Ο Κιρ Στάρμερ επιχειρεί να διαφοροποιήσει τη βρετανική στάση από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, επιτρέποντας όμως περιορισμένη χρήση βάσεων. Η επιλογή του ανοίγει βαθιές πολιτικές ρωγμές στο εσωτερικό και δοκιμάζει τις διεθνείς συμμαχίες του Λονδίνου.
Στο πιο σύνθετο τεστ εξωτερικής πολιτικής της μέχρι τώρα θητείας του, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ επιχειρεί να οριοθετήσει μια «ιδιότυπα βρετανική» στάση στη νέα φάση της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν, με φόντο τις επιθέσεις και τα αντίποινα στη Μέση Ανατολή. Χωρίς να συμμετέχει στα άμεσα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα, το Λονδίνο επιτρέπει πλέον τη χρήση κοινών βάσεων από τις ΗΠΑ για χτυπήματα κατά ιρανικών πυραυλικών και μη επανδρωμένων δυνατοτήτων.
Η απόσταση από το Ιράκ και η έμφαση στο «εθνικό συμφέρον»
Ο Στάρμερ, ο οποίος το 2003 –ως νομικός τότε– είχε ταχθεί κατά της βρετανικής εμπλοκής στο Ιράκ, αισθάνθηκε την ανάγκη να υπενθυμίσει ότι «θυμόμαστε τα λάθη του Ιράκ και έχουμε διδαχθεί». Η αναφορά αυτή δεν είναι τυπική: επιχειρεί να καθησυχάσει μια κοινή γνώμη παραδοσιακά καχύποπτη απέναντι σε στρατιωτικές περιπέτειες στη Μέση Ανατολή, αλλά και να θωρακίσει νομικά και πολιτικά τη σημερινή στάση.
Στο διάγγελμά του από την Ντάουνινγκ Στριτ, ο πρωθυπουργός τόνισε επανειλημμένα ότι πρόκειται για «τη βρετανική κυβέρνηση που προστατεύει βρετανικά συμφέροντα και βρετανικές ζωές». Με αυτό τον τρόπο αποστασιοποιείται από τις ευρύτερες επιδιώξεις αλλαγής καθεστώτος που πολλοί αποδίδουν στην Ουάσιγκτον και το Ισραήλ, προβάλλοντας μια πιο περιοριστική, «αμυντική» λογική χρήσης βίας.
Περιορισμένη άδεια στις ΗΠΑ και πολιτικές αντιδράσεις
Η νέα θέση της κυβέρνησης είναι λεπτά ισορροπημένη: το Λονδίνο εξακολουθεί να δηλώνει ότι δεν θα συμμετάσχει σε «επιθετικές επιχειρήσεις» κατά του Ιράν, αλλά επιτρέπει στις ΗΠΑ τη χρήση κοινών βάσεων αποκλειστικά για να «υποβαθμιστεί η ικανότητα της Τεχεράνης να εξαπολύει πυραυλικές και drone επιθέσεις» στην περιοχή του Κόλπου, όπου ζουν εκατοντάδες χιλιάδες Βρετανοί πολίτες.
Η διάκριση ανάμεσα σε «αμυντικά» και «επιθετικά» πλήγματα αναμένεται να δοκιμαστεί σκληρά στη Βουλή των Κοινοτήτων. Από τη μία πλευρά, Πράσινοι και Φιλελεύθεροι Δημοκράτες, αλλά και τμήμα των Εργατικών, φοβούνται ότι η παραχώρηση βάσεων είναι το πρώτο βήμα σε βαθύτερη εμπλοκή σε έναν πόλεμο με απρόβλεπτες συνέπειες και αμφίβολη νομιμότητα. Από την άλλη, Συντηρητικοί και Reform UK θεωρούν ότι ο Στάρμερ δεν στηρίζει επαρκώς την προσπάθεια αποδυνάμωσης ή ακόμη και ανατροπής ενός καθεστώτος που απειλεί τη Δύση και τους Βρετανούς πολίτες.
Διχασμένο Εργατικό Κόμμα και εύθραυστη εκλογική ισορροπία
Το ζήτημα βαθαίνει τις ήδη υπαρκτές ρωγμές στο ίδιο το Εργατικό Κόμμα, όπου συνυπάρχει όλο το φάσμα από έντονα αντιπολεμικές φωνές έως υποστηρικτές μιας πιο «γερακιού» στάσης. Η πόλωση γύρω από τη Μέση Ανατολή έχει ενταθεί μετά τις 7 Οκτωβρίου 2023, ενώ η πρόσφατη αναμέτρηση στο Gorton and Denton, όπου οι Πράσινοι πέτυχαν ηχηρή νίκη, έδειξε ότι η εξωτερική πολιτική μπορεί να έχει άμεσο εκλογικό κόστος.
Παράλληλα, ο Στάρμερ επιχειρεί να κινηθεί συντονισμένα με τους εταίρους του στην Ευρώπη –τη Γερμανία και τη Γαλλία–, την ώρα που άλλοι κεντροαριστεροί ηγέτες, όπως των Καναδά και Αυστραλίας, στηρίζουν πιο ανοιχτά τη γραμμή της Ουάσιγκτον. Οι διαφοροποιήσεις ακόμη και εντός αυτού του άτυπου «προοδευτικού άξονα» αναδεικνύουν πόσο βαθιά διχαστική είναι η σύγκρουση με το Ιράν.
Γεωπολιτικά, οικονομικά και εσωτερικά ρίσκα
Πέρα από τις άμεσες στρατιωτικές αποφάσεις, η κυβέρνηση έχει να διαχειριστεί τον κίνδυνο για τους πάνω από 300.000 Βρετανούς που ζουν στις χώρες του Κόλπου, με σενάρια οργανωμένης απομάκρυνσης να συζητούνται ήδη σε υπηρεσιακό επίπεδο. Τυχόν παράταση του πολέμου θα μπορούσε να πιέσει τις τιμές ενέργειας, να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό και να ανατρέψει τον σχεδιασμό για τις δημόσιες δαπάνες, συμπεριλαμβανομένων των αμυντικών.
Έτσι, η επιλογή του Στάρμερ να χαράξει μια «ιδιαίτερη» βρετανική γραμμή δεν είναι απλώς θέμα στρατηγικής ταυτότητας, αλλά ένα πείραμα υψηλού ρίσκου που θα κριθεί ταυτόχρονα στο πεδίο, στην οικονομία και στις κάλπες.
Σχόλιο 
: Ο Στάρμερ επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη διατήρηση αξιοπιστίας απέναντι στις ΗΠΑ και στον περιορισμό της βρετανικής εμπλοκής, όμως η ασάφεια μεταξύ «αμυντικών» και «επιθετικών» χτυπημάτων κινδυνεύει να τον αφήσει εκτεθειμένο τόσο νομικά όσο και πολιτικά. Αν ο πόλεμος κλιμακωθεί ή παραταθεί, η σημερινή «μεσαία» γραμμή μπορεί να αποδειχθεί μη βιώσιμη, με σοβαρές συνέπειες για την ενότητα των Εργατικών και τη σταθερότητα της κυβέρνησής του.
#ΗνωμενοΒασιλειο #Starmer #Ιραν #ΗΠΑ #ΜέσηΑνατολή #ΕξωτερικηΠολιτικη
