Η κατασκοπική σειρά «Unfamiliar» παρουσιάζει μια πιο τολμηρή, λιγότερο γραφειοκρατική γερμανική μυστική υπηρεσία. Την ίδια στιγμή, στο Βερολίνο ωριμάζουν ρυθμίσεις για σημαντική ενίσχυση των πραγματικών αρμοδιοτήτων της BND.
Μια επιτυχημένη σειρά του Netflix, η «Unfamiliar», έχει βρεθεί στο επίκεντρο μιας πολύ σοβαρότερης δημόσιας συζήτησης στη Γερμανία: κατά πόσο η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πληροφοριών (BND) πρέπει να αποτινάξει τους αυστηρούς μεταπολεμικούς περιορισμούς και να αποκτήσει πιο επιθετικές εξουσίες, ιδίως στον κυβερνοχώρο.
Η μυθοπλασία ενός «απελευθερωμένου» BND
Η σειρά, που έχει συγκεντρώσει πάνω από 20 εκατ. θεάσεις παγκοσμίως από τον Φεβρουάριο, ακολουθεί το ζευγάρι πρώην πρακτόρων Μέρετ και Ζίμον Σέφερ, οι οποίοι λειτουργούν μυστικό ασφαλές σπίτι στο Βερολίνο. Η άφιξη ενός πράκτορα της ρωσικής GRU φέρνει στην επιφάνεια κρατικά και προσωπικά μυστικά, ενώ η δράση ξεδιπλώνεται με μεθόδους που η πραγματική BND μόνο να ονειρεύεται μπορεί.
Οι ήρωες χακάρουν κάμερες ταξί, παραβιάζουν νοσοκομειακές βάσεις δεδομένων, εισβάλλουν σε παλάτια στο Μαρόκο και χρησιμοποιούν βία για ανάκριση – πρακτικές που συγκρούονται ευθέως με το γερμανικό δίκαιο περί προστασίας δεδομένων και τον αυστηρό διαχωρισμό αστυνομίας και υπηρεσιών πληροφοριών. Ενδιαφέρον έχει ότι η «Unfamiliar» είναι η πρώτη παραγωγή που γυρίζεται εν μέρει στις πραγματικές εγκαταστάσεις της BND στο Βερολίνο, με την υπηρεσία να παρέχει συμβουλευτικό ρόλο χωρίς δικαίωμα λογοκρισίας.
Η ίδια η BND εμφανίζεται στη σειρά ως αδέξια, γεμάτη γκάφες και βαριά δεσμευμένη από τον κοινοβουλευτικό έλεγχο, σε αντιδιαστολή με τις πιο «λαμπερές» αμερικανικές, βρετανικές ή γαλλικές υπηρεσίες. Η ύπαρξη «προδοτών» και διαρροών στο εσωτερικό της υπηρεσίας αποτελεί κεντρικό δραματουργικό άξονα – με σαφείς αναφορές σε πραγματικά ιστορικά σκάνδαλα, από τον πράκτορα της KGB Χάιντς Φελφε μέχρι τις πρόσφατες υποθέσεις κατασκοπείας υπέρ της Ρωσίας.
Πραγματική πολιτική πίεση για ενίσχυση των εξουσιών
Η χρονική συγκυρία δεν είναι τυχαία. Η κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς έχει αυξήσει τον προϋπολογισμό της BND κατά περίπου 26%, στα 1,51 δισ. ευρώ για φέτος, ενώ ετοιμάζονται νομοθετικές αλλαγές που θα τεθούν στο κοινοβούλιο το φθινόπωρο και απαιτούν πλειοψηφία δύο τρίτων.
Σύμφωνα με διαρροές, οι ρυθμίσεις προβλέπουν εξουσιοδότηση της BND να αντεπιτίθεται ενεργά σε κυβερνοεπιθέσεις, να αντιμετωπίζει ύποπτα drones με «κατάλληλα μέσα», να χρησιμοποιεί συστηματικά λογισμικά αναγνώρισης προσώπου και να διατηρεί δεδομένα για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα. Σήμερα η υπηρεσία μπορεί να διεισδύει σε συστήματα πληροφορικής ξένων δρώντων που προετοιμάζουν κυβερνοεπιθέσεις, όχι όμως να τα σαμποτάρει, διαγράφοντας δεδομένα ή απενεργοποιώντας servers.
Η συζήτηση τροφοδοτείται από τις αποτυχίες των τελευταίων ετών: ο πρώην επικεφαλής Μπρούνο Καλ χρειάστηκε να απομακρυνθεί άρον-άρον από το Κίεβο την ημέρα της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, ενώ πρόσφατα πρώην αντιπρόεδρος της υπηρεσίας φέρεται να έπεσε θύμα ρωσικού phishing σε εφαρμογή μηνυμάτων. Παράλληλα, η Γερμανία βασίζεται έντονα σε συμμάχους όπως η CIA για την αποτροπή τρομοκρατικών επιθέσεων στο εσωτερικό.
Ιστορικό βάρος και νέο ψυχροπολεμικό κλίμα
Η ιδιότυπη «δεσμευμένη» φύση της BND πηγάζει από τη μεταπολεμική ίδρυσή της το 1956, ως διάδοχης οργάνωσης της Gehlen Organisation που δημιούργησαν οι αμερικανικές κατοχικές αρχές. Ο φόβος επανενδυνάμωσης ενός αυταρχικού γερμανικού κράτους και η συμμετοχή πρώην ναζί οδήγησαν σε αυστηρό διαχωρισμό αστυνομίας–μυστικών υπηρεσιών και σε περιορισμό των εξουσιών της BND κυρίως στη συλλογή πληροφοριών μέσω ανθρώπινων πηγών, υποκλοπών και δορυφορικών εικόνων.
Σήμερα, όμως, με τον πόλεμο στην Ουκρανία, τη ρωσική υβριδική απειλή και την αίσθηση «νέου ψυχρού πολέμου», το Βερολίνο εξελίσσεται εκ νέου σε κόμβο κατασκοπείας. Ο παραγωγός της σειράς μιλά για μια εποχή όπου «η πόλη γεμίζει ξανά με κατασκόπους». Σε αυτό το πλαίσιο, η «Unfamiliar» λειτουργεί διττά: εξωραΐζει εν μέρει την εικόνα της BND προς το κοινό, αλλά ταυτόχρονα υπενθυμίζει το παρελθόν γκάφας και διείσδυσης από αντίπαλες υπηρεσίες.
Σχόλιο 
: Η σύμπτωση μιας glam κατασκοπικής μυθοπλασίας με την πραγματική προσπάθεια διεύρυνσης των εξουσιών της BND δεν είναι αθώα. Ανεξάρτητα από το αν υπήρξε συντονισμός ή όχι, η σειρά συμβάλλει στην κοινωνική «νομιμοποίηση» πιο επιθετικών εργαλείων παρακολούθησης και κυβερνοεπιχειρήσεων. Για την Ευρώπη, το γερμανικό παράδειγμα θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για το πώς ισορροπούνται η εθνική ασφάλεια, η ψηφιακή άμυνα και τα θεμελιώδη δικαιώματα σε μια εποχή αυξανόμενης γεωπολιτικής έντασης.
#Γερμανία #BND #Netflix #Κατασκοπεία #Κυβερνοασφάλεια #Ευρώπη
