Η ιστορία του Τζέισον Μπαρνς δείχνει πώς η σύγκλιση αναπηρίας, ρομποτικής και μουσικής τεχνολογίας δημιουργεί νέες δυνατότητες. Από εργατικό ατύχημα βρέθηκε να κατέχει παγκόσμιο ρεκόρ στα ντραμς χάρη σε ένα προηγμένο προσθετικό μέλος.
Ο Τζέισον Μπαρνς, ντράμερ που ζει στην Ατλάντα των ΗΠΑ, έχασε το δεξί του χέρι μετά από σοβαρό ηλεκτροπληξία σε ταράτσα εστιατορίου, όταν εξερράγη μετασχηματιστής λίγα μέτρα δίπλα του. Οι εκτεταμένα εγκαυματικές βλάβες οδήγησαν τους γιατρούς μπροστά σε ένα δίλημμα: πολυετείς, αβέβαιες προσπάθειες διάσωσης του άκρου ή άμεσος ακρωτηριασμός. Ο ίδιος, τότε 22 ετών και ήδη ενεργός μουσικός σε δύο συγκροτήματα, επέλεξε την ακρωτηριαστική λύση για να μπορέσει να επιστρέψει γρηγορότερα στη ζωή του.
Η απόφαση, αν και ιατρικά ορθή, τον βύθισε σε προσωπική κρίση. Χωρίς δουλειά, πίσω στο πατρικό του σπίτι, περνούσε μέρες μπροστά στην τηλεόραση, πεπεισμένος ότι δεν θα ξαναπαίξει ποτέ κιθάρα, πιάνο ή ντραμς. Ακόμα και με ένα συμβατικό προσθετικό μέλος, το να κρατήσει μπαγκέτα έμοιαζε ανέφικτο.
Από τον αυτοσχεδιασμό στο εργαστήριο ρομποτικής
Η καμπή ήρθε όταν αποφάσισε να βγάλει από την αποθήκη το σετ ντραμς του, να το στήσει στην βεράντα και, με έναν απλό αυτοσχεδιασμό, να κολλήσει με ταινία μια μπαγκέτα στο ακρωτηριασμένο χέρι. Παρά τον έντονο πόνο, διαπίστωσε ότι μπορούσε ακόμη να κρατά ρυθμό. Αυτό το μικρό βήμα επανενεργοποίησε την φιλοδοξία του.
Ξεκίνησε να σχεδιάζει μόνος του αυτοσχέδια προσθετικά για ντραμς: αρχικά ένα κομμάτι πλαστικού διαμορφωμένο ώστε να συγκρατεί τη μπαγκέτα, στερεωμένο με λαστιχάκι πάνω στο κλασικό προσθετικό. Στη συνέχεια, μια πιο εξελιγμένη εκδοχή με ελατήρια και ρουλεμάν του επέτρεψε να επιστρέψει στις ζωντανές εμφανίσεις με το ρέγκε συγκρότημά του.
Περίπου έναν χρόνο μετά το ατύχημα, έχοντας ανακτήσει δυνάμεις, επανεγγράφεται στο Atlanta Institute of Music. Εκεί, ένας καθηγητής τον φέρνει σε επαφή με ερευνητή μουσικής τεχνολογίας στο Georgia Tech, ο οποίος συνεργαζόταν με φοιτητές πάνω σε ρομποτικά μουσικά όργανα με τεχνητή νοημοσύνη. Ο Μπαρνς προτείνει να μετατρέψουν το πρόχειρο προσθετικό του σε ένα προηγμένο, ρομποτικά υποβοηθούμενο σύστημα.
Ρομποτικό προσθετικό, παγκόσμιο ρεκόρ και κοινωνικός αντίκτυπος
Σταδιακά, δημιουργούνται πρωτότυπα. Ένα πρώτο μοντέλο με δύο μπαγκέτες –η μία ελεγχόμενη από τεχνητή νοημοσύνη– ανήκει στο πανεπιστήμιο. Η δεύτερη, βελτιωμένη εκδοχή, είναι αυτή που χρησιμοποιεί σήμερα. Για τον σχεδιασμό της, οι μηχανικοί βιντεοσκόπησαν σε αργή κίνηση το υγιές του χέρι, ανέλυσαν τον τρόπο που χτυπά το τύμπανο και προσπάθησαν να αναπαράγουν την κίνηση με αισθητήρες και μοτέρ.
Το προσθετικό φέρει έξι ηλεκτρόδια που καταγράφουν τη μυϊκή δραστηριότητα στο υπόλοιπο του χεριού. Όταν ο Μπαρνς «σκέφτεται» ότι κινεί την παλάμη του, οι μύες συσπώνται και το ρομποτικό σύστημα ανταποκρίνεται σχεδόν με απόλυτη ακρίβεια. Το αποτέλεσμα είναι ότι μπορεί να επιτυγχάνει ταχύτητες έως και 20 χτυπήματα το δευτερόλεπτο και να παράγει ηχοχρώματα που, όπως λέει, «άλλοι ντράμερ δεν μπορούν».
Το 2019 κατέκτησε τον τίτλο Guinness για τα περισσότερα χτυπήματα σε ένα λεπτό με μπαγκέτες και προσθετικό χέρι – στην πράξη, το απόλυτο ρεκόρ ταχύτητας. Ο ίδιος αναγνωρίζει ότι το ρομποτικό πλεονέκτημα καθιστά τον τίτλο «παραπλανητικό», ωστόσο τονίζει ότι ο στόχος του δεν ήταν ποτέ η επίδοση, αλλά η πρόσβαση: να γίνει αυτή η τεχνολογία πιο φθηνή και διαθέσιμη σε άλλους μουσικούς με αναπηρία.
Για αυτόν τον σκοπό ίδρυσε τη μη κερδοσκοπική οργάνωση Limitless Sound, που στοχεύει στην ανάπτυξη προσιτών μουσικών προσθετικών. Σε συναυλία του στη Μόσχα, άνθρωποι με αναπηρίες τον πλησίασαν για να του πουν πόσο τους ενέπνευσε. Εκεί, όπως αφηγείται, συνειδητοποίησε ότι η προσωπική του διαδρομή ξεπερνά την ατομική αποκατάσταση και λειτουργεί ως σύμβολο για το τι μπορεί να επιτευχθεί όταν η τεχνολογία υπηρετεί την ένταξη.
Σχόλιο 
: Η περίπτωση Μπαρνς φωτίζει τον στρατηγικό ρόλο της ρομποτικής αποκατάστασης: από παθητικά προσθετικά περνάμε σε «ενισχυτικά» συστήματα που όχι μόνο αποκαθιστούν, αλλά υπερβαίνουν ανθρώπινες δυνατότητες. Το ζητούμενο πλέον για πολιτικές υγείας και καινοτομίας είναι η κλίμακα και η ισότιμη πρόσβαση, ώστε τέτοιες τεχνολογίες να μην μείνουν προνόμιο λίγων, αλλά εργαλείο κοινωνικής και επαγγελματικής επανένταξης για χιλιάδες ανθρώπους με αναπηρία.
#αναπηρία #ρομποτική #τεχνητήΝοημοσύνη #μουσική
