Έως και 41% των καθαρών κερδών από ενδεχόμενη παραγωγή υδρογονανθράκων μπορεί να κατευθυνθεί στο ελληνικό Δημόσιο, σύμφωνα με την ΕΔΕΥΕΠ. Το επενδυτικό ρίσκο παραμένει εξ ολοκλήρου στις ιδιωτικές εταιρείες, με το κράτος να συμμετέχει μόνο στο στάδιο της παραγωγής.
Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης επανέρχεται το οικονομικό και θεσμικό πλαίσιο των ερευνών υδρογονανθράκων στην Ελλάδα, με αφορμή τη συζήτηση στη Βουλή για την κύρωση των νέων συμβάσεων μίσθωσης με Chevron και Helleniq Energy. Οι συμβάσεις αφορούν τέσσερις θαλάσσιες περιοχές νοτίως της Πελοποννήσου και της Κρήτης και αναμένεται να εισαχθούν στην Ολομέλεια την Πέμπτη.
Έσοδα έως 41% για το Δημόσιο, ρίσκο στις εταιρείες
Ο διευθύνων σύμβουλος της Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ), Αριστοφάνης Στεφάτος, παρουσίασε στην Ειδική Επιτροπή Εμπορίου της Βουλής τα οικονομικά μοντέλα που έχει εκπονήσει η εταιρεία από το 2022 για μεγάλα πιθανά κοιτάσματα. Σύμφωνα με αυτά, το ποσοστό επιστροφής προς το ελληνικό Δημόσιο από ενδεχόμενη παραγωγή υδρογονανθράκων εκτιμάται ότι μπορεί να κινηθεί μεταξύ 38% και 41% των κερδών.
Τα ποσοστά αυτά εξαρτώνται από το ύψος των επενδύσεων, τον ρυθμό παραγωγής και το μέγεθος των επιβεβαιωμένων αποθεμάτων. Ο κ. Στεφάτος υπογράμμισε ότι πρόκειται για προσομοιώσεις επί υποθετικών σεναρίων και ότι η πραγματική απόδοση θα κριθεί μόνο όταν υπάρξουν συγκεκριμένα δεδομένα παραγωγής. Παράλληλα, τόνισε πως οι έρευνες υδρογονανθράκων είναι δραστηριότητα υψηλού ρίσκου, καθώς η πλειονότητα των γεωτρήσεων διεθνώς δεν οδηγεί σε εμπορικά αξιοποιήσιμα κοιτάσματα.
Κεντρικό στοιχείο του ελληνικού μοντέλου είναι ότι ο επενδυτικός κίνδυνος μεταφέρεται πλήρως στους αναδόχους. Οι έρευνες χρηματοδοτούνται από ιδιωτικά κεφάλαια, χωρίς άμεση χρηματοδότηση από δημόσιους πόρους, ενώ το Δημόσιο αποκτά συμμετοχή μόνο εφόσον προκύψει παραγωγή και κέρδη.
Διεθνείς διαγωνισμοί, ενδιαφέρον μεγάλων ομίλων και ρόλος φυσικού αερίου
Στη συζήτηση αναλύθηκε και η διαδικασία ενεργοποίησης των διαγωνισμών. Όπως διευκρινίστηκε, η εκδήλωση ενδιαφέροντος από μια εταιρεία δεν αναιρεί τον διεθνή χαρακτήρα της διαδικασίας, αλλά λειτουργεί ως αφετηρία για διεθνή διαγωνισμό στον οποίο μπορούν να συμμετάσχουν και άλλοι παίκτες. Ο κ. Στεφάτος ανέφερε ότι σε διάφορα στάδια υπήρξε ενδιαφέρον και από άλλες εταιρείες, ακόμη και αν δεν κατέθεσαν τελικά οικονομική προσφορά.
