Οι επιθέσεις στην περιοχή του Περσικού και η σχεδόν πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ εκτοξεύουν το πετρέλαιο στο μεγαλύτερο εβδομαδιαίο άλμα τετραετίας. Οι αγορές φοβούνται νέο κύμα πληθωρισμού και επιστροφή της κρίσης κόστους ζωής.
Η διεθνής αγορά πετρελαίου εισέρχεται σε μία από τις πιο τεταμένες φάσεις της τελευταίας δεκαετίας, καθώς η κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν και η αποδιοργάνωση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ ωθούν τις τιμές σε εκρηκτική άνοδο. Το Brent, διεθνές σημείο αναφοράς, καταγράφει εβδομαδιαία άνοδο περίπου 17,7%, ξεπερνώντας τα 85 δολάρια το βαρέλι και σημειώνοντας τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία αύξηση από τον Μάρτιο του 2022, όταν η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία αναστάτωσε τις αγορές ενέργειας.
Παράλυση στα Στενά του Ορμούζ και κίνδυνος για την παγκόσμια προσφορά
Η ουσιαστική παράλυση της κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ αποτελεί τον βασικό καταλύτη του ράλι. Σύμφωνα με το Joint Maritime Information Center (JMIC), τον πολυεθνικό ναυτικό συμβουλευτικό φορέα, μέσα σε 24 ώρες καταγράφηκαν μόλις δύο εμπορικές διελεύσεις, και αυτές από φορτηγά πλοία, όχι από δεξαμενόπλοια. Σε κανονικές συνθήκες, περίπου 138 πλοία διασχίζουν καθημερινά το στενό, μέσω του οποίου περνά σημαντικό ποσοστό των θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου παγκοσμίως.
Η εικόνα σήμερα είναι ενδεικτική της έντασης: μεγάλος αριθμός πλοίων αγκυροβολημένων ή σε κατάσταση αναμονής σε λιμάνια και αγκυροβόλια του Περσικού Κόλπου, καθώς οι πλοιοκτήτες και οι ναυλωτές αξιολογούν τον κίνδυνο επιθέσεων. Το JMIC διατηρεί την εκτίμηση κινδύνου για την περιοχή στο επίπεδο «CRITICAL», που σημαίνει ότι μια επίθεση θεωρείται σχεδόν βέβαιη. Η αβεβαιότητα αυτή μεταφράζεται σε άλμα ασφαλίστρων, εκτροπές δρομολογίων και, τελικά, σε φόβους για πραγματική έλλειψη φυσικών ποσοτήτων στην αγορά.
Παρέμβαση ΗΠΑ, ασιατικές αγορές και ο κίνδυνος νέου πληθωριστικού κύματος
Σε μια προσπάθεια να αποτραπεί απότομο σοκ στην παγκόσμια προσφορά, οι Ηνωμένες Πολιτείες χορήγησαν σε ινδικά διυλιστήρια 30ήμερη εξαίρεση για αγορές ρωσικού πετρελαίου. Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, υποστήριξε ότι η προσωρινή αυτή ρύθμιση αποσκοπεί στο «να συνεχίσει να ρέει πετρέλαιο στην αγορά» χωρίς να προσφέρει «σημαντικό οικονομικό όφελος» στη Μόσχα. Η κίνηση δείχνει το εύρος της ανησυχίας στην Ουάσιγκτον για τις επιπτώσεις μιας παρατεταμένης διαταραχής στον Περσικό.
Παράλληλα, οι ασιατικές αγορές μετοχών βιώνουν τη χειρότερη εβδομάδα τους από την απαρχή της πανδημίας Covid-19. Ο ευρύτερος δείκτης MSCI Ασίας-Ειρηνικού (εκτός Ιαπωνίας) οδεύει σε πτώση 6,6% για την εβδομάδα, επίπεδα που παραπέμπουν στον Μάρτιο του 2020. Η νευρικότητα είναι διάχυτη: ο δείκτης S&P/ASX 200 στην Αυστραλία υποχωρεί, ενώ ο Nikkei στην Ιαπωνία και ο Hang Seng στο Χονγκ Κονγκ καταγράφουν ήπιες αντιδράσεις ανόδου, περισσότερο τεχνικού χαρακτήρα.
Η εκτίναξη του πετρελαίου επαναφέρει με οξύ τρόπο τον φόβο ενός νέου πληθωριστικού κύματος που θα αναζωπυρώσει την κρίση κόστους ζωής. Ακριβότερα καύσιμα σημαίνουν αυξημένο κόστος μεταφορών, παραγωγής και θέρμανσης, με αλυσιδωτές επιπτώσεις στις τιμές σχεδόν όλων των αγαθών. Οι κεντρικές τράπεζες, που μόλις άρχισαν να συζητούν πιο χαλαρή νομισματική πολιτική, κινδυνεύουν να βρεθούν ξανά αντιμέτωπες με το δίλημμα: στήριξη της ανάπτυξης ή νέα αυστηροποίηση για να συγκρατηθούν οι τιμές.
Για οικονομίες υψηλής εξάρτησης από εισαγόμενη ενέργεια, όπως οι ευρωπαϊκές, μια παρατεταμένη άνοδος του πετρελαίου θα μπορούσε να διαβρώσει την εύθραυστη ανάκαμψη, να πιέσει τα δημοσιονομικά περιθώρια και να αναζωπυρώσει κοινωνικές εντάσεις γύρω από το ενεργειακό κόστος.
Σχόλιο 
: Η κρίση στον Περσικό λειτουργεί ως σκληρή υπενθύμιση ότι η ενεργειακή ασφάλεια παραμένει το πιο ευάλωτο σημείο της παγκόσμιας οικονομίας. Αν το μπλοκάρισμα στα Στενά του Ορμούζ παραταθεί, το σημερινό ράλι μπορεί να εξελιχθεί σε δομικό σοκ τιμών, με συνέπειες που θα δοκιμάσουν εκ νέου αντοχές νοικοκυριών, επιχειρήσεων και κεντρικών τραπεζών. Για την Ευρώπη, η συγκυρία επιβάλλει επιτάχυνση επενδύσεων σε διαφοροποίηση προμηθειών και εξοικονόμηση ενέργειας, καθώς η εποχή του «φθηνού πετρελαίου» δείχνει οριστικά να ανήκει στο παρελθόν.
#πετρέλαιο #ενέργεια #Ιράν #Ορμούζ #πληθωρισμός #αγορές
