Νέο πλαίσιο στον εξωδικαστικό μηχανισμό αλλάζει ριζικά τον τρόπο διάσωσης της πρώτης κατοικίας. Κεντρικός άξονας ο διαχωρισμός της κύριας κατοικίας από την υπόλοιπη περιουσία.
Μια κρίσιμη παρέμβαση στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, με στόχο την ουσιαστική προστασία της πρώτης κατοικίας, ανακοίνωσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης. Η νέα ρύθμιση επιτρέπει για πρώτη φορά στους οφειλέτες να «απομονώνουν» την κύρια κατοικία τους από τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία, ώστε η λύση που παράγεται να αντανακλά αποκλειστικά την αξία του σπιτιού και τα πραγματικά εισοδήματά τους.
Πώς λειτουργεί ο νέος μηχανισμός διάσωσης
Στον αναβαθμισμένο εξωδικαστικό, ο οφειλέτης θα μπορεί, εφόσον το επιθυμεί, να ζητά ρύθμιση που αφορά αποκλειστικά τη διάσωση της κύριας κατοικίας του. Σε αυτή την περίπτωση, ο αλγόριθμος του συστήματος θα λαμβάνει υπόψη μόνο την αξία της συγκεκριμένης κατοικίας – όπως ήδη ορίζεται στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο, δηλαδή το μέγιστο μεταξύ εμπορικής αξίας (όπως τη δηλώνει ο πιστωτής) και αξίας ΕΝΦΙΑ.
Η πρόταση ρύθμισης που θα παράγεται θα προβλέπει, αφενός, σταδιακή αποπληρωμή της αξίας της κύριας κατοικίας με σημαντικό «κούρεμα» στις οφειλές προς τους χρηματοδοτικούς φορείς, αφετέρου, εκποίηση των λοιπών ακινήτων του οφειλέτη μέσω ηλεκτρονικών πλειστηριασμών (e-auction). Η εκποίηση αυτή θα ενσωματώνεται ρητά ως όρος στη σύμβαση αναδιάρθρωσης.
Καθοριστικό στοιχείο είναι ότι ο οφειλέτης διατηρεί το δικαίωμα να αποδεχθεί ή να απορρίψει την πρόταση που παράγεται από τον αλγόριθμο. Εφόσον αποδεχθεί, υπογράφεται σύμβαση με βελτιωμένους όρους δόσης και κουρέματος, υπό την προϋπόθεση τήρησης της πληρωμής για τη διάσωση της κύριας κατοικίας και της εκποίησης των υπόλοιπων ακινήτων.
Οικονομική λογική και επιπτώσεις για τράπεζες και οφειλέτες
Η φιλοσοφία της ρύθμισης εδράζεται στην αρχή ότι η διάσωση της κύριας κατοικίας πρέπει να συνδέεται με τη ρεαλιστική αξία της και όχι με το σύνολο της περιουσίας, που συχνά περιλαμβάνει ακίνητα δύσκολα ρευστοποιήσιμα. Έτσι, όταν η αξία της κατοικίας είναι χαμηλότερη από το συνολικό ύψος των οφειλών, δημιουργείται περιθώριο για ουσιαστικές διαγραφές και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις.
Ταυτόχρονα, η υποχρεωτική ενσωμάτωση της εκποίησης δευτερευόντων ακινήτων στη σύμβαση αναδιάρθρωσης αντιμετωπίζει μια χρόνια στρέβλωση: ακίνητα που δεν μπορούσαν εύκολα να πουληθούν, επιβάρυναν τις προτάσεις ρύθμισης και περιόριζαν τα περιθώρια κουρέματος. Με την τυποποιημένη διαδικασία μέσω e-auction, οι χρηματοδοτικοί φορείς αποκτούν μεγαλύτερη προβλεψιμότητα ως προς τις ανακτήσεις, ενώ το Δημόσιο επιδιώκει ταχεία επίλυση ιδιωτικών χρεών και αποσυμφόρηση του συστήματος πλειστηριασμών.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να επαναφέρει, σε νέα μορφή, το βασικό χαρακτηριστικό όλων των προηγούμενων εργαλείων διάσωσης κατοικίας: τη σταδιακή αποπληρωμή της αξίας του ακινήτου προς τους πιστωτές, αλλά με πιο στοχευμένο και αυτοματοποιημένο τρόπο. Το στοίχημα είναι διπλό: αφενός να προσφέρει μια πραγματική «δεύτερη ευκαιρία» σε νοικοκυριά με βιώσιμα εισοδήματα, αφετέρου να αποφύγει οριζόντιες ρυθμίσεις που θα ενίσχυαν τον ηθικό κίνδυνο και θα επιβάρυναν υπέρμετρα το τραπεζικό σύστημα.
Σχόλιο 
: Η νέα ρύθμιση μετατοπίζει το κέντρο βάρους από την καθολική προστασία περιουσίας σε μια στοχευμένη, οικονομικά τεκμηριωμένη διάσωση της πρώτης κατοικίας. Αν εφαρμοστεί με ταχύτητα και διαφάνεια, μπορεί να λειτουργήσει ως ισορροπία ανάμεσα στην κοινωνική ευαισθησία και τη δημοσιονομική/τραπεζική σταθερότητα, περιορίζοντας τους στρατηγικούς κακοπληρωτές και ενισχύοντας όσους πραγματικά χρειάζονται δεύτερη ευκαιρία.
#εξωδικαστικός #πρώτηΚατοικία #ιδιωτικόΧρέος #Πιερρακάκης
