Η κυβέρνηση καταρτίζει πολυεπίπεδο πακέτο μέτρων για να απορροφήσει το νέο πληθωριστικό σοκ από την εκτόξευση των τιμών ενέργειας. Οι πρώτες παρεμβάσεις θα στηριχθούν αποκλειστικά στον κρατικό προϋπολογισμό, ενώ τα πιο «βαριά» όπλα θα κριθούν από τις αποφάσεις των Βρυξελλών.
Σε αγώνα δρόμου για τη συγκρότηση ενός νέου «οπλοστασίου» απέναντι στην ακρίβεια έχει αποδυθεί η κυβέρνηση, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν και η ένταση στη Μέση Ανατολή τροφοδοτούν νέο κύμα ανόδου στις τιμές καυσίμων και ενέργειας. Οι συσκέψεις στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και στο Μέγαρο Μαξίμου θα καθορίσουν τις άμεσες παρεμβάσεις, με βασικό περιορισμό τις αντοχές του προϋπολογισμού και τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες.
Στοχευμένα μέτρα με «ίδιες δυνάμεις» και επαναφορά των pass
Η πρώτη δέσμη μέτρων θα χρηματοδοτηθεί αποκλειστικά από εθνικούς πόρους και θα πατήσει στην εργαλειοθήκη του 2022. Στόχος είναι αφενός η συγκράτηση των τιμών, αφετέρου η άμεση ενίσχυση των πιο ευάλωτων νοικοκυριών μέσω επιδοτήσεων τύπου voucher.
Στο μέτωπο της αγοράς, εξετάζεται η επέκταση του πλαφόν στα περιθώρια κέρδους πέρα από τα καύσιμα και τα βασικά αγαθά, σε ενδιάμεσα προϊόντα της παραγωγικής αλυσίδας – όπως τα φυτοπροστατευτικά – που «φουσκώνουν» το κόστος και μεταφέρονται στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Η λογική είναι να χτυπηθούν οι κρίκοι όπου παρατηρούνται υπερβολικές αυξήσεις, χωρίς να διαταραχθεί πλήρως η λειτουργία της αγοράς.
Παράλληλα, επανέρχονται τα γνωστά «pass». Προκρίνεται η χορήγηση νέου fuel pass, ίσως ακόμη και πριν από το Πάσχα, καθώς βενζίνη και πετρέλαιο κίνησης έχουν ήδη ξεπεράσει το όριο των 2 ευρώ ανά λίτρο και οι ανοδικές πιέσεις δείχνουν επίμονες. Η επιδότηση αναμένεται να βασιστεί στο μοντέλο του 2022, με εισοδηματικά και κοινωνικά κριτήρια, ενώ δεν αποκλείεται να συνδυαστεί με στοχευμένη ενίσχυση στο αγροτικό πετρέλαιο και μέτρα για την ενεργοβόρο βιομηχανία.
Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης σενάρια επαναφοράς επιδοτήσεων λογαριασμών ρεύματος (power pass), επιταγών ακρίβειας τύπου market pass, ακόμη και παρεμβάσεων στις τιμές των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων, ζήτημα για το οποίο έχει ήδη γίνει ειδική σύσκεψη στην αντιπροεδρία της κυβέρνησης.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο, η «ρήτρα διαφυγής» και οι διεθνείς συγκρίσεις
Το εύρος των παρεμβάσεων θα κριθεί από το τι θα επιτρέψει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Αθήνα επιδιώκει μεγαλύτερη ευελιξία στην εφαρμογή των νέων δημοσιονομικών κανόνων, με ιδανικό σενάριο την ενεργοποίηση της λεγόμενης «ρήτρας διαφυγής». Μια τέτοια απόφαση θα χαλάρωνε τον περιορισμό στην αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών και θα άνοιγε τον δρόμο για πιο δραστικά μέτρα, όπως η μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα, επιλογή που έχει αφήσει ανοιχτή ο πρωθυπουργός στο παρελθόν.
Στα συμπεράσματα της πρόσφατης Συνόδου Κορυφής, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Κομισιόν να συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη για τον σχεδιασμό εθνικών, προσωρινών και στοχευμένων μέτρων, ώστε να μετριαστούν οι επιπτώσεις του κόστους καυσίμων στην ηλεκτροπαραγωγή και στην ευρύτερη οικονομία. Κυβερνητικές πηγές βλέπουν σε αυτή τη διατύπωση ένα «παράθυρο» για περισσότερη ευελιξία, χωρίς όμως ακόμη συγκεκριμένες δεσμεύσεις.
Την ίδια στιγμή, άλλες χώρες της ΕΕ κινούνται ταχύτερα: η Ισπανία ανακοίνωσε πακέτο 5 δισ. ευρώ με έμφαση στη μείωση φόρων στην ενέργεια και τα καύσιμα, ενώ η Ιταλία προχώρησε σε μείωση φόρων στα καύσιμα κατά 0,25 ευρώ ανά λίτρο για τρεις εβδομάδες. Η σύγκριση εντείνει την πίεση για πιο γενναίες κινήσεις και στην Ελλάδα.
Καθοριστικός παράγοντας παραμένει η διάρκεια της κρίσης. Όπως έχει επισημάνει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, «η διάρκεια και το μέγεθος της διαταραχής θα καθορίσουν ποια ακριβώς εργαλειοθήκη θα χρησιμοποιηθεί». Όσο παρατείνονται οι γεωπολιτικές συγκρούσεις, τόσο βαθαίνουν οι πληθωριστικές πιέσεις και περιορίζεται ο δημοσιονομικός χώρος, καθιστώντας αναγκαία μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στη στήριξη της κοινωνίας και στη διατήρηση της αξιοπιστίας της οικονομικής πολιτικής.
Σχόλιο 
: Η κυβέρνηση επιστρέφει σε δοκιμασμένα εργαλεία (pass, πλαφόν κέρδους), αλλά χωρίς ευρωπαϊκή χαλάρωση τα περιθώρια για ουσιαστικές φορολογικές παρεμβάσεις, όπως η μείωση ΕΦΚ, παραμένουν στενά. Η πραγματική πρόκληση είναι να στοχευθούν οι πόροι στους πιο πληττόμενους, αποφεύγοντας οριζόντια μέτρα που τροφοδοτούν εκ νέου τον πληθωρισμό και υπονομεύουν τη δημοσιονομική σταθερότητα.
#ακρίβεια #μέτρα_στήριξης #fuelpass #marketpass #powerpass #καύσιμα
