Ο νέος νόμος για τις συλλογικές συμβάσεις αλλάζει ριζικά το πλαίσιο των διαπραγματεύσεων και ανοίγει τον δρόμο για σημαντικές αυξήσεις μισθών, ακόμη και πάνω από 20% σε σχέση με τον κατώτατο. Κεντρικό ρόλο αποκτούν η πλήρης μετενέργεια, η ευκολότερη επέκταση των κλαδικών συμβάσεων και η θεσμική εμπλοκή της ΓΣΕΕ.
Ο νόμος για τις συλλογικές συμβάσεις που συζητείται στη Βουλή και αναμένεται να ψηφιστεί την Παρασκευή, με πιθανή στήριξη και από το ΠΑΣΟΚ, επαναχαράσσει τον χάρτη των εργασιακών σχέσεων. Για χιλιάδες μισθωτούς, ιδίως όσους αμείβονται σήμερα με τον κατώτατο μισθό των 880 ευρώ, δημιουργείται προοπτική μετάβασης σε υψηλότερους κλαδικούς μισθούς και επαναφοράς επιδομάτων που είχαν ουσιαστικά χαθεί τα προηγούμενα χρόνια.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις, οι κλαδικές συμβάσεις μπορούν να οδηγήσουν σε αυξήσεις έως και 20% πάνω από τον εκάστοτε κατώτατο μισθό. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι αποδοχές πολλών εργαζομένων θα μπορούσαν να διαμορφωθούν γύρω στα 1.100 ευρώ βασικό μισθό, χωρίς να υπολογίζονται τα επιδόματα.
Πλήρης μετενέργεια: Επιστροφή επιδομάτων και όρων εργασίας
Το πρώτο «κλειδί» του νέου πλαισίου είναι η επαναφορά της πλήρους μετενέργειας των συλλογικών συμβάσεων. Σήμερα, μετά τη λήξη και την τρίμηνη παράταση μιας σύμβασης, διατηρούνται μόνο ο βασικός μισθός και ορισμένα επιδόματα (προϋπηρεσίας, σπουδών, τέκνων, ανθυγιεινής εργασίας). Όλοι οι υπόλοιποι μισθολογικοί και θεσμικοί όροι – από πρόσθετες αμοιβές μέχρι ρυθμίσεις ωραρίου και αδειών – παύουν να ισχύουν.
Με την πλήρη μετενέργεια, το καθεστώς αυτό ανατρέπεται: όλοι οι όροι μιας συλλογικής σύμβασης θα συνεχίζουν να ισχύουν μέχρι να υπογραφεί νέα συμφωνία. Αυτό αφαιρεί από τους εργοδότες το κίνητρο να «ροκανίζουν» τον χρόνο για να λήξουν συμβάσεις και να πέσουν οι εργαζόμενοι στο ελάχιστο πλαίσιο προστασίας, και ενισχύει θεαματικά τη διαπραγματευτική θέση των συνδικάτων.
Επέκταση συμβάσεων: Από το 50% στο 40% και ο ρόλος της ΓΣΕΕ
Το δεύτερο «κλειδί» αφορά τη μείωση του απαιτούμενου ποσοστού εργοδοτικής κάλυψης για την επέκταση μιας κλαδικής σύμβασης στο σύνολο των εργαζομένων του κλάδου. Αντί να απαιτείται συμμετοχή εργοδοτών που απασχολούν το 50%+1 των εργαζομένων, το όριο πέφτει στο 40%. Όταν εργοδότες που αντιπροσωπεύουν το 40% των εργαζομένων συνυπογράφουν μια σύμβαση, αυτή θα επεκτείνεται αυτόματα και στο υπόλοιπο 60% του κλάδου.
Το τρίτο «κλειδί» είναι ακόμη πιο ισχυρό: η αυτόματη ισχύς μιας συλλογικής σύμβασης στο σύνολο των εργαζομένων, όταν στις διαπραγματεύσεις συμμετέχουν και οι εθνικοί κοινωνικοί εταίροι, δηλαδή η ΓΣΕΕ από την πλευρά των εργαζομένων και η αντίστοιχη εργοδοτική οργάνωση. Σε αυτή την περίπτωση, δεν θα εξετάζεται καν αν πληρούται το κριτήριο του 40%.
Η δυνατότητα της ΓΣΕΕ να παρεμβαίνει, κατόπιν πρόσκλησης των κλαδικών ομοσπονδιών, έχει και διαμεσολαβητικό χαρακτήρα: μπορεί να γεφυρώνει διαφορές και να αποτρέπει ναυάγια, που θα άφηναν τους εργαζόμενους χωρίς αυξήσεις και χωρίς συλλογική κάλυψη. Ωστόσο, προκαλεί και αντιδράσεις στο εσωτερικό του συνδικαλιστικού κινήματος, με ορισμένους συνδικαλιστές να μιλούν για «καπέλωμα» των πρωτοβάθμιων και κλαδικών σωματείων.
Το πραγματικό δίλημμα που αναδεικνύεται είναι αν η επιφύλαξη απέναντι στον ενισχυμένο ρόλο της ΓΣΕΕ θα οδηγήσει σε λιγότερες προσκλήσεις συμμετοχής της στις διαπραγματεύσεις – και άρα σε λιγότερες συμβάσεις με αυτόματη επέκταση – ή αν θα υπερισχύσει το κίνητρο για ευρύτερη κάλυψη και υψηλότερους μισθούς.
Σχόλιο 
: Το νέο πλαίσιο μετατοπίζει την ισορροπία ισχύος υπέρ των εργαζομένων, χωρίς όμως να καταργεί την ανάγκη για ώριμες, κλαδικές διαπραγματεύσεις. Αν οι ομοσπονδίες αξιοποιήσουν εργαλειακά τον ρόλο της ΓΣΕΕ, ο νόμος μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός πραγματικής ανόδου μισθών· αν επικρατήσουν εσωτερικές αντιπαλότητες, ο κίνδυνος να μείνει ανενεργό ένα ισχυρό εργαλείο είναι υπαρκτός.
#συλλογικές_συμβάσεις #μισθοί #αγορά_εργασίας #ΓΣΕΕ #εργασιακά