Επισημάνθηκε επίσης ότι οι διαγωνισμοί έχουν προκηρυχθεί σε διαφορετικές χρονικές περιόδους και από διαφορετικές κυβερνήσεις, στοιχείο που – κατά την ΕΔΕΥΕΠ – εκπέμπει μήνυμα θεσμικής συνέχειας και σταθερότητας προς τη διεθνή επενδυτική κοινότητα. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην παρουσία της ExxonMobil, η οποία ενισχύει τη δραστηριότητά της στην Ελλάδα, με στόχο την επιτάχυνση των γεωτρήσεων ώστε να διαμορφωθεί σαφέστερη εικόνα για το ενεργειακό δυναμικό των θαλάσσιων blocks.
Σε επίπεδο γεωλογικών ενδείξεων, οι μέχρι σήμερα σεισμικές και γεωλογικές αναλύσεις δείχνουν κυρίως στόχους φυσικού αερίου. Ο κ. Στεφάτος, ωστόσο, κράτησε επιφυλάξεις, τονίζοντας ότι «μέχρι να κάνουμε γεώτρηση θα είμαι πάντα λίγο επιφυλακτικός», υπογραμμίζοντας την αβεβαιότητα που χαρακτηρίζει το στάδιο των ερευνών.
Περιβαλλοντικές εγγυήσεις και μηχανισμοί ελέγχου
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε και στο περιβαλλοντικό σκέλος. Η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για τις θαλάσσιες περιοχές της Νότιας Πελοποννήσου τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση στις 9 Απριλίου 2025 και εγκρίθηκε στις 10 Δεκεμβρίου 2025, καλύπτοντας περιοχές που μέχρι τότε δεν διέθεταν αντίστοιχη αξιολόγηση. Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν, δεν υπάρχει γνώση παραβίασης της περιβαλλοντικής νομοθεσίας στις υπό εξέταση συμβάσεις.
Η ΕΔΕΥΕΠ συμμετέχει ενεργά στην παρακολούθηση των ερευνητικών δραστηριοτήτων, με παρουσία εκπροσώπων της σε κάθε εργασία πεδίου, ενώ δημόσιοι επιστημονικοί φορείς, όπως το ΕΛΚΕΘΕ και πανεπιστήμια, ελέγχουν κρίσιμες περιβαλλοντικές παραμέτρους, συμπεριλαμβανομένων των επιπέδων θορύβου στη θάλασσα. Η εταιρεία συμμετέχει στις τεχνικές επιτροπές που εποπτεύουν την πορεία των συμβάσεων και έχει τη δυνατότητα οικονομικών ελέγχων, με το ιστορικό να δείχνει ότι σε περιπτώσεις μη τήρησης υποχρεώσεων έχουν ήδη καταπέσει εγγυητικές επιστολές υπέρ του Δημοσίου.
Σχόλιο 
: Το πλαίσιο που περιγράφει η ΕΔΕΥΕΠ επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε τρία δύσκολα ζητούμενα: προσέλκυση μεγάλων διεθνών επενδυτών, ελαχιστοποίηση δημοσιονομικού ρίσκου και διασφάλιση ουσιαστικών εσόδων για το κράτος. Το γεγονός ότι το Δημόσιο δεν χρηματοδοτεί το ερευνητικό στάδιο μειώνει μεν την άμεση δημοσιονομική έκθεση, αλλά καθιστά κρίσιμη την ποιότητα των συμβάσεων και των ρητρών ελέγχου, ώστε το ποσοστό 38%-41% να μην μείνει θεωρητική υπόσχεση. Παράλληλα, η έμφαση στο φυσικό αέριο ως κυρίαρχο στόχο συνδέει το εγχείρημα με τη συζήτηση για την ενεργειακή μετάβαση: αν οι πρώτες γεωτρήσεις επιβεβαιώσουν αξιοποιήσιμα κοιτάσματα, η Ελλάδα θα κληθεί να αποδείξει ότι μπορεί να αξιοποιήσει έναν μεταβατικό ορυκτό πόρο χωρίς να υπονομεύσει τους κλιματικούς της στόχους, τόσο σε επίπεδο περιβάλλοντος όσο και σε επίπεδο διεθνούς αξιοπιστίας.
#υδρογονάνθρακες #ΕΔΕΥΕΠ #φυσικόαέριο #δημόσιαέσοδα #ενέργεια
