Ο Ντόναλντ Τραμπ αποστασιοποιείται από το ισραηλινό πλήγμα στο ιρανικό κοίτασμα South Pars, αλλά απειλεί με συντριπτική απάντηση αν το Ιράν ξαναχτυπήσει το Κατάρ. Η κλιμάκωση γύρω από το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου στον κόσμο ανεβάζει τις τιμές ενέργειας και εντείνει τους φόβους για ευρύτερη περιφερειακή ανάφλεξη.
Νέα διάσταση λαμβάνει η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν–Ισραήλ στον Περσικό Κόλπο, μετά το ισραηλινό πλήγμα σε τμήμα του κολοσσιαίου κοιτάσματος φυσικού αερίου South Pars και την ιρανική απάντηση με επίθεση κατά του Κατάρ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έσπευσε να αποστασιοποιηθεί από την ισραηλινή ενέργεια, δηλώνοντας ότι η Ουάσιγκτον «δεν είχε καμία εκ των προτέρων γνώση» της επιχείρησης, την ώρα που οι αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου αντιδρούν με έντονη άνοδο τιμών.
Δημόσια αποστασιοποίηση από Ισραήλ και σκληρό μήνυμα στην Τεχεράνη
Σε ανάρτησή του στα κοινωνικά δίκτυα, ο Τραμπ τόνισε ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν γνώριζαν τίποτα για αυτή τη συγκεκριμένη επίθεση» και ότι «η χώρα του Κατάρ δεν ενεπλάκη με κανέναν τρόπο, ούτε είχε ιδέα ότι θα συμβεί». Η διατύπωση αυτή συνιστά σπάνια δημόσια παραδοχή ρήγματος στον συντονισμό ΗΠΑ–Ισραήλ, ιδιαίτερα δεδομένου ότι ο τρέχων πόλεμος εναντίον του Ιράν ξεκίνησε με κοινές επιθέσεις των δύο χωρών στα τέλη Φεβρουαρίου.
Παρά τη ρητή αποστασιοποίηση, ο Αμερικανός πρόεδρος υιοθέτησε εξαιρετικά επιθετική ρητορική έναντι της Τεχεράνης. Προειδοποίησε ότι, αν το Ιράν επιχειρήσει εκ νέου επίθεση κατά του Κατάρ, οι ΗΠΑ «θα ανατινάξουν μαζικά ολόκληρο το κοίτασμα South Pars», «με ισχύ και δύναμη που το Ιράν δεν έχει ξαναδεί». Ο Τραμπ διευκρίνισε ότι η μελλοντική στοχοποίηση του κοιτάσματος δεν θα γίνει από το Ισραήλ, αλλά από τις ίδιες τις ΗΠΑ, «με ή χωρίς τη βοήθεια ή συναίνεση του Ισραήλ», επιχειρώντας έτσι να αποθαρρύνει την Τεχεράνη από περαιτέρω κλιμάκωση εις βάρος του Κατάρ.
Κρίσιμο ενεργειακό διακύβευμα και παγκόσμιες αγορές
Το South Pars, που μοιράζονται Ιράν και Κατάρ, αποτελεί το μεγαλύτερο γνωστό κοίτασμα φυσικού αερίου στον πλανήτη και καλύπτει περίπου το 80% των αναγκών του Ιράν σε φυσικό αέριο για ηλεκτροπαραγωγή και θέρμανση. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι το ισραηλινό πλήγμα αφορούσε «σχετικά μικρό τμήμα» του κοιτάσματος, ωστόσο το γεγονός ότι στοχοποιήθηκε μια τόσο κρίσιμη ενεργειακή υποδομή αρκούσε για να εκτοξεύσει τις διεθνείς τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η ιρανική επιλογή να απαντήσει πλήττοντας το γειτονικό Κατάρ, το οποίο ο Λευκός Οίκος χαρακτηρίζει «απολύτως αθώο» στην υπόθεση, εισάγει έναν ιδιαίτερα επικίνδυνο παράγοντα στην περιφερειακή εξίσωση. Το Κατάρ αποτελεί βασικό εταίρο της Δύσης στην προμήθεια υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και οποιαδήποτε αποσταθεροποίηση της χώρας ή των ενεργειακών της υποδομών θα είχε άμεσες επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή και ασιατική ενεργειακή ασφάλεια.
Γεωπολιτικές επιπτώσεις και διλήμματα για τους συμμάχους
Η σκληρή, αλλά ταυτόχρονα αμυντική στάση του Τραμπ –αποστασιοποίηση από το ισραηλινό πλήγμα, αλλά απειλή συντριπτικής ισχύος κατά του Ιράν– αναδεικνύει τα όρια του αμερικανοϊσραηλινού συντονισμού και τη δυσκολία της Ουάσιγκτον να ελέγξει την κλιμάκωση. Για τους συμμάχους των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων των ευρωπαϊκών χωρών, η κρίση δημιουργεί ένα σύνθετο δίλημμα: πώς να στηρίξουν την αποτροπή κατά του Ιράν, χωρίς να υπονομεύσουν την σταθερότητα αγορών ενέργειας από τις οποίες εξαρτώνται άμεσα.
Για την Ελλάδα, η οποία επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως διαμετακομιστικός κόμβος φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο, η αστάθεια στον Περσικό Κόλπο μπορεί να μεταφραστεί σε βραχυπρόθεσμη άνοδο τιμών αλλά και σε μεσοπρόθεσμη ενίσχυση της στρατηγικής αξίας εναλλακτικών οδεύσεων και προμηθευτών LNG.
Σχόλιο 
: Η δημόσια απειλή καταστροφής του South Pars λειτουργεί μεν ως εργαλείο αποτροπής προς την Τεχεράνη, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει δραματικά το ρίσκο για μια ασύμμετρη ιρανική αντίδραση σε άλλα μέτωπα – από τον Περσικό Κόλπο μέχρι τα στενά του Ορμούζ. Η ενεργειακή διάσταση της κρίσης σημαίνει ότι κάθε νέα κλιμάκωση θα «τιμολογείται» άμεσα στις αγορές, μεταφέροντας το κόστος σε κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και καταναλωτές διεθνώς· οι επόμενες κινήσεις ΗΠΑ και Ιράν θα καθορίσουν αν βρισκόμαστε μπροστά σε ελεγχόμενη αντιπαράθεση ή σε προοίμιο ευρύτερης ενεργειακής κρίσης.
#ΗΠΑ #Ιράν #Ισραήλ #Κατάρ #Trump #SouthPars #ΦυσικόΑέριο #Ενέργεια
