Το Λονδίνο περικόπτει πάνω από το μισό της διμερούς βοήθειας προς την Αφρική, ανακατευθύνοντας πόρους σε άμυνα και γεωπολιτικές προτεραιότητες. Η κίνηση προκαλεί ανησυχία για υγεία, ανάπτυξη και σταθερότητα στην ήπειρο.
Η βρετανική κυβέρνηση ανακοίνωσε μια από τις πιο ριζικές αναθεωρήσεις της αναπτυξιακής της πολιτικής των τελευταίων δεκαετιών, μειώνοντας την βοήθεια προς την Αφρική κατά 56% μέσα σε τέσσερα χρόνια. Η αξία των προγραμμάτων στην ήπειρο θα πέσει από 1,5 δισ. λίρες το 2024/25 σε 677 εκατ. λίρες το 2028/29, καθώς το Λονδίνο περιορίζει συνολικά τις δαπάνες για αναπτυξιακή βοήθεια από το 0,5% στο 0,3% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος.
Στροφή από τη διμερή βοήθεια σε γεωπολιτικές προτεραιότητες
Οι περικοπές εντάσσονται στην επιλογή της κυβέρνησης Εργατικών να χρηματοδοτήσει αυξημένες αμυντικές δαπάνες, ακολουθώντας την τάση που έχει διαμορφωθεί μετά τη ρωσοουκρανική σύγκρουση και την αναδιάταξη των προτεραιοτήτων της Δύσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Εξωτερικών, πλήρη προστασία των ροών βοήθειας εξασφαλίζουν μόνο τρεις αποδέκτες: η Ουκρανία, τα Παλαιστινιακά Εδάφη και το Σουδάν, ενώ ο Λίβανος διατηρείται για έναν ακόμη χρόνο. Όλη η διμερής βοήθεια προς τις χώρες της G20 τερματίζεται.
Η υπουργός Εξωτερικών Γιβέτ Κούπερ υποστήριξε στη Βουλή των Κοινοτήτων ότι οι εταίροι της Βρετανίας «θέλουν επενδυτή, όχι απλώς δωρητή» και επιδιώκουν πρόσβαση σε χρηματοδότηση, όχι μόνιμη εξάρτηση από βοήθεια. Η νέα αρχιτεκτονική κατευθύνει μεγαλύτερο μέρος των περιορισμένων πόρων σε πολυμερείς θεσμούς, αναπτυξιακές τράπεζες και ιδιωτικά χρηματοδοτικά σχήματα, με στόχο τη μόχλευση πρόσθετων κεφαλαίων.
Βαριές επιπτώσεις για υγεία, εκπαίδευση και δημογραφία
Η αποτίμηση επιπτώσεων που συνοδεύει την απόφαση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Στη Μαλάουι αναμένεται να λήξουν προγράμματα οικογενειακού προγραμματισμού, με 250.000 νέους να χάνουν πρόσβαση σε αντισύλληψη, ενώ περίπου 20.000 παιδιά κινδυνεύουν να εγκαταλείψουν το σχολείο. Παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης να επανασχεδιάσει ορισμένες περικοπές για να προστατεύσει τομείς όπως η αντισύλληψη, οι απώλειες για τις πιο ευάλωτες κοινότητες παραμένουν μεγάλες.
Οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών προειδοποιούν ότι οι περικοπές θα πλήξουν περισσότερο όσους είναι ήδη στο περιθώριο. Η διευθύνουσα σύμβουλος του δικτύου ΜΚΟ Bond, Ρόμιλι Γκρινχιλ, έκανε λόγο για «στροφή πλάτης στις κοινότητες που χρειάζονται περισσότερο στήριξη». Ειδικοί όπως ο Ίαν Μίτσελ του Center for Global Development μιλούν για «εντυπωσιακή απομάκρυνση» του Ηνωμένου Βασιλείου από την Αφρική.
Εσωτερικές πολιτικές τριβές και άνοδος των Πρασίνων
Στο εσωτερικό, η απόφαση πυροδοτεί έντονη κριτική ακόμη και εντός των Εργατικών. Βουλευτές προειδοποιούν ότι η μείωση της βοήθειας δεν ενισχύει την ασφάλεια των Βρετανών, αλλά τροφοδοτεί αστάθεια, υγειονομικές κρίσεις και μεταναστευτικές πιέσεις. Η πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας για την Αφρική, Τσι Ονγούρα, τόνισε ότι η ανασφάλεια και η αυξημένη μετανάστευση από την ήπειρο δεν καθιστούν πιο ασφαλές το Ηνωμένο Βασίλειο.
Παράλληλα, η περικοπή κονδυλίων για την κλιματική δράση σε αναπτυσσόμενες χώρες προσφέρει πολιτικά «πυρομαχικά» στους Πράσινους, που επιχειρούν να κεφαλαιοποιήσουν τη δυσαρέσκεια προοδευτικών και νεότερων ψηφοφόρων ενόψει των τοπικών εκλογών του Μαΐου. Ο νέος ηγέτης τους, Ζακ Πολάνσκι, χαρακτήρισε τις περικοπές «απίστευτα κοντόφθαλμες», υπογραμμίζοντας ότι η ασφάλεια του Ηνωμένου Βασιλείου εξαρτάται από την παγκόσμια αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Παρά τις αντιδράσεις, ορισμένοι θεσμοί, όπως το BBC World Service και το British Council, εξασφάλισαν πρόσθετη ή σταθερή χρηματοδότηση, ενώ ο ανεξάρτητος φορέας ελέγχου της βοήθειας ICAI διασώθηκε, έστω και με μείωση προϋπολογισμού κατά 40%. Ωστόσο, η συνολική εικόνα είναι σαφής: το Λονδίνο επαναπροσδιορίζει τον ρόλο του από «παγκόσμιο δωρητή» σε πιο επιλεκτικό, γεωπολιτικά προσανατολισμένο παίκτη, με σημαντικό κόστος για την αφρικανική ήπειρο.
Σχόλιο 
: Η απόφαση του Λονδίνου εντάσσεται σε μια ευρύτερη «στρατιωτικοποίηση» των δημοσίων δαπανών στη Δύση, όπου η άμυνα και η αποτροπή υπερισχύουν της κλασικής αναπτυξιακής πολιτικής. Για την Αφρική αυτό σημαίνει λιγότερους πόρους για υγεία, εκπαίδευση και δημογραφική σταθεροποίηση, άρα μεγαλύτερους κινδύνους αστάθειας και μεταναστευτικών ροών προς την Ευρώπη. Για την Ευρώπη, και ειδικά χώρες πρώτης γραμμής όπως η Ελλάδα, η σταδιακή απόσυρση της βρετανικής βοήθειας από την ήπειρο προμηνύει αυξημένες πιέσεις στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ και μεγαλύτερη ανάγκη για στοχευμένες, αυτόνομες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες ανάπτυξης και κλιματικής ανθεκτικότητας στην Αφρική.
#ΗνωμενοΒασιλειο #Αφρικη #Βοηθεια #Αναπτυξη #ΚλιματικηΚριση
