ορυκτά με Αυστραλία, Ιαπωνία, Μαλαισία και άλλες χώρες και ετοιμάζει νέα διπλωματική πρωτοβουλία με τη συμμετοχή δεκάδων κρατών.
Σε περιόδους ομαλής λειτουργίας της αγοράς, οι εταιρείες θα αντλούν υλικά από το «μερίδιό» τους, με υποχρέωση αναπλήρωσης. Σε περίπτωση σοβαρής διαταραχής της εφοδιαστικής αλυσίδας, θα αποκτούν πρόσβαση στο σύνολο του αποθέματός τους, μετατρέποντας το Project Vault σε πραγματικό δίχτυ ασφαλείας για κρίσιμες βιομηχανίες όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, η αεροδιαστημική και η ενέργεια.
Σχόλιο 
: Το Project Vault σηματοδοτεί την έμπρακτη μετατόπιση των ΗΠΑ από τη λογική της «φθηνότερης παγκόσμιας προμήθειας» στη λογική της στρατηγικής ασφάλειας εφοδιασμού. Για την Ευρώπη – και ειδικά για χώρες όπως η Ελλάδα με ενδιαφέρον σε logistics και ενέργεια – το μήνυμα είναι σαφές: η μάχη για τις αλυσίδες αξίας των κρίσιμων ορυκτών θα καθορίσει τους βιομηχανικούς νικητές της επόμενης δεκαετίας.
#ΗΠΑ #Ορυκτά #ΣπάνιεςΓαίες #ΕφοδιαστικήΑλυσίδα #Κίνα #Βιομηχανία
