Η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει προσωρινή άρση κυρώσεων σε φορτία ιρανικού πετρελαίου εν πλω για να συγκρατήσει το ενεργειακό κόστος. Η κίνηση συνδέεται άμεσα με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και το μπλοκάρισμα των ροών από τα Στενά του Ορμούζ.
Η κυβέρνηση Τραμπ φέρεται να εξετάζει μια εξαιρετικά ασυνήθιστη κίνηση: την προσωρινή αναστολή ορισμένων κυρώσεων σε ιρανικό πετρέλαιο που βρίσκεται ήδη στη θάλασσα, με στόχο την άμεση αποκλιμάκωση των τιμών ενέργειας που έχουν εκτοξευθεί λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Την προοπτική αυτή αποκάλυψε ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, υπογραμμίζοντας ότι η Ουάσινγκτον διαθέτει ακόμη «πολλούς μοχλούς» για να παρέμβει στην αγορά.
140 εκατ. βαρέλια στο τραπέζι και ο ρόλος του Στρατηγικού Αποθέματος
Σύμφωνα με τον Μπέσεντ, η άρση των κυρώσεων θα μπορούσε να απελευθερώσει περίπου 140 εκατ. βαρέλια ιρανικού πετρελαίου στην παγκόσμια αγορά για διάστημα 10 έως 14 ημερών. Όπως δήλωσε, «στην ουσία θα χρησιμοποιήσουμε τα ιρανικά βαρέλια εναντίον των Ιρανών για να κρατήσουμε χαμηλά την τιμή, όσο συνεχίζεται η εκστρατεία» της Ουάσινγκτον και του Ισραήλ.
Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει ήδη ενεργοποιήσει τον δεύτερο βασικό μηχανισμό άμυνας: το Στρατηγικό Πετρελαϊκό Απόθεμα (SPR). Έχουν τεθεί προς διάθεση 172 εκατ. βαρέλια, ενώ στον Λευκό Οίκο συζητείται η προσθήκη έως και 100 εκατ. επιπλέον, αν και στρατιωτικοί σύμβουλοι εκφράζουν ανησυχία για το ενδεχόμενο υπερβολικής αποστράγγισης των αποθεμάτων. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ένα πιο «συντηρητικό» σενάριο προβλέπει επιπλέον 50 εκατ. βαρέλια.
Το υπουργείο Ενέργειας, που διαχειρίζεται το SPR, έσπευσε πάντως να διευκρινίσει ότι «δεν υπάρχουν επί του παρόντος σχέδια» για νέα αποδέσμευση, επιμένοντας πως οι ΗΠΑ συνεχίζουν να εξετάζουν όλες τις επιλογές για να διατηρήσουν την επάρκεια της αγοράς.
Ιστορική διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ και γεωπολιτικές ισορροπίες
Το υπό συζήτηση μέτρο εντάσσεται σε περιβάλλον πρωτοφανούς αναστάτωσης. Οι ροές πετρελαίου και προϊόντων μέσω των Στενών του Ορμούζ –από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς– έχουν καταρρεύσει από 20 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε «σταγόνα», σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη διαταραχή προσφοράς στην ιστορία, με την τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ να έχει αυξηθεί πάνω από 0,85 δολάρια ανά γαλόνι από την έναρξη του πολέμου.
Ο Μπέσεντ χαρακτήρισε τον αποκλεισμό «προσωρινό σημείο συμφόρησης» και κάλεσε τους συμμάχους της Αμερικής να συνδράμουν στην ασφάλεια των θαλάσσιων οδών, σημειώνοντας ότι «εκείνοι χρειάζονται αυτό το πετρέλαιο περισσότερο – οι ΗΠΑ είναι πλέον εξαγωγέας». Ωστόσο, η ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ παραμένει αμφίσημη: δημόσια ζητά συνδρομή, ενώ ταυτόχρονα διακηρύσσει ότι «ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΚΑΝΕΝΟΣ».
Για την Ευρώπη και ειδικά για εισαγωγικές οικονομίες όπως η Ελλάδα, οι κινήσεις της Ουάσινγκτον έχουν άμεση σημασία: κάθε επιπλέον βαρέλι που φτάνει στην παγκόσμια αγορά μπορεί να συγκρατήσει το κόστος ενέργειας, αλλά η αξιοποίηση ιρανικού πετρελαίου μέσω χαλάρωσης κυρώσεων ανοίγει περίπλοκες νομικές και γεωπολιτικές συζητήσεις, ιδίως στο πλαίσιο της δυτικής στρατηγικής έναντι της Τεχεράνης.
Σχόλιο 
: Η Ουάσινγκτον βρίσκεται ανάμεσα σε δύο συμπληγάδες: τη δέσμευση για «μέγιστη πίεση» στο Ιράν και την ανάγκη αποφυγής ενεργειακού σοκ που θα τροφοδοτήσει τον πληθωρισμό και θα πλήξει πολιτικά τον Τραμπ. Μια στοχευμένη, χρονικά περιορισμένη αποδέσμευση ιρανικών φορτίων προσφέρει γρήγορη ανακούφιση στις αγορές, αλλά διαβρώνει την αξιοπιστία του κυρωτικού πλαισίου και στέλνει μήνυμα ότι σε συνθήκες κρίσης η γεωοικονομία υπερισχύει της γεωπολιτικής αρχής. Για την Ευρώπη, και κατ’ επέκταση για την Ελλάδα, το διακύβευμα είναι διπλό: προσωρινή ανακούφιση στις τιμές έναντι μακροπρόθεσμης αστάθειας σε ένα ήδη εύφλεκτο ενεργειακό τοπίο.
#ΗΠΑ #Ιράν #πετρέλαιο #κυρώσεις #ενέργεια
