Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν μετατρέπεται σε σιωπηλή θανατηφόρα κρίση για εκατομμύρια χρονίως πάσχοντες. Καταρρέουν υποδομές, διακόπτονται θεραπείες, η πρόσβαση σε φάρμακα γίνεται ζήτημα ζωής ή θανάτου.
Πίσω από τις γραμμές του μετώπου στο Ιράν, μια λιγότερο ορατή αλλά εξίσου καταστροφική μάχη μαίνεται: αυτή των χρονίως πάσχοντων για την επιβίωσή τους. Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν, που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026, έχει προκαλέσει μια ταχέως κλιμακούμενη ανθρωπιστική κρίση στον τομέα της υγείας, με νοσοκομεία να υπολειτουργούν, ιδιωτικές κλινικές να κλείνουν και κρίσιμες θεραπείες να διακόπτονται.
Καταρρέουσες υποδομές, ελλείψεις προσωπικού και διακοπές ρεύματος
Στην Τεχεράνη, ακόμη και μεγάλα νοσοκομεία όπως το Γκάντι έχουν υποστεί ζημιές από επιθέσεις σε γειτονικούς στόχους, ενώ οι γιατροί κάνουν λόγο για ένα σύστημα στα όρια της αντοχής του. Χειρουργεία αναβάλλονται, τα νοσοκομεία είναι υποστελεχωμένα και υπηρεσίες ζωτικής σημασίας, όπως οι εμβολιασμοί και η τακτική παρακολούθηση χρόνιων νοσημάτων, διακόπτονται.
Ακτιβιστές γιατροί ιρανικής καταγωγής, που βρίσκονται στην Αυστρία, περιγράφουν μια δραματική εικόνα: εξειδικευμένοι γιατροί στην Τεχεράνη φροντίζουν πλέον 200–300 ασθενείς ο καθένας, πολλαπλάσιο της κανονικής τους δυνατότητας. Παράλληλα, διακοπές ρεύματος στα νοσοκομεία μετά από επιθέσεις θέτουν σε κίνδυνο φάρμακα που απαιτούν συγκεκριμένες θερμοκρασίες φύλαξης, όπως βιολογικοί παράγοντες, σκευάσματα για καρκινοπαθείς ή ασθενείς με σπάνιες παθήσεις.
Η κατάσταση επιδεινώνεται από τη μαζική φυγή γιατρών προς ασφαλέστερες περιοχές στο βορρά, στις επαρχίες Γκιλάν και Μαζανταράν. Χιλιάδες ασθενείς με καρκίνο, σκλήρυνση κατά πλάκας, αιματολογικές νόσους ή διαβήτη χάνουν την άμεση επαφή με τους θεράποντες ιατρούς τους, άρα και την πρόσβαση σε εξειδικευμένα φάρμακα και παρακολούθηση.
Κρίσιμες ελλείψεις φαρμάκων και ο κίνδυνος κατάρρευσης
Επισήμως, το ιρανικό υπουργείο Υγείας διαβεβαιώνει ότι υπάρχουν «επαρκή στρατηγικά αποθέματα» φαρμάκων. Ωστόσο, οι μαρτυρίες οικογενειών και γιατρών δείχνουν μια άλλη πραγματικότητα: το δίκτυο διανομής έχει διαταραχθεί από τις επιθέσεις, το χάος και τις ήδη υφιστάμενες διεθνείς κυρώσεις, καθιστώντας ολοένα δυσκολότερη την προμήθεια σωτήριων θεραπειών.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένοι είναι οι ασθενείς με αιμορροφιλία, σπάνιες γενετικές διαταραχές και όσοι εξαρτώνται από εξειδικευμένα, ακριβά σκευάσματα που δεν κυκλοφορούν ελεύθερα στην αγορά. Αν οι ελλείψεις διαρκέσουν εβδομάδες, προειδοποιούν οι γιατροί, ο κίνδυνος μιας μη αναστρέψιμης υγειονομικής κρίσης για αυτές τις ομάδες είναι άμεσος.
Στις δυτικές επαρχίες Ιλάμ και Κερμανσάχ έχουν ήδη καταγραφεί ελλείψεις ακόμη και σε βασικά φάρμακα και αντιβιοτικά. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, από την έναρξη του πολέμου έχουν αναφερθεί πάνω από 1.300 θάνατοι και 9.000 τραυματίες στο Ιράν, ενώ έχουν επιβεβαιωθεί τουλάχιστον 18 επιθέσεις σε δομές υγείας, με νεκρούς και μεταξύ του ιατρικού προσωπικού.
Διακοπή επικοινωνιών και παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων
Η εκτεταμένη διακοπή του διαδικτύου και των τηλεπικοινωνιών από τις ιρανικές αρχές, στο πλαίσιο του πολέμου, έχει σχεδόν παραλύσει την ιατρική συντονιστική ικανότητα της χώρας. Η τηλεϊατρική έχει ουσιαστικά σταματήσει, τα ραντεβού δεν μπορούν να ανανεωθούν, οι ηλεκτρονικές συνταγές και τα ιατρικά αρχεία είναι δυσπρόσιτα, απομονώνοντας ακόμη περισσότερο τους πιο ευάλωτους ασθενείς.
Ιρανοί γιατροί και ακτιβιστές υπενθυμίζουν ότι ο πόλεμος πλήττει πρωτίστως το πιο θεμελιώδες δικαίωμα: το δικαίωμα στη ζωή. Μόλις αυτό απειληθεί, ακολουθούν σχεδόν αναπόφευκτα παραβιάσεις του δικαιώματος στην υγεία και την ιατρική περίθαλψη. Η εμπειρία προηγούμενων συγκρούσεων δείχνει ότι οι τραυματίες είναι συνήθως τρεις έως έξι φορές περισσότεροι από τους νεκρούς – και πολλοί από αυτούς μετατρέπονται σε νέους χρονίως πάσχοντες, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο ένα ήδη κλονισμένο σύστημα.
Σχόλιο 
: Ο πόλεμος στο Ιράν αναδεικνύει με ωμό τρόπο ότι η υγεία αποτελεί κρίσιμη υποδομή, ισοδύναμη με την ενέργεια και τις μεταφορές. Η στοχοποίηση ή η έμμεση αποδιάρθρωση του συστήματος υγείας μέσω βομβαρδισμών, κυρώσεων και διακοπής επικοινωνιών λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής θανάτου για τους πιο αδύναμους: καρκινοπαθείς, διαβητικούς, ασθενείς με σπάνιες παθήσεις. Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, το μήνυμα είναι σαφές: η θωράκιση της υγείας σε περιόδους κρίσης –από την εφοδιαστική αλυσίδα φαρμάκων έως την ψηφιακή ανθεκτικότητα των νοσοκομείων– δεν είναι πολυτέλεια, αλλά στρατηγική προτεραιότητα εθνικής ασφάλειας.
#Ιράν #πόλεμος #υγεία #ανθρωπιστική_κρίση
