Μήνυμα καθησυχασμού προς τους Ευρωπαίους εταίρους επιχείρησε να στείλει ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο από το βήμα της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ δεν επιδιώκουν ρήξη αλλά «αναζωογόνηση» της διατλαντικής συμμαχίας. Η αλλαγή τόνου, σε σχέση με προηγούμενες παρεμβάσεις της κυβέρνησης Τραμπ, έρχεται σε μια στιγμή οξυμένης ανησυχίας για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Σε μια προσπάθεια να κατευνάσει τις ανησυχίες για τη φθορά των ευρωατλαντικών δεσμών, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο χρησιμοποίησε τη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου ως βήμα επαναδιατύπωσης της αμερικανικής γραμμής έναντι της Ευρώπης. Μετά από μήνες έντασης, που τροφοδοτήθηκαν από τις δηλώσεις του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ περί προσάρτησης της Γροιλανδίας και τις επικριτικές αναφορές του προς τους συμμάχους, ο Ρούμπιο επέλεξε εμφανώς συμφιλιωτική ρητορική.
«Δεν επιδιώκουμε να χωρίσουμε, αλλά να αναζωογονήσουμε μια παλιά φιλία και να ανανεώσουμε τον μεγαλύτερο πολιτισμό στην ανθρώπινη ιστορία», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι οι ΗΠΑ θέλουν «μια επανενεργοποιημένη συμμαχία» και μια «ισχυρή Ευρώπη» που θα συμβάλει στην αποστολή «παγκόσμιας ανανέωσης» της Δύσης.
Αλλαγή τόνου μετά τις συγκρούσεις με την Ευρώπη
Η ομιλία του Ρούμπιο σηματοδότησε σαφή διαφοροποίηση από την αντίστοιχη παρέμβαση του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς έναν χρόνο πριν, όταν από το ίδιο βήμα είχε επιτεθεί στις ευρωπαϊκές πολιτικές για τη μετανάστευση και την ελευθερία του λόγου, προκαλώντας σοκ σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Στο μεταξύ, οι σχέσεις ΗΠΑ–ΕΕ είχαν επιβαρυνθεί περαιτέρω από τη νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας της Ουάσινγκτον, που περιέγραφε την Ευρώπη ως ήπειρο σε «πολιτισμική παρακμή», καθώς και από την κλιμάκωση των απειλών Τραμπ για προσάρτηση της Γροιλανδίας, κίνηση που ανάγκασε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να υψώσουν αναχώματα.
Παρότι ο Ρούμπιο επανέλαβε την πάγια θέση της κυβέρνησης Τραμπ ότι η «μαζική μετανάστευση» αποτελεί κρίση που αποσταθεροποιεί τις δυτικές κοινωνίες, απέφυγε συνειδητά τα πιο διχαστικά θέματα του αμερικανικού πολιτισμικού πολέμου, τα οποία –όπως είχε επισημάνει ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς– έχουν βαθύνει το ρήγμα με την Ευρώπη. Αντιθέτως, μίλησε για «συμμάχους περήφανους για την κουλτούρα και την κληρονομιά τους», που μοιράζονται την ίδια «μεγάλη και ευγενή» πολιτισμική παράδοση και είναι διατεθειμένοι να την υπερασπιστούν από τις «δυνάμεις της πολιτισμικής εξάλειψης».
Ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία και πόλεμος στην Ουκρανία
Την ίδια στιγμή, Ευρωπαίοι ηγέτες στη Διάσκεψη έστειλαν μήνυμα ότι προτίθενται να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την ασφάλεια της ηπείρου, τόσο στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ όσο και μέσω ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι «η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για την ασφάλειά της», ενώ ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ μίλησε για ανάγκη ενίσχυσης της «σκληρής ισχύος» και δημιουργίας κοινής βιομηχανικής βάσης άμυνας.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε επανέλαβε ότι «μια ισχυρή Ευρώπη σε ένα ισχυρό ΝΑΤΟ» καθιστά τον διατλαντικό δεσμό ανθεκτικότερο, ενώ ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν υπογράμμισε ότι τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή για μια «ισχυρή Ευρώπη» που θα οικοδομήσει τη δική της αρχιτεκτονική ασφάλειας.
Όλα αυτά διαδραματίζονται λίγο πριν η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία εισέλθει στο πέμπτο έτος, με τις ρωσικές επιθέσεις να έχουν σακατέψει τις ενεργειακές υποδομές της χώρας. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, παρών στο Μόναχο, αναμενόταν να απευθύνει ομιλία προς τους συμμάχους, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ από τον Λευκό Οίκο καλεί το Κίεβο «να κινηθεί» προς μια συμφωνία με τη Μόσχα. Ο Ρούμπιο, ωστόσο, εμφανίστηκε επιφυλακτικός, σημειώνοντας ότι «δεν γνωρίζουμε αν οι Ρώσοι είναι σοβαροί» ως προς τον τερματισμό του πολέμου.
Η περιοδεία του Αμερικανού ΥΠΕΞ σε Σλοβακία και Ουγγαρία, χώρες με εθνικιστικές κυβερνήσεις που έχουν τη σφραγίδα έγκρισης του Τραμπ, θα αποτελέσει το επόμενο τεστ για το κατά πόσο η ρητορική «αναζωογόνησης» μπορεί να μεταφραστεί σε σταθερότερο πλαίσιο συνεργασίας με μια Ευρώπη που ταυτόχρονα επιδιώκει περισσότερη στρατηγική αυτονομία.
Σχόλιο 
: Η ομιλία Ρούμπιο μοιάζει με επιχείρηση «αποκαπνισμού» των ζημιών που έχει προκαλέσει η γραμμή Τραμπ στην Ευρώπη, χωρίς όμως να αναιρεί τις δομικές αποκλίσεις. Για την ΕΕ, το μήνυμα είναι διπλό: να αξιοποιήσει το παράθυρο συνεργασίας με την Ουάσινγκτον, αλλά ταυτόχρονα να επιταχύνει τη συγκρότηση αυτόνομης αμυντικής και βιομηχανικής ισχύος, ώστε η ευρωπαϊκή ασφάλεια να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τις εναλλαγές διαθέσεων στον Λευκό Οίκο.
#ΗΠΑ #Ευρώπη #Ρούμπιο #Μόναχο #ΝΑΤΟ #Ουκρανία
