Η Ουάσιγκτον ζητά ευρωπαϊκή στρατιωτική συνδρομή για την ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ, αλλά οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εμφανίζονται απρόθυμες. Την ίδια ώρα, η εκτόξευση των τιμών ενέργειας ενισχύει τη Ρωσία και βαθαίνει τις ρωγμές στις διατλαντικές σχέσεις.
Η κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν και ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ έχουν μετατραπεί σε πολλαπλή κρίση για την Ευρώπη: γεωπολιτική, ενεργειακή και οικονομική. Ο Ντόναλντ Τραμπ πιέζει ανοικτά τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν ενεργό ρόλο στην προστασία της κρίσιμης θαλάσσιας οδού, όμως τα κράτη-μέλη της ΕΕ δείχνουν σαφή διστακτικότητα να εμπλακούν στρατιωτικά.
Πιέσεις Τραμπ και ευρωπαϊκή απροθυμία
Στη συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στις Βρυξέλλες, το αίτημα των ΗΠΑ για συνδρομή στην ασφάλεια των δεξαμενόπλοιων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ βρέθηκε στο επίκεντρο. Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να διευρύνει τη διεθνή συμμετοχή στον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν, συνδέοντας ευθέως τη στάση της Ευρώπης με το μέλλον του ΝΑΤΟ.
«Είναι μόνο λογικό όσοι επωφελούνται από τα Στενά να βοηθήσουν ώστε να μην συμβεί κάτι κακό εκεί», δήλωσε ο Τραμπ, προειδοποιώντας ότι μια αρνητική απάντηση θα είναι «πολύ κακή για το μέλλον του ΝΑΤΟ». Στόχος του Λευκού Οίκου είναι η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτές, καμία από τις δύο χώρες δεν είναι διατεθειμένη να εμπλακεί όσο οι εχθροπραξίες συνεχίζονται με ένταση και παραμένουν θολοί οι στρατηγικοί στόχοι ΗΠΑ και Ισραήλ.
Η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας αναγνώρισε ότι είναι «ζωτικό συμφέρον» της Ευρώπης να παραμείνουν ανοικτά τα Στενά του Ορμούζ, αλλά μετά το πέρας της συνεδρίασης παραδέχθηκε ότι «δεν υπάρχει όρεξη» για επέκταση της υφιστάμενης ναυτικής αποστολής της ΕΕ στην περιοχή, «προς το παρόν». Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιοχάν Βάντεφουλ ξεκαθάρισε ότι δεν βλέπει ρόλο για το ΝΑΤΟ στη φύλαξη των Στενών, υπογραμμίζοντας πως τυχόν ανάθεση τέτοιας αποστολής θα απαιτούσε σαφείς αποφάσεις εντός της Συμμαχίας.
Ενεργειακό σοκ και ρωσικό όφελος
Ο ναυτικός αποκλεισμός από το Ιράν, μέσω του οποίου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου αργού πετρελαίου, έχει ήδη βυθίσει την ευρωπαϊκή οικονομία σε νέα ενεργειακή δοκιμασία. Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανέφερε ότι από την έναρξη της σύγκρουσης οι τιμές φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά 50% και του πετρελαίου κατά 27%. Μόνο στις πρώτες δέκα ημέρες του πολέμου με το Ιράν, οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι πλήρωσαν επιπλέον 3 δισ. ευρώ για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων.
Η άνοδος των τιμών δημιουργεί απρόσμενο δημοσιονομικό «δώρο» για τη Μόσχα. Με το πετρέλαιο να αγγίζει τα 87,20 ευρώ (100 δολάρια) το βαρέλι, η Ρωσία προβάλλει εκ νέου ως «αξιόπιστος προμηθευτής» πετρελαίου και φυσικού αερίου. Παράλληλα, ο Τραμπ έχει χαλαρώσει προσωρινά ορισμένες κυρώσεις στις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου, συμπεριλαμβανομένης 30ήμερης εξαίρεσης για την Ινδία, κίνηση που ενισχύει περαιτέρω τα έσοδα του Κρεμλίνου.
