Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ετοιμάζονται να εγκρίνουν τη μεγαλύτερη στην ιστορία παρέμβαση της IEA στις αγορές πετρελαίου. Στόχος είναι η αποκλιμάκωση των τιμών και ο περιορισμός των κινδύνων εφοδιασμού λόγω του πολέμου στο Ιράν.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις κινούνται προς μια χωρίς προηγούμενο κίνηση στις αγορές ενέργειας, προετοιμάζοντας την έγκριση απελευθέρωσης 400 εκατ. βαρελιών πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα των χωρών-μελών της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας (IEA). Πρόκειται για τη μεγαλύτερη συντονισμένη παρέμβαση στην ιστορία του οργανισμού, με σαφή στόχο την ανάσχεση της εκτίναξης των τιμών και την απορρόφηση των κραδασμών στον εφοδιασμό, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν κλιμακώνει την αστάθεια στον Περσικό Κόλπο.
Πολιτική στήριξη από τα μεγάλα ευρωπαϊκά κράτη
Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο έχουν ήδη σηματοδοτήσει τη στήριξή τους στο αίτημα της IEA, το οποίο συζητήθηκε σε έκτακτη συνεδρίαση όλων των μελών, αμέσως μετά από συνάντηση των ηγετών της G7. Η κλίμακα της σχεδιαζόμενης απελευθέρωσης είναι ενδεικτική της σοβαρότητας της κατάστασης: υπερδιπλάσια από τα 182 εκατ. βαρέλια που διοχετεύθηκαν στις αγορές το 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Η Γερμανίδα υπουργός Ενέργειας Κατερίνα Ράιχε δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «η IEA ζήτησε την απελευθέρωση 400 εκατ. βαρελιών πετρελαίου. Θα συμμορφωθούμε με το αίτημα και θα κάνουμε το μερίδιο που μας αναλογεί, γιατί η Γερμανία στηρίζει την αρχή της αμοιβαίας αλληλεγγύης». Το μήνυμα είναι σαφές: τα μεγάλα ευρωπαϊκά κράτη αντιλαμβάνονται την κίνηση όχι μόνο ως τεχνικό μέτρο σταθεροποίησης, αλλά και ως πολιτική επίδειξη ενότητας απέναντι σε μια νέα ενεργειακή κρίση.
Την ίδια ώρα, ο Γάλλος πρόεδρος έχει συγκαλέσει διαδικτυακή σύνοδο των ηγετών της G7, όπου αναμένεται να οριστικοποιηθούν οι πολιτικές γραμμές για την απελευθέρωση των αποθεμάτων και να δοθούν σήματα στις αγορές για τον βαθμό δέσμευσης των χωρών.
Πόλεμος, τιμές πάνω από 100 δολάρια και πολιτικοί κίνδυνοι
Οι τιμές του πετρελαίου ξεπέρασαν εκ νέου τα 100 δολάρια το βαρέλι την τελευταία εβδομάδα, μετά τις ιρανικές επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στον Περσικό Κόλπο, ως απάντηση σε αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα εντός Ιράν. Οι πρώτες πληροφορίες για την πρόταση της IEA οδήγησαν σε αποκλιμάκωση προς τα 90 δολάρια, επιβεβαιώνοντας πόσο κρίσιμο είναι το σήμα που εκπέμπουν τα στρατηγικά αποθέματα στις αγορές.
Η κίνηση έχει και σαφή γεωπολιτική διάσταση. Ασιατικές χώρες, ιδιαίτερα εκτεθειμένες στον Περσικό Κόλπο, στηρίζουν έντονα την απελευθέρωση, όπως και οι ΗΠΑ. Για τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, οι υψηλές τιμές καυσίμων αποτελούν πολιτικό ρίσκο ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, καθιστώντας την αποκλιμάκωση της τιμής του πετρελαίου προτεραιότητα εσωτερικής πολιτικής.
Παρά τη γενική στήριξη, παραμένει ασαφές ποιο θα είναι το επιμέρους βάρος κάθε χώρας στη συνεισφορά των 400 εκατ. βαρελιών. Η κοινή δήλωση της G7 περιορίστηκε σε υποστήριξη «κατ’ αρχήν», αφήνοντας περιθώρια διαπραγμάτευσης για το ποιος θα επωμιστεί τι, σε μια συγκυρία όπου οι κυβερνήσεις προσπαθούν να ισορροπήσουν μεταξύ ενεργειακής ασφάλειας και προστασίας των εθνικών αποθεμάτων.
Για την Ευρώπη, η κίνηση θυμίζει έντονα τα φαντάσματα της κρίσης του 2022: φόβος για νέο ενεργειακό σοκ, πιέσεις στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά, και πολιτικό κόστος από μια παρατεταμένη περίοδο υψηλών τιμών ενέργειας. Το αν η ιστορική αυτή απελευθέρωση θα αποδειχθεί επαρκής, θα κριθεί από τη διάρκεια και την ένταση του πολέμου στο Ιράν, αλλά και από το κατά πόσο οι κυβερνήσεις θα συνοδεύσουν το μέτρο με μακροπρόθεσμες πολιτικές διαφοροποίησης εφοδιασμού.
Σχόλιο 
: Η Ευρώπη επιλέγει ξανά το «βαρύ όπλο» των στρατηγικών αποθεμάτων, κερδίζοντας χρόνο αλλά όχι λύνοντας το διαρθρωτικό της πρόβλημα: την υπερβολική εξάρτηση από ασταθείς υδρογονάνθρακες και την αργή πρόοδο σε εναλλακτικές πηγές και αποθήκευση ενέργειας. Η κίνηση θα ανακουφίσει βραχυπρόθεσμα τις αγορές, αλλά χωρίς επιτάχυνση επενδύσεων σε διαφοροποίηση και εξοικονόμηση, ο επόμενος ενεργειακός κραδασμός είναι θέμα χρόνου.
#πετρέλαιο #ενέργεια #IEA #Ευρώπη #Ιράν #G7
