Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ αντιμετωπίζει αυξανόμενη εσωκομματική δυσφορία στους Εργατικούς, αλλά οι βουλευτές που σκέφτονται να τον αμφισβητήσουν σκοντάφτουν σε πολύπλοκες και ασαφείς εσωτερικές διαδικασίες. Το Politico χαρτογραφεί βήμα προς βήμα τον μηχανισμό μιας ενδεχόμενης ανατροπής, που αποδεικνύεται πολύ δυσκολότερος απ’ όσο φαίνεται.
Η συζήτηση για το πολιτικό μέλλον του Κιρ Στάρμερ έχει πάρει φωτιά στο εσωτερικό των Βρετανών Εργατικών, με αφορμή την υπόθεση Πίτερ Μάντελσον και τις αποκαλύψεις για τη σχέση του με τον καταδικασμένο για σεξουαλικά εγκλήματα Τζέφρι Έπσταϊν. Παρά τη σαρωτική εκλογική νίκη του 2024, η προσωπική δημοφιλία του πρωθυπουργού έχει υποχωρήσει, ενώ στο παρασκήνιο κυκλοφορούν ονόματα πιθανών διαδόχων. Ωστόσο, η μετάφραση της δυσφορίας σε οργανωμένη ηγετική πρόκληση αποδεικνύεται εξαιρετικά περίπλοκη.
Αδιαφανείς κανόνες και υψηλά εμπόδια για τους αντάρτες
Σε αντίθεση με τους Συντηρητικούς, όπου η διαδικασία αμφισβήτησης ηγέτη είναι σχετικά ευθεία, οι εσωτερικοί κανόνες των Εργατικών έχουν μεταβληθεί μετά το 2016 και χαρακτηρίζονται από στελέχη ως «θολοί» και «ανησυχητικά ασαφείς». Για να ξεκινήσει επίσημα μια κούρσα διαδοχής, ένας επίδοξος αντίπαλος πρέπει να συγκεντρώσει τη στήριξη 80 ακόμη βουλευτών, δηλαδή συνολικά 81 υπογραφές, που αποστέλλονται –ηλεκτρονικά ή εγγράφως– στη γενική γραμματέα του κόμματος, Hollie Ridley.
Το υψηλό αυτό κατώφλι σημαίνει ότι περίπου το ένα πέμπτο της κοινοβουλευτικής ομάδας πρέπει να ταχθεί ανοιχτά υπέρ ενός «πραξικοπήματος» πριν καν γίνει γνωστή δημοσίως η κίνηση. Σε ένα περιβάλλον έντονων διαρροών και κουτσομπολιού στο Γουέστμινστερ, το να συγκεντρωθούν τόσο πολλές υπογραφές κρυφά θεωρείται από κομματικά στελέχη σχεδόν αδύνατο χωρίς να «σκάσει» η υπόθεση στη μέση της προσπάθειας.
Ακόμη και αν επιτευχθεί ο αριθμός, ακολουθεί μια σύντομη περίοδος ελέγχου και νομικών γνωμοδοτήσεων, προτού τα ονόματα των υποστηρικτών δημοσιοποιηθούν και η διαδικασία περάσει στα χέρια της Εθνικής Εκτελεστικής Επιτροπής (NEC). Οι αξιωματούχοι της NEC, στην πλειονότητά τους φιλικοί προς τον Στάρμερ, καθορίζουν το χρονοδιάγραμμα και τις λεπτομέρειες της εσωκομματικής αναμέτρησης, με εμφανές κίνητρο να περιορίσουν την περίοδο αστάθειας.
Από τις υπογραφές στη βάση: μια πολύπλοκη διαδρομή
Αφού κλείσει το στάδιο των βουλευτικών υπογραφών και καταγραφούν οι υποψηφιότητες (με τους βουλευτές να «κλειδώνονται» στον υποψήφιο που στηρίζουν, εκτός αν αυτός αποσυρθεί), όσοι περάσουν το όριο των 81 υποστηρικτών περνούν σε δεύτερη φάση. Εκεί απαιτείται είτε η στήριξη του 5% των τοπικών οργανώσεων του κόμματος, είτε η έγκριση τουλάχιστον τριών συνδεδεμένων φορέων, εκ των οποίων οι δύο πρέπει να είναι συνδικάτα.
Το στάδιο αυτό δεν είναι τυπικό. Η εμπειρία της Έμιλι Θόρνμπερι, που το 2020 απέτυχε να περάσει το φίλτρο των τοπικών οργανώσεων, δείχνει ότι οι ισορροπίες στη βάση και στα συνδικάτα μπορούν να ανατρέψουν τα προγνωστικά. Σήμερα, παρά την εικόνα ότι στελέχη όπως ο υπουργός Υγείας Wes Streeting θεωρούνται φαβορί, δεν είναι βέβαιο ότι θα τύγχαναν ευρείας αποδοχής από πιο αριστερά τμήματα του κόμματος – αν και άλλοι αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι μεγάλο μέρος της παλιάς αριστερής βάσης έχει ήδη αποχωρήσει.
Στο τέλος της διαδρομής, όσοι υποψήφιοι απομείνουν –κατά πάσα πιθανότητα μέχρι τρεις– τίθενται στην κρίση των μελών του κόμματος. Με δεδομένη τη μεταβολή της σύνθεσης της κομματικής βάσης από την εποχή Κόρμπιν, η έκβαση ενός τέτοιου δημοψηφίσματος ηγεσίας είναι εξαιρετικά δύσκολο να προβλεφθεί. Αν ο Στάρμερ επικρατήσει, παραμένει στην Ντάουνινγκ Στριτ 10 έως την επόμενη πολιτική κρίση. Αν ηττηθεί, ο νέος ηγέτης των Εργατικών γίνεται αυτομάτως πρωθυπουργός, με τον Στάρμερ να υποχρεούται να υποβάλει την παραίτησή του στον βασιλιά Κάρολο Γ΄.
Σχόλιο 
: Το βρετανικό μοντέλο δείχνει πόσο κρίσιμη είναι η αρχιτεκτονική των εσωκομματικών κανόνων: μπορούν να λειτουργήσουν είτε ως βαλβίδα εκτόνωσης είτε ως θώρακας ενός αμφισβητούμενου ηγέτη, με άμεσες συνέπειες για τη σταθερότητα διακυβέρνησης σε μια μεγάλη ευρωπαϊκή οικονομία.
#Βρετανία #ΚιρΣτάρμερ #Εργατικοί #Πολιτική