Η ΕΕ, αν και προειδοποιεί κατά της αναστροφής της πολιτικής απεξάρτησης από τα ρωσικά καύσιμα, γνωρίζει ότι κάθε ανοδικό κύμα τιμών ευνοεί τη χρηματοδότηση του ρωσικού πολέμου στην Ουκρανία. Σε μια προσπάθεια συγκράτησης των τιμών, ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο υποστήριξαν την απελευθέρωση εκατομμυρίων βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης κίνησης του G7. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας έχει καλέσει για συνολική διάθεση 400 εκατ. βαρελιών από τα επείγοντα αποθέματα.
Ουκρανικό μέτωπο και στρατιωτικές ισορροπίες
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ δεν απειλεί μόνο την ευρωπαϊκή οικονομία, αλλά και την ικανότητα της Δύσης να στηρίξει την Ουκρανία. Σύμφωνα με την Κάλας, υπάρχει «άμεσος αντίκτυπος» στον πόλεμο στην Ουκρανία, καθώς κρίσιμα αμυντικά συστήματα, όπως οι πύραυλοι Patriot που προμηθεύονται οι Ευρωπαίοι από τις ΗΠΑ για το Κίεβο, τώρα κατευθύνονται και προς τον Κόλπο.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει επισημάνει ότι οι χώρες του Κόλπου χρησιμοποίησαν περισσότερους πυραύλους Patriot στις πρώτες ημέρες των ιρανικών επιθέσεων από όσους έχει χρησιμοποιήσει η Ουκρανία αφότου ξεκίνησε η ρωσική εισβολή πριν από τέσσερα χρόνια. Προκειμένου να διατηρήσει τη ροή των δυτικών συστημάτων αεράμυνας, το Κίεβο προσφέρει στα κράτη του Κόλπου την αντιαεροπορική τεχνολογία του κατά drones, ώστε να περιοριστεί η κατανάλωση Patriot σε αναχαιτίσεις πυραύλων.
Η ουκρανική εμπειρία στην αντιμετώπιση των ρωσικών μη επανδρωμένων Shahed – ίδιου τύπου με αυτά που χρησιμοποιεί το Ιράν – θεωρείται πολύτιμη για τις αραβικές μοναρχίες. Ο στόχος, όπως εξηγούν Ευρωπαίοι αναλυτές, είναι να μειωθεί η ζήτηση για αναχαιτιστές Patriot στον Κόλπο, ώστε μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής να μπορεί να κατευθυνθεί εκ νέου στο ουκρανικό μέτωπο.
Σχόλιο 
: Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ αποκαλύπτει την ευρωπαϊκή στρατηγική αδυναμία: ενεργειακή εξάρτηση, στρατιωτική εξάρτηση από τις ΗΠΑ και πολιτική απροθυμία ανάληψης ρίσκου. Η άρνηση αποστολής ναυτικών δυνάμεων μπορεί να περιορίζει την άμεση έκθεση σε ιρανικά πλήγματα, αλλά ενισχύει την εικόνα μιας Ευρώπης που αντιδρά, δεν προλαμβάνει. Εν τω μεταξύ, η Ρωσία κεφαλαιοποιεί την ενεργειακή αναταραχή, ενώ η Ουκρανία κινδυνεύει να βρεθεί στη σκιά ενός νέου μετώπου στη Μέση Ανατολή. Για την ΕΕ, το διακύβευμα δεν είναι μόνο οι τιμές του πετρελαίου, αλλά η αξιοπιστία της ως γεωπολιτικού παίκτη σε ένα περιβάλλον πολλαπλών κρίσεων.
#ΗΠΑ #ΕΕ #Ιράν #ΣτενάΟρμούζ #Ενέργεια #Ρωσία #Ουκρανία #ΝΑΤΟ
