Η ΕΣΕΕ χαρτογραφεί τις οικονομικές επιπτώσεις της στρατιωτικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή με τρία διακριτά σενάρια. Ιδιαίτερα εκτεθειμένες εμφανίζονται η ευρωζώνη και το ελληνικό λιανικό εμπόριο, ειδικά οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Η κλιμάκωση της στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν εγκαινιάζει μια νέα περίοδο γεωπολιτικής αστάθειας στη Μέση Ανατολή, με άμεσες προεκτάσεις για τις ενεργειακές αγορές, το διεθνές εμπόριο και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Το Τμήμα Διεθνών Σχέσεων της ΕΣΕΕ προχώρησε σε αναλυτική μελέτη με τίτλο «Σύρραξη στη Μέση Ανατολή: Επιπτώσεις στο διεθνές εμπόριο και την παγκόσμια οικονομία», καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η ευρωζώνη και το λιανικό εμπόριο είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε παρατεταμένη ένταση.
Τα τρία σενάρια για ενέργεια, εμπόριο και αγορές
Κεντρικό ρόλο στις εκτιμήσεις της ΕΣΕΕ κατέχει ο Περσικός Κόλπος, από τον οποίο, μέσω των Στενών του Ορμούζ, διέρχονται κατά μέσο όρο περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως και περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG. Οποιαδήποτε διαταραχή στη ναυσιπλοΐα μπορεί να εκτοξεύσει τις τιμές ενέργειας, να αυξήσει το κόστος μεταφοράς και να επιβραδύνει το διεθνές εμπόριο.
Ήδη, η ναυτιλία καταγράφει σημαντικές πιέσεις: τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου έχουν αυξηθεί από περίπου 0,25% έως και το 3% της αξίας του πλοίου, ενώ παρατηρούνται καθυστερήσεις σε δεξαμενόπλοια και πλοία LNG που παραμένουν αγκυροβολημένα, καθώς και εκτροπές δρομολογίων σε μέρος του στόλου εμπορευματοκιβωτίων.
Η Ανάλυση της ΕΣΕΕ διαβαθμίζει τον κίνδυνο σε τρία σενάρια. Στο πρώτο, μιας σύντομης κρίσης με περιορισμένες επιπτώσεις, η παγκόσμια ανάπτυξη θα υποχωρούσε ήπια, κατά περίπου 0,1 ποσοστιαία μονάδα, ενώ ο πληθωρισμός σε ΗΠΑ και ευρωζώνη θα ενισχυόταν κατά 0,3-0,4 μονάδες, με τις επιδράσεις στο εμπόριο να είναι κυρίως προσωρινές. Στο δεύτερο, που θεωρείται πιο πιθανό, προβλέπεται παρατεταμένη ένταση χωρίς πλήρη αποκλεισμό των Στενών, με αυξημένα ασφάλιστρα, διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές και τιμή πετρελαίου γύρω στα 80 δολάρια το βαρέλι στο β’ τρίμηνο, πριν από σταδιακή αποκλιμάκωση.
Το τρίτο και ακραίο σενάριο αφορά παρατεταμένη περιφερειακή σύγκρουση με ουσιαστικό πλήγμα στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Σε αυτή την περίπτωση, η τιμή του πετρελαίου εκτιμάται ότι θα υπερέβαινε τα 100 δολάρια το βαρέλι, οδηγώντας σε σοβαρό ενεργειακό σοκ, έντονο πληθωρισμό, επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας και ισχυρές αναταράξεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Πίεση στο λιανεμπόριο και κίνδυνος συγκεντροποίησης
Η ΕΣΕΕ εστιάζει ιδιαίτερα στις επιπτώσεις στο λιανικό εμπόριο. Οι αυξήσεις σε ενέργεια και ναύλα τροφοδοτούν νέο κύμα πληθωρισμού, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής, μεταφοράς και διάθεσης προϊόντων. Ταυτόχρονα, περιορίζεται το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και υποχωρεί η ζήτηση για μη βασικά αγαθά, συμπιέζοντας τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων και αυξάνοντας τις ανάγκες για κεφάλαιο κίνησης.
Οι πιέσεις αυτές δεν κατανέμονται ομοιόμορφα: μεγάλες αλυσίδες διαθέτουν καλύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση και ανθεκτικότερα δίκτυα προμηθευτών, ενώ οι μικρότερες εμπορικές επιχειρήσεις είναι πιο εκτεθειμένες στις διακυμάνσεις τιμών και ζήτησης. Κατά την Ανάλυση, τέτοιες κρίσεις επιταχύνουν τις τάσεις συγκεντροποίησης της αγοράς, ενισχύοντας τους ισχυρότερους παίκτες.
Ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ Σταύρος Καφούνης επισημαίνει ότι «η παγκόσμια οικονομία και το εμπόριο υφίστανται ήδη τις επιπτώσεις μιας παρατεταμένης έντασης» και ζητά εγρήγορση, συντονισμό και ετοιμότητα για στοχευμένα μέτρα ρευστότητας, ιδιαίτερα προς τις μικρομεσαίες εμπορικές επιχειρήσεις. Ο επικεφαλής Διεθνών Σχέσεων της ΕΣΕΕ Κωστής Μουσουρούλης τονίζει ότι η ενεργειακή ασφάλεια και η ομαλή λειτουργία των εφοδιαστικών αλυσίδων είναι κρίσιμες για τη βιωσιμότητα της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας και προαναγγέλλει πρωτοβουλία συντονισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μέσω της SMEunited, για παρεμβάσεις που θα προστατεύσουν τη ρευστότητα και την ομαλή λειτουργία της αγοράς στα κράτη-μέλη.
Σχόλιο 
: Η Ανάλυση της ΕΣΕΕ λειτουργεί ως έγκαιρο καμπανάκι για την ελληνική οικονομία: η κρίση στη Μέση Ανατολή δεν είναι μια αφηρημένη γεωπολιτική εξέλιξη, αλλά παράγοντας που μπορεί να πλήξει άμεσα το κόστος ενέργειας, τις μεταφορές και τελικά την αγοραστική δύναμη. Το πραγματικό ρίσκο για την Ελλάδα δεν είναι μόνο ο υψηλότερος πληθωρισμός, αλλά η επιτάχυνση της συγκεντροποίησης στο λιανεμπόριο, με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή πίεσης. Χωρίς έγκαιρα εργαλεία ρευστότητας και στοχευμένες παρεμβάσεις σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, ο συνδυασμός ενεργειακού κόστους και ασταθών εφοδιαστικών αλυσίδων μπορεί να αφήσει μόνιμο αποτύπωμα στη δομή της αγοράς.
#ΕΣΕΕ #ΜέσηΑνατολή #Ευρωζώνη #Λιανεμπόριο #Ενέργεια #ΜμΕ
