Η Ρώμη απέτυχε για ελάχιστο να περάσει κάτω από το όριο ελλείμματος 3% της ΕΕ, υπονομεύοντας τα σχέδια πρόωρης εξόδου από τη Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείμματος. Η εξέλιξη δυσκολεύει τον πολιτικό σχεδιασμό της κυβέρνησης Μελόνι ενόψει των εκλογών του 2027.
Η ιταλική οικονομία δέχθηκε ένα ηχηρό δημοσιονομικό πλήγμα, καθώς τα νέα στοιχεία της στατιστικής αρχής ISTAT δείχνουν ότι το έλλειμμα του προϋπολογισμού για το 2025 διαμορφώθηκε στο 3,1% του ΑΕΠ. Παρότι χαμηλότερο από το 3,4% του 2024, το αποτέλεσμα ξεπερνά οριακά το όριο του 3% που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση και ακυρώνει τις προσδοκίες της Ρώμης για ταχύτερη έξοδο από τη Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείμματος (ΔΥΕ).
Οριακή υπέρβαση, μέγιστη πολιτική ζημιά
Η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι είχε χτίσει έντονα την αφήγησή της γύρω από την επιστροφή της Ιταλίας στη «δημοσιονομική κανονικότητα». Ένα έλλειμμα ακριβώς στο 3%, όπως προέβλεπε ο προϋπολογισμός, θα άνοιγε τον δρόμο για έξοδο από τη ΔΥΕ ήδη μέσα στο 2026, έναν χρόνο νωρίτερα από τον αρχικό σχεδιασμό. Αυτό θα χαλάρωνε τους περιορισμούς στις δημόσιες δαπάνες, δίνοντας στην κυβέρνηση μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο για παροχές και στοχευμένες ενισχύσεις ενόψει των εκλογών του 2027.
Αντ’ αυτού, η οριακή υπέρβαση στο 3,1% στερεί από τη Ρώμη αυτό το πολιτικό και οικονομικό πλεονέκτημα. Την περασμένη εβδομάδα η Μελόνι είχε διαβεβαιώσει ότι αναμένει «έλλειμμα υπό του 3%», στοιχηματίζοντας δημόσια στο αφήγημα της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Η διάψευση από τα επίσημα στοιχεία δημιουργεί εικόνα αστοχίας στον σχεδιασμό και δυσκολεύει τις συζητήσεις με τις Βρυξέλλες για χαλάρωση των κανόνων.
Αδύναμη ανάπτυξη και διογκούμενο χρέος
Το μακροοικονομικό περιβάλλον δεν βοηθά. Η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης αναπτύχθηκε το 2025 μόλις κατά 0,5%, επίδοση που ευθυγραμμίζεται με την καθοδικά αναθεωρημένη πρόβλεψη της κυβέρνησης και τις εκτιμήσεις ανεξάρτητων οργανισμών, αλλά επιβεβαιώνει μια περίοδο παρατεταμένης στασιμότητας. Για το 2026 η Ρώμη προβλέπει ανάπτυξη 0,7%, που θα σηματοδοτήσει τέταρτο συνεχόμενο έτος με ρυθμό κάτω του 1%, παρά τη συνεχιζόμενη εισροή δισεκατομμυρίων ευρώ από τα ευρωπαϊκά κονδύλια ανάκαμψης.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα του δημόσιου χρέους. Σύμφωνα με την ISTAT, το χρέος εκτινάχθηκε στο 137,1% του ΑΕΠ από 134,7% ένα έτος πριν, υπερβαίνοντας και εδώ τον κυβερνητικό στόχο για 136,2%. Για το 2026 η κυβέρνηση προβλέπει περαιτέρω άνοδο στο 137,4% του ΑΕΠ. Η Ιταλία παραμένει έτσι η δεύτερη πιο υπερχρεωμένη χώρα της ευρωζώνης μετά την Ελλάδα, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη σε ενδεχόμενη άνοδο των επιτοκίων ή αναταράξεις στις αγορές ομολόγων.
Δημοσιονομικά διλήμματα πριν τις κάλπες
Ο συνδυασμός χαμηλής ανάπτυξης, υψηλού χρέους και οριακής υπέρβασης του ορίου ελλείμματος περιορίζει δραστικά τα περιθώρια της Μελόνι να ασκήσει επεκτατική πολιτική χωρίς να συγκρουστεί με τις Βρυξέλλες ή τις αγορές. Η κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο για το 2026 έλλειμμα 2,8% του ΑΕΠ, που προϋποθέτει αυστηρή πειθαρχία στις δαπάνες και προσεκτική ιεράρχηση προτεραιοτήτων.
Για την Ιταλία, το πολιτικό διακύβευμα είναι σαφές: μια καθαρή έξοδος από τη ΔΥΕ θα έστελνε μήνυμα αξιοπιστίας στους επενδυτές και θα έδινε στην κυβέρνηση μεγαλύτερη ευελιξία. Η αποτυχία επίτευξης του στόχου, έστω και κατά 0,1 της ποσοστιαίας μονάδας, λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η χώρα εξακολουθεί να κινείται σε λεπτή δημοσιονομική ισορροπία, με περιορισμένα περιθώρια λάθους.
Σχόλιο 
: Η οριακή υπέρβαση του ορίου ελλείμματος δεν είναι απλώς τεχνικό ζήτημα, αλλά πολιτικό πλήγμα για τη Μελόνι: αποδυναμώνει το αφήγημα της δημοσιονομικής σοβαρότητας, περιορίζει τον χώρο για προεκλογικές παροχές και ενισχύει τη διαπραγματευτική ισχύ των Βρυξελλών σε μια περίοδο που η Ιταλία χρειάζεται επειγόντως ανάπτυξη χωρίς να πυροδοτήσει νέα κρίση χρέους.
#Ιταλία #Μελόνι #έλλειμμα #ΕΕ #χρέος
