Η κυβέρνηση στήνει νέα ειδική υπηρεσία στα πρότυπα του Ταμείου Ανάκαμψης για να διαχειριστεί δύο κρίσιμα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία. Στόχος είναι να καλυφθεί μέρος του κενού που αφήνει η λήξη του ΤΑΑ την περίοδο 2026-2032.
Μετά το 2026, όταν το Ταμείο Ανάκαμψης ολοκληρώνει τον κύκλο του, η Ελλάδα δεν μένει χωρίς ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία για την πράσινη μετάβαση και την κοινωνική συνοχή. Η κυβέρνηση επιλέγει να «αντιγράψει» το οργανωτικό μοντέλο του ΤΑΑ, δημιουργώντας μια νέα Ειδική Υπηρεσία για τη διαχείριση του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου και του Ταμείου Εκσυγχρονισμού, με στόχο να αξιοποιήσει πόρους άνω των 7 δισ. ευρώ έως το 2032.
Η αρχιτεκτονική του Κοινωνικού Κλιματικού Σχεδίου
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο που έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση με απόφαση του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση, συστήνεται η «Ειδική Υπηρεσία Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου και Ταμείου Εκσυγχρονισμού» (Ειδική Υπηρεσία ΚΚΤ και ΤΕ). Η νέα δομή αναλαμβάνει τη διαχείριση του ελληνικού Κοινωνικού Κλιματικού Σχεδίου για την περίοδο 2025-2032, συνολικού προϋπολογισμού 5,3 δισ. ευρώ, εκ των οποίων το 25% θα προέλθει από εθνικούς πόρους.
Το σχέδιο στοχεύει στην προστασία ενεργειακά και μεταφορικά ευάλωτων νοικοκυριών και πολύ μικρών επιχειρήσεων από τις επιπτώσεις του συστήματος εμπορίας ρύπων. Οργανώνεται γύρω από τρεις πυλώνες:
Πρώτον, τον κτιριακό τομέα, που θα απορροφήσει το 60%-65% των πόρων, με δράσεις ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών, εγκαταστάσεων και εξοπλισμού πολύ μικρών επιχειρήσεων, αλλά και στέγασης ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.
Δεύτερον, τις μεταφορές, με 30%-35% του προϋπολογισμού να κατευθύνεται στην ενίσχυση του στόλου αστικών λεωφορείων και στην αναβάθμιση μέσων σταθερής τροχιάς.
Τρίτον, την άμεση εισοδηματική στήριξη νοικοκυριών, μέσω επιδομάτων θέρμανσης και ενοικίου, με μερίδιο 10%-15% των πόρων.
Η προετοιμασία του προγράμματος έχει ήδη ξεκινήσει, ενώ προβλέπεται η δυνατότητα να ενταχθούν εκ των υστέρων έργα που έχουν χρηματοδοτηθεί από εθνικούς πόρους, εφόσον πληρούν τα κριτήρια του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου. Τα έργα ύψους 5,3 δισ. ευρώ θα παρουσιαστούν αναλυτικά από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και τον Νίκο Παπαθανάση.
Ταμείο Εκσυγχρονισμού και νέα θεσμική δομή
Η ίδια Ειδική Υπηρεσία θα συντονίζει και τα έργα του Ταμείου Εκσυγχρονισμού της ΕΕ, το οποίο χρηματοδοτείται από τα έσοδα των δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων. Για την Ελλάδα έχουν προϋπολογιστεί πόροι 1,6 δισ. ευρώ, με ήδη ενταγμένα έργα όπως η αγορά ηλεκτρικών λεωφορείων.
Στο Ταμείο Εκσυγχρονισμού αναμένεται να ενταχθούν παρεμβάσεις σε ΑΠΕ και δίκτυα, έργα εξηλεκτρισμού, βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης και ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας ενεργοβόρων επιχειρήσεων, με έμφαση στη βιομηχανία και τον εκσυγχρονισμό της ναυτιλίας.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι επικεφαλής της νέας υπηρεσίας θα τοποθετηθεί διοικητής, «πρόσωπο εγνωσμένου κύρους και μακρόχρονης επαγγελματικής εμπειρίας σε τομείς σχετικούς με χρηματοδοτικά εργαλεία». Η δομή της υπηρεσίας περιλαμβάνει:
– Συντονιστική Αρχή Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, με ευθύνη για τη διαχείριση πόρων και την επίτευξη στόχων κλιματικής ουδετερότητας.
– Διεύθυνση Συντονισμού Ταμείου Εκσυγχρονισμού, που υποστηρίζει τους φορείς υλοποίησης.
– Μονάδα Διοικητικής Υποστήριξης και αυτοτελές Τμήμα Νομικής Υποστήριξης, για οργανωτική και θεσμική θωράκιση.
Η δημόσια διαβούλευση διαρκεί έως τις 23 Μαρτίου, αφήνοντας περιορισμένο αλλά κρίσιμο χρόνο για βελτιώσεις στο θεσμικό πλαίσιο.
Σχόλιο 
: Η επιλογή αναπαραγωγής του μοντέλου ΤΑΑ δείχνει ότι η κυβέρνηση ποντάρει στη θεσμική συνέχεια και στην ταχεία απορρόφηση κοινοτικών πόρων. Το στοίχημα όμως είναι διπλό: αφενός να μην επαναληφθούν οι γνωστές παθογένειες καθυστερήσεων και γραφειοκρατίας, αφετέρου οι πόροι να κατευθυνθούν πράγματι στους ευάλωτους και στην παραγωγική βάση και όχι σε αποσπασματικές επιδοματικές πολιτικές ή έργα χαμηλής προστιθέμενης αξίας.
#ΚοινωνικόΚλιματικόΤαμείο #ΤαμείοΕκσυγχρονισμού #ΤαμείοΑνάκαμψης #ΕΕ #Ενέργεια
