Η Ιαπωνία ενεργοποιεί τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου για να μετριάσει τους κινδύνους στην παγκόσμια αγορά, εν μέσω πολέμου στο Ιράν. Η κίνηση εντάσσεται σε συντονισμένη δράση των χωρών-μελών του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.
Η ιαπωνική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι ξεκινά την απελευθέρωση ποσοτήτων από τα στρατηγικά της αποθέματα πετρελαίου, σε μια προσπάθεια να περιορίσει τις ανησυχίες για την προσφορά, καθώς ο πόλεμος μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Ιράν κλιμακώνει τη γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή. Η απόφαση σηματοδοτεί μια από τις πιο επιθετικές παρεμβάσεις της Ιαπωνίας στην ενεργειακή της ασφάλεια τα τελευταία χρόνια.
Κίνηση σε δύο φάσεις και αλλαγή στους κανόνες αποθεματοποίησης
Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Σαναέ Τακαΐτσι είχε προαναγγείλει την κίνηση την προηγούμενη εβδομάδα, ως μέρος μιας ευρύτερης, συντονισμένης απελευθέρωσης αποθεμάτων από τα κράτη-μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), συνολικού ύψους 400 εκατ. βαρελιών. Για την Ιαπωνία, το σχέδιο υλοποιείται σε δύο διακριτές φάσεις.
Αρχικά, απελευθερώνονται ποσότητες που αντιστοιχούν σε 15 ημέρες αποθεμάτων τα οποία διατηρούνται από τον ιδιωτικό τομέα – κυρίως διυλιστήρια και εταιρείες εμπορίας πετρελαίου. Στη συνέχεια, θα ακολουθήσει η διάθεση στην αγορά ποσοτήτων που ισοδυναμούν με έναν μήνα αποθεμάτων τα οποία ελέγχονται άμεσα από το ιαπωνικό δημόσιο. Με αυτό τον τρόπο, το Τόκιο επιχειρεί να εξομαλύνει τις ροές στην αγορά, αποφεύγοντας ταυτόχρονα μια απότομη αποστράγγιση των εθνικών του αποθεμάτων.
Παράλληλα, η κυβέρνηση προχώρησε σε μια δομική αλλαγή στους κανόνες αποθεματοποίησης: μείωσε την υποχρεωτική περίοδο διατήρησης αποθεμάτων από τις εταιρείες πετρελαίου από 70 σε 55 ημέρες. Η απόφαση αυτή αυξάνει τη διαθέσιμη ρευστότητα στην αγορά, καθώς απελευθερώνει μέρος των δεσμευμένων ποσοτήτων, αλλά εγείρει και ερωτήματα για το πώς θα επηρεαστεί η μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος της χώρας σε μελλοντικά σοκ.
Επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές και ο γεωπολιτικός παράγοντας
Η κίνηση της Ιαπωνίας έρχεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Ο πόλεμος που εμπλέκει τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν αυξάνει τον κίνδυνο διαταραχών στις θαλάσσιες οδούς μεταφοράς ενέργειας, ιδίως στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό ποσοστό των παγκόσμιων εξαγωγών αργού. Σε αυτό το περιβάλλον, η προληπτική απελευθέρωση αποθεμάτων από μια τόσο μεγάλη εισαγωγική χώρα όπως η Ιαπωνία στέλνει μήνυμα στις αγορές ότι οι καταναλωτές είναι διατεθειμένοι να χρησιμοποιήσουν τα στρατηγικά τους «μαξιλάρια» για να αποφύγουν ακραίες διακυμάνσεις στις τιμές.
Για τις εισαγωγικές οικονομίες –συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας– τέτοιες παρεμβάσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως ανάχωμα σε περαιτέρω άνοδο του κόστους ενέργειας, που τροφοδοτεί πληθωριστικές πιέσεις και επιβαρύνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Ωστόσο, η επαναλαμβανόμενη χρήση στρατηγικών αποθεμάτων ενέχει τον κίνδυνο να καταστούν λιγότερο αποτελεσματικά ως εργαλείο έκτακτης ανάγκης, αν οι γεωπολιτικές εντάσεις παραταθούν.
Η απόφαση του Τόκιο υπογραμμίζει επίσης τη στενή διασύνδεση μεταξύ ενεργειακής ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής. Η Ιαπωνία, ως παραδοσιακά σύμμαχος των ΗΠΑ και ταυτόχρονα εξαρτημένη από εισαγωγές από τη Μέση Ανατολή, επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη στήριξης της διεθνούς σταθερότητας και στην προστασία της εσωτερικής της οικονομίας.
Σχόλιο 
: Η Ιαπωνία στέλνει σαφές σήμα ότι η εποχή της άνετης ενεργειακής ασφάλειας έχει τελειώσει· η χρήση στρατηγικών αποθεμάτων ως εργαλείου διαχείρισης κρίσεων θα γίνεται ολοένα και συχνότερα, αλλά με το τίμημα της μείωσης των διαθέσιμων «ασφαλιστικών δικλίδων» για μελλοντικά, ίσως σοβαρότερα, σοκ.
#Ιαπωνία #Πετρέλαιο #Ενέργεια #Ιράν #IEA
