Ο Ντόναλντ Τραμπ επιτίθεται εκ νέου στη συμφωνία του Ηνωμένου Βασιλείου με τον Μαυρίκιο για την παραχώρηση κυριαρχίας στα νησιά Τσάγκος, καλώντας το Λονδίνο να μην «δώσει» το Ντιέγκο Γκαρσία. Η δημόσια διαφοροποίηση του Λευκού Οίκου από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δημιουργεί σπάνιο θεσμικό ρήγμα στην αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Η διαμάχη για τα νησιά Τσάγκος, και ειδικότερα για το στρατηγικής σημασίας Ντιέγκο Γκαρσία στον Ινδικό Ωκεανό, παίρνει νέα τροπή μετά την παρέμβαση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος κάλεσε τον Βρετανό πρωθυπουργό σερ Κιρ Στάρμερ να μην «δώσει μακριά» το νησί, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία με τον Μαυρίκιο σοβαρό λάθος.
Η συμφωνία Λονδίνου–Μαυρίκιου και ο ρόλος της Ουάσιγκτον
Η συμφωνία, που ανακοινώθηκε τον Μάιο, προβλέπει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα εκχωρήσει την κυριαρχία επί του Αρχιπελάγους Τσάγκος στον Μαυρίκιο, διατηρώντας όμως το Ντιέγκο Γκαρσία μέσω μίσθωσης διάρκειας 99 ετών. Στο νησί λειτουργεί κοινή στρατιωτική βάση ΗΠΑ–Ηνωμένου Βασιλείου, κρίσιμη για επιχειρήσεις στον Ινδικό Ωκεανό και τη Μέση Ανατολή.
Μόλις μία ημέρα πριν την ανάρτηση Τραμπ, το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών είχε εκδώσει ανακοίνωση με την οποία «υποστηρίζει την απόφαση του Ηνωμένου Βασιλείου να προχωρήσει» με τη συμφωνία. Ωστόσο, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ ξεκαθάρισε ότι οι δηλώσεις του προέδρου στα κοινωνικά δίκτυα αποτελούν την επίσημη πολιτική της κυβέρνησης, αναδεικνύοντας μια πρωτοφανή απόκλιση μεταξύ Λευκού Οίκου και Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Το βρετανικό Υπουργείο Εξωτερικών επέμεινε ότι η συμφωνία είναι «κρίσιμη για την ασφάλεια του Ηνωμένου Βασιλείου και των βασικών συμμάχων του» και ο μόνος τρόπος να διασφαλιστεί μακροπρόθεσμα το μέλλον της βάσης.
Στρατηγική αξία και σκληρή ρητορική για το Ιράν
Ο Ντόναλντ Τραμπ τόνισε ότι το Ντιέγκο Γκαρσία είναι «στρατηγικά τοποθετημένο στον Ινδικό Ωκεανό» και υποστήριξε ότι οι «μακροχρόνιες μισθώσεις δεν είναι καλές όταν πρόκειται για κράτη». Παράλληλα συνέδεσε ευθέως το ζήτημα με τις σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Στην ανάρτησή του άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής χρήσης της βάσης στο Ντιέγκο Γκαρσία –αλλά και της αεροπορικής βάσης στο Φέρφορντ του Ηνωμένου Βασιλείου– για «εξουδετέρωση» μιας πιθανής ιρανικής επίθεσης, εφόσον δεν υπάρξει συμφωνία. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα απειλήσει με στρατιωτική δράση κατά του Ιράν, κατηγορώντας το για καταστολή διαδηλώσεων και κρυφή επιδίωξη πυρηνικού όπλου, κάτι που η Τεχεράνη αρνείται.
Εσωτερικές πιέσεις στο Λονδίνο και οι φωνές των Τσάγκος
Η βρετανική κυβέρνηση ήδη δέχεται έντονες πολιτικές πιέσεις. Η σκιώδης υπουργός Εξωτερικών των Συντηρητικών, Ντέιμ Πρίτι Πατέλ, ζήτησε από τον Στάρμερ να «ακυρώσει αυτή την απαράδεκτη συμφωνία», ενώ ο ηγέτης των Φιλελεύθερων Δημοκρατών σερ Εντ Ντέιβι κατηγόρησε τον πρωθυπουργό ότι ακολουθεί στρατηγική «καταδικασμένη σε αποτυχία» εξαιτίας των συνεχών μεταστροφών του Τραμπ. Ο Νάιτζελ Φάρατζ έκανε λόγο για «το χειρότερο deal στην ιστορία» που κινδυνεύει να αποξενώσει τον «σημαντικότερο σύμμαχο» της Βρετανίας.
Παράλληλα, τέσσερις Τσάγκος που αντιτίθενται στη συμφωνία πραγματοποίησαν συμβολική κατάληψη απομακρυσμένου ατόλλης στο αρχιπέλαγος, αρνούμενοι να αποχωρήσουν παρά τις απειλές απομάκρυνσής τους από βρετανική θαλάσσια περίπολο. Ένας εξ αυτών, ο Μίσλεϊ Μανταρίν, δήλωσε στο BBC ότι «θα πρέπει να με σύρουν μακριά από την παραλία μου», υποστηρίζοντας πως ο Μαυρίκιος «ποτέ δεν κατείχε τα νησιά» και καλώντας τον Στάρμερ να ακυρώσει τη συμφωνία και να επιτρέψει την επιστροφή των Τσάγκος ως Βρετανών πολιτών.
Τα νησιά Τσάγκος, επίσημα Βρετανικό Έδαφος Ινδικού Ωκεανού, βρίσκονται περίπου 9.332 χλμ. νοτιοανατολικά του Ηνωμένου Βασιλείου και 1.250 χλμ. βορειοανατολικά του Μαυρικίου. Βρίσκονται υπό βρετανικό έλεγχο από το 1814, ενώ τη δεκαετία του 1960 χιλιάδες κάτοικοι εκδιώχθηκαν βίαια για την κατασκευή της βάσης στο Ντιέγκο Γκαρσία, δημιουργώντας μια εκκρεμή αποικιοκρατική πληγή με ισχυρή νομική και ηθική διάσταση.
Θεσμικό κενό και γεωπολιτικός κίνδυνος
Το σχετικό νομοσχέδιο στο Λονδίνο, που θα ενσωματώσει τη συμφωνία στο βρετανικό δίκαιο, έχει ήδη καθυστερήσει χωρίς ορισμένη ημερομηνία επανέναρξης στη Βουλή των Λόρδων. Η δημόσια αντίθεση του Τραμπ, την ώρα που επίκεινται συνομιλίες ΗΠΑ–Μαυρικίου, περιπλέκει περαιτέρω το χρονοδιάγραμμα και ενισχύει την αβεβαιότητα για την τελική μορφή της συμφωνίας.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση Τσάγκος αναδεικνύει πόσο εύθραυστη είναι η ισορροπία μεταξύ γεωστρατηγικών συμφερόντων, εσωτερικής πολιτικής και μετα-αποικιακής δικαιοσύνης. Η δημόσια σύγκρουση Λευκού Οίκου–Στέιτ Ντιπάρτμεντ υπονομεύει την αξιοπιστία των ΗΠΑ ως εταίρου, ενώ το Λονδίνο βρίσκεται παγιδευμένο ανάμεσα σε ιστορικές εκκρεμότητες, τις απαιτήσεις της άμυνας και την εξάρτησή του από την αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας.
#ΗΠΑ #ΗνωμενοΒασιλειο #Τραμπ #ΝτιεγκοΓκαρσια #Τσαγκος #Γεωπολιτικη
