Η πίεση του Ντόναλντ Τραμπ για υψηλότερες αμυντικές δαπάνες οδήγησε σε μια Ευρώπη πιο ισχυρή στρατιωτικά αλλά και πιο αποφασισμένη να σταθεί όρθια απέναντι στις ΗΠΑ. Στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, Ευρωπαίοι ηγέτες μίλησαν για «NATO 3.0» και για μια ήπειρο που δεν θέλει πλέον να εξαρτάται στρατηγικά από την Ουάσινγκτον.
Στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, η οποία μετατρέπεται σε βαρόμετρο της διατλαντικής σχέσης, Ευρωπαίοι ηγέτες περιέγραψαν μια νέα πραγματικότητα: μια Ευρώπη που αυξάνει θεαματικά τις αμυντικές της δαπάνες, αλλά ταυτόχρονα επιδιώκει στρατηγική αυτονομία απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η ειρωνεία είναι εμφανής: η Ευρώπη που ζητούσε εδώ και χρόνια η Ουάσινγκτον, διαμορφώνεται μεν υπό την πίεση του Ντόναλντ Τραμπ, αλλά δεν θα είναι πλέον τόσο πρόθυμη να ακολουθεί άκριτα την αμερικανική γραμμή.
Από το αίτημα για 2% σε μια Ευρώπη-δύναμη
Η μία μετά την άλλη, οι ευρωπαϊκές ηγεσίες μίλησαν για ενίσχυση προϋπολογισμών άμυνας και για ένα «NATO 3.0», όπου η Ευρώπη δεν θα είναι ο αδύναμος κρίκος. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς τόνισε, μιλώντας αγγλικά προς την αμερικανική αντιπροσωπεία, ότι η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ είναι «ανταγωνιστικό πλεονέκτημα» όχι μόνο για την Ευρώπη αλλά και για τις ίδιες τις ΗΠΑ, ζητώντας «επισκευή και αναβίωση» της διατλαντικής εμπιστοσύνης.
Ταυτόχρονα όμως, ο ίδιος παραδέχθηκε ότι η Ευρώπη έχει διολισθήσει σε «αυτοπροκαλούμενη εξάρτηση» από την αμερικανική ισχύ και ότι κανείς δεν την υποχρέωσε σε αυτή την υπερβολική εξάρτηση. Ο Εμανουέλ Μακρόν, σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη ομιλία, μίλησε για ανάγκη επιτάχυνσης όλων των πτυχών της «γεωπολιτικής ισχύος» της Ευρώπης – άμυνα, τεχνολογία, διαχείριση κινδύνων – ώστε η ήπειρος να γίνει λιγότερο εξαρτημένη από όλες τις μεγάλες δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ.
Η Ουάσινγκτον, από την πλευρά της, εμφανίζεται ικανοποιημένη με την αύξηση των ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών, καθώς επιχειρεί στρατηγική αναδιάταξη προς την Ασία και την ίδια της την ήπειρο. Ο υφυπουργός Άμυνας Έλμπριτζ Κόλμπι μίλησε για «ζωηρούς, ικανούς, περισσότερο αυτοεξαρτώμενους συμμάχους» και εξήρε τη «ιστορική» στροφή της Γερμανίας στην άμυνα.
Ένας νέος διατλαντικός συμβιβασμός με κόκκινες γραμμές
Παρά την πιο θετική ρητορική σε σύγκριση με την περσινή σύγκρουση που προκάλεσε ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, οι πληγές είναι εμφανείς. Οι απειλές Τραμπ για προσάρτηση της Γροιλανδίας, οι απαξιωτικές αναφορές σε συμμάχους που πολέμησαν στο Αφγανιστάν και η γενικότερη ατζέντα «America First» έχουν οδηγήσει Ευρωπαίους ηγέτες να μιλούν πλέον για μια σχέση «σαν παλιό ζευγάρι που δεν χωρίζει, αλλά μετακομίζει σε ξεχωριστά δωμάτια».
Ο Μερτς και άλλοι ηγέτες, όπως ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον, ξεκαθάρισαν ότι η συμμαχία είναι πολύ σημαντική για να διαλυθεί, αλλά χρειάζεται ρεαλιστική επανεκκίνηση στη βάση του αμοιβαίου σεβασμού. Ο επίτροπος Άμυνας της ΕΕ Αντριους Κουμπίλιους πρότεινε τη δημιουργία ευρωπαϊκής δύναμης ταχείας αντίδρασης έως 100.000 στρατιωτών, ικανής να υποκαταστήσει αμερικανικές δυνάμεις εάν αυτές αποσυρθούν.
Κρίσιμος άξονας της νέας ευρωπαϊκής στάσης είναι η Ουκρανία. Με την αμερικανική βοήθεια να «στερεύει» υπό τον Τραμπ, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι επισήμανε ότι «σήμερα μόνο η Ευρώπη δίνει χρήματα στην Ουκρανία», ενώ ο Μακρόν υπογράμμισε ότι δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία λήξης του πολέμου χωρίς τον καθοριστικό ρόλο της Ευρώπης.
Το βλέμμα στρέφεται τώρα στην ομιλία του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, που αναμένεται να πιέσει τους Ευρωπαίους να αναλάβουν μεγαλύτερο ηγετικό ρόλο στο ΝΑΤΟ, χωρίς όμως να αμφισβητήσει επίσημα τις δεσμεύσεις των ΗΠΑ. Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι χαράσσουν ήδη κόκκινες γραμμές σε ζητήματα όπως οι αμερικανικοί δασμοί και οι προσπάθειες εξαγωγής του «πολιτισμικού πολέμου» του κινήματος MAGA στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή. Όπως τόνισε ο Μερτς, «ο πολιτισμικός πόλεμος του MAGA δεν είναι δικός μας», ενώ ο Μακρόν περιέγραψε μια Ευρώπη που θα είναι «καλός σύμμαχος, αλλά και εταίρος που απαιτεί σεβασμό».
Σχόλιο 
: Η «στρατηγική αφύπνιση» της Ευρώπης που προκάλεσε ο Τραμπ μπορεί να αποδειχθεί μακροπρόθεσμα η πιο δομική μεταβολή της μεταπολεμικής τάξης: μια ήπειρος που πληρώνει περισσότερα για την άμυνά της, αλλά και διαπραγματεύεται σκληρότερα, μετατρέποντας το ΝΑΤΟ από σχέση κηδεμονίας σε σχέση σχεδόν ισότιμων πόλων ισχύος.
#ΗΠΑ #Ευρώπη #NATO #Άμυνα #Τραμπ #Μακρόν #Ουκρανία
