Νέα έκθεση προειδοποιεί ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή μπορεί να εξαφανίσει την όποια βελτίωση στο βιοτικό επίπεδο των βρετανικών νοικοκυριών. Η εξάρτηση του Ηνωμένου Βασιλείου από το φυσικό αέριο της περιοχής το καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτο σε νέα άνοδο τιμών.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν απειλούν να ανατρέψουν την εύθραυστη ανάκαμψη του βιοτικού επιπέδου στο Ηνωμένο Βασίλειο, προειδοποιεί η δεξαμενή σκέψης Resolution Foundation. Η νέα ενεργειακή αναταραχή μπορεί να εξανεμίσει την αναμενόμενη αύξηση εισοδήματος για τα νοικοκυριά μέσα στο 2026, επαναφέροντας το φάντασμα της ενεργειακής κρίσης που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Κίνδυνος πληθωριστικού σοκ και εκτίναξης λογαριασμών ενέργειας
Σύμφωνα με την ανάλυση του ιδρύματος, η διαταραχή στις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου λόγω της σύγκρουσης με το Ιράν, και ιδίως η de facto παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, μπορεί να οδηγήσει σε νέα απότομη άνοδο τιμών. Περίπου το 20% του παγκόσμιου υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχεται από το συγκεκριμένο σημείο, γεγονός που καθιστά την περιοχή κρίσιμο κόμβο για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
Οι οικονομολόγοι της Resolution Foundation εκτιμούν ότι μια παρατεταμένη άνοδος στις τιμές ενέργειας θα μπορούσε να προσθέσει έως και 1 ποσοστιαία μονάδα στον πληθωρισμό του Ηνωμένου Βασιλείου και να αυξήσει τους ετήσιους λογαριασμούς ενέργειας κατά περίπου 500 στερλίνες για το μέσο νοικοκυριό. Το πλήγμα αυτό θα υπερακάλυπτε την προβλεπόμενη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, ιδίως για τα εργαζόμενα νοικοκυριά.
Πρόσκαιρη ανάσα στα εισοδήματα, αλλά με βαριά αστερίσκο
Με βάση την εαρινή δημοσιονομική πρόβλεψη, το ίδρυμα υπολόγιζε ότι ένα τυπικό νοικοκυριό εργαζόμενης ηλικίας θα έβλεπε το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημά του να αυξάνεται κατά περίπου 300 στερλίνες, δηλαδή 0,9%, μέσα στο επόμενο έτος. Για τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, η βελτίωση αναμενόταν ακόμη μεγαλύτερη – περί τις 800 στερλίνες ή 3,9% – κυρίως λόγω της κατάργησης του ορίου δύο παιδιών στα επιδόματα και της αύξησης του Universal Credit πάνω από τον πληθωρισμό.
Αυτή η «καλή χρονιά» για τα χαμηλά εισοδήματα, από τις καλύτερες των τελευταίων δύο δεκαετιών, κινδυνεύει πλέον να χαθεί αν η ενεργειακή κρίση παγιωθεί. Η διευθύνουσα σύμβουλος της Resolution Foundation, Ρουθ Κέρτις, υπογράμμισε ότι η βραχυπρόθεσμη εικόνα είναι «εξαιρετικά αβέβαιη», με τις χθεσινές προβλέψεις να μοιάζουν ήδη ξεπερασμένες υπό το φως των εξελίξεων στον Περσικό Κόλπο.
Στο στόχαστρο τα οριζόντια μέτρα στήριξης και η δημοσιονομική αντοχή
Το ίδρυμα εισηγείται αυτή τη φορά στοχευμένη προστασία μέσω «κοινωνικού τιμολογίου» για την ενέργεια, αντί γενικευμένων επιδοτήσεων όπως εκείνων που υιοθέτησε η κυβέρνηση της Λιζ Τρας μετά τη ρωσική εισβολή, με κόστος περίπου 35 δισ. στερλίνες. Ο διευθυντής έρευνας Τζέιμς Σμιθ τόνισε ότι η καθολική στήριξη αποδείχθηκε εξαιρετικά δαπανηρή και ότι η κυβέρνηση πρέπει να έχει έτοιμες δομές για να κατευθύνει βοήθεια σε νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα και υψηλές ενεργειακές ανάγκες.
Στην ίδια γραμμή, το Institute for Fiscal Studies (IFS) προειδοποιεί ότι η επανάληψη οριζόντιων μέτρων θα επιβάρυνε περαιτέρω ένα δημόσιο χρέος που ήδη κινείται ανοδικά. Παράλληλα, αναδεικνύει το δημοσιονομικό δίλημμα που δημιουργεί η δέσμευση για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 3% του ΑΕΠ έως το 2030, κίνηση που θα κόστιζε περί τα 14 δισ. στερλίνες ετησίως και θα «έτρωγε» κάθε περιθώριο αύξησης άλλων δημόσιων δαπανών χωρίς νέους φόρους.
Αμφισβήτηση των αισιόδοξων προβλέψεων για τα νοικοκυριά
Την εικόνα σκιάζει και η παρέμβαση του Joseph Rowntree Foundation, το οποίο θεωρεί υπεραισιόδοξη την κυβερνητική εκτίμηση ότι τα βρετανικά νοικοκυριά θα δουν άνοδο του βιοτικού τους επιπέδου κατά 1.000 στερλίνες ετησίως έως τις επόμενες εκλογές. Η δική του μοντελοποίηση, λαμβάνοντας υπόψη και το κόστος στέγασης, δείχνει ότι τα πραγματικά διαθέσιμα εισοδήματα ίσως αυξηθούν μόλις κατά 40 στερλίνες συνολικά στην πενταετία 2024–2029.
Η διαφωνία αυτή αναδεικνύει τη σημασία της μέτρησης που χρησιμοποιείται: η κυβέρνηση βασίζεται στο διαθέσιμο εισόδημα προσαρμοσμένο στον πληθωρισμό, χωρίς να συνυπολογίζει τα στεγαστικά βάρη, τα οποία όμως αποτελούν κρίσιμο παράγοντα για το πραγματικό βιοτικό επίπεδο.
Σχόλιο 
: Η βρετανική περίπτωση λειτουργεί ως καμπανάκι και για την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας: η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή δείχνει ότι η ενεργειακή ασφάλεια παραμένει το αδύναμο σημείο των οικονομιών, ενώ η εποχή των οριζόντιων, ακριβών πακέτων στήριξης φαίνεται να τελειώνει. Η επόμενη κρίση θα κρίνει ποιοι έχουν χτίσει εγκαίρως μηχανισμούς στοχευμένης προστασίας και ποιοι θα βρεθούν ξανά να «αγοράζουν χρόνο» με δανεικά.
#ΗνωμενοΒασιλειο #ΕνεργειακηΚριση #ΜεσηΑνατολη #Πληθωρισμος #ΒιοτικοΕπιπεδο
