Οι πολίτες της Δημοκρατίας του Κονγκό ψηφίζουν σε εκλογές με προδιαγεγραμμένο αποτέλεσμα υπέρ του Ντενί Σασού Ν’Γκεσό. Πίσω από την κάλπη, μια οικονομία εξαρτημένη από το πετρέλαιο και βαθιά κοινωνική φτώχεια.
Η Δημοκρατία του Κονγκό, ή Κονγκό-Μπραζαβίλ, προσέρχεται σήμερα στις κάλπες για την εκλογή προέδρου, σε μια διαδικασία που οι περισσότεροι αναλυτές θεωρούν ουσιαστικά προδιαγεγραμμένη. Ο 82χρονος Ντενί Σασού Ν’Γκεσό, ένας από τους μακροβιότερους ηγέτες της Αφρικής, αναμένεται να εξασφαλίσει ακόμη μία θητεία, την πέμπτη συνεχόμενη από το 2002.
Εκλογές με περιορισμένο ανταγωνισμό και χαμηλή συμμετοχή
Περίπου 3 εκατ. ψηφοφόροι, σε σύνολο πληθυσμού 5,7 εκατ., είναι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους. Ο Σασού Ν’Γκεσό αντιμετωπίζει έξι αντιπάλους, κανένας εκ των οποίων δεν θεωρείται ότι έχει ρεαλιστικές πιθανότητες ανατροπής του καθεστώτος. Δύο μεγάλα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν καλέσει σε μποϊκοτάζ, καταγγέλλοντας συστηματικές παρατυπίες και έλλειψη ισότιμων όρων διεξαγωγής της αναμέτρησης.
Τα εκλογικά κέντρα άνοιξαν στις 7:00 τοπική ώρα και θα κλείσουν στις 18:00, με παρατηρητές να προειδοποιούν ότι η συμμετοχή ενδέχεται να καταγράψει ιστορικό χαμηλό. Η αποχή λειτουργεί ως σιωπηρή ένδειξη δυσπιστίας απέναντι σε ένα πολιτικό σύστημα που η αντιπολίτευση χαρακτηρίζει «κλειστό κλαμπ εξουσίας» γύρω από τον πρόεδρο και το περιβάλλον του.
Πετρελαϊκός πλούτος, γενικευμένη φτώχεια και χρέος
Παρά τα σημαντικά αποθέματα πετρελαίου –από τα μεγαλύτερα στην υποσαχάρια Αφρική– περισσότερο από το ήμισυ του πληθυσμού ζει κάτω από το όριο της φτώχειας. Οι υδρογονάνθρακες αντιπροσωπεύουν πάνω από τα τρία τέταρτα των εξαγωγών, καθιστώντας τη χώρα εξαιρετικά ευάλωτη στις διακυμάνσεις των τιμών ενέργειας και περιορίζοντας τη διαφοροποίηση της οικονομίας.
Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι το δημόσιο χρέος αγγίζει το 94,5% του ΑΕΠ, την ώρα που η ανεργία των νέων λαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις. Κριτικοί του καθεστώτος υποστηρίζουν ότι μεγάλα τμήματα των πετρελαϊκών εσόδων κατευθύνονται στις τσέπες ανώτερων αξιωματούχων, με αποτέλεσμα να υπονομεύονται οι αναπτυξιακές προοπτικές και οι κοινωνικές υποδομές.
Η χώρα βρίσκεται επίσης στο στόχαστρο ποινικών ερευνών και καταγγελιών στο εξωτερικό, ιδίως στη Γαλλία, την πρώην αποικιακή δύναμη, με την οποία διατηρεί ακόμη στενούς δεσμούς. Παράλληλα, το Μπραζαβίλ έχει ενισχύσει τις σχέσεις του με τη Ρωσία, αξιοποιώντας τον γεωπολιτικό ανταγωνισμό για να διευρύνει τα περιθώρια κινήσεων του καθεστώτος.
Η διαδρομή και η παγίωση της εξουσίας Σασού Ν’Γκεσό
Ο Σασού Ν’Γκεσό ανέλαβε για πρώτη φορά την ηγεσία το 1979, σε καθεστώς μονοκομματισμού. Το 1992 έχασε τις πρώτες πολυκομματικές εκλογές που ο ίδιος οργάνωσε, όμως επέστρεψε με τα όπλα: ηγήθηκε πολιτοφυλακής που ανέτρεψε τον εκλεγμένο πρόεδρο έπειτα από τετράμηνο εμφύλιο πόλεμο το 1997.
Έκτοτε επανεκλέγεται σταθερά (2002, 2009, 2016, 2021) σε εκλογικές διαδικασίες που η αντιπολίτευση και οργανώσεις δικαιωμάτων χαρακτηρίζουν αδιαφανείς και μη ελεύθερες. Το 2015, δημοψήφισμα αναθεώρησε το Σύνταγμα, καταργώντας όρια ηλικίας και θητειών για τον πρόεδρο και ανοίγοντας τον δρόμο για τη σημερινή του υποψηφιότητα.
Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατηγορούν το καθεστώς για δίωξη αντιφρονούντων. Δύο εξέχοντες αντιπολιτευόμενοι που συμμετείχαν στην εκστρατεία του 2016, οι Ζαν-Μαρί Μισέλ Μοκόκο και Αντρέ Οκόμπι Σαλίσα, εκτίουν ποινές 20 ετών για «απειλή στην εσωτερική ασφάλεια», σε υποθέσεις που η αντιπολίτευση θεωρεί πολιτικά υποκινούμενες.
Μετά από δεκαετίες στην κορυφή της εξουσίας, ο Σασού Ν’Γκεσό είναι πλέον ο τρίτος μακροβιότερος πρόεδρος στην Αφρική, πίσω από τον Πολ Μπία στο Καμερούν και τον Θεοντόρο Ομπιάνγκ Νγκουέμα Μπασόγκο στην Ισημερινή Γουινέα. Το αποτέλεσμα των σημερινών εκλογών, αν και θεωρείται δεδομένο, θα κρίνει εάν η χώρα θα συνεχίσει στον ίδιο αυταρχικό και μονοδιάστατα πετρελαϊκό δρόμο ή αν η κοινωνική πίεση θα αρχίσει να διαβρώνει σταδιακά τα θεμέλια του καθεστώτος.
Σχόλιο 
: Το Κονγκό-Μπραζαβίλ είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα «κατάρας του πετρελαίου»: συσσωρευμένη εξουσία, θεσμική αποδυνάμωση και κοινωνική φτώχεια, σε μια εκλογική διαδικασία που μοιάζει περισσότερο με τελετουργική επικύρωση παρά με πραγματική δημοκρατική επιλογή.
#Κονγκό #Αφρική #εκλογές #πετρέλαιο #χρέος
